Senator Lázzat Rysbekova Premer-Ministrge joldaǵan depýtattyq saýalynda Jaiyq ózeniniń ekojúiesin jaqsartý jáne transshekaralyq lastanýyna qatysty másele sheshilmei otyrǵanyn málim etti, dep habarlaidy "Ult aqparat".⠀
«Ótken jyly Halyqaralyq geodeziialyq uiym ózenniń lastanýy besinshi, eń sońǵy deńgeide ekenin aitty. Soǵan bailanysty adamdar úshin ózen sýy paidalanýǵa jaramsyz dep tanydy. Sońǵy bes jylda Jaiyq ózeni tipti taiazdanyp, keme qatynasy múlde múmkin bolmai qaldy. Buryn sý shaiyp jatatyn jerler qurlyqqa ainalyp barady. Búgingi tańda Jaiyqtaǵy sý deńgeiiniń tómendeýi rekordtyq kórsetkishke jetti», – dedi Lázzat Rysbekova Parlament Senatynyń otyrysynda.
Depýtattyń aitýynsha, taiazdaný máselesi Jaiyq ózeni basseininiń florasy men faýnasynyń nasharlaýyna, óńirdiń aýyl sharýashylyǵy ónimdiliginiń tómendeýine, sondai-aq, oblystyń eldi mekenderin aýyz sýmen qamtamasyz etýge de teris áser etedi. Senator sońǵy jyldary sý jetkiliksiz bolǵandyqtan, Jaiyqtan qor alatyn kanaldar men toǵandar keýip, ózen jaǵasyndaǵy jasyl jelekter qýraǵanyn atap ótti.
Qazirgi sý tapshylyǵy – Jaiyq ózeniniń joǵary aǵysynyń shamadan tys rettelýiniń saldarynan týyndap otyr. Bashqurtstan Respýblikasy men Orynbor oblysynda 13 iri sý qoimasy (kólemi 10 mln tekshe metrden astam), kúrdeli qurylymdy 80-ge jýyq sý toraby jáne shaǵyn ózenderde 3100-den astam jer bógetteri, sondai-aq, ózenniń negizgi qorlaryndaǵy birqatar usaq sý qoimalary, kóptegen toǵandar bar. Olar sý mol bolǵan jyldary kóktemgi aǵyn sýynyń 40-50 paiyzyn, al az bolǵan jyldary 85 paiyzyna deiingi mólsherin bógep qalady.
«Batys Qazaqstan oblysynyń ońtústik aýmaqtary shóldi aimaqta ornalasqan. Sondyqtan búginde ol jerlerdi sýmen qamtamasyz etý máselesi óte ózekti. Sońǵy úsh jyl ishinde Jaiyqtaǵy sýdyń azdyǵynan aýdandardaǵy kanaldar men kólshikterge jetkilikti mólsherde sý barmaidy. Sonyń saldarynan jaiylymdar qurǵap jatyr. Soǵan bailanysty aýyl turǵyndary úshin mal basyn joǵaltý qaýpi týyndap otyr», – dedi senator.⠀
Lázzat Rysbekova óz saýalynda turaqty jumys isteitin Qazaqstan-Resei komissiiasyn qurýdy, Jaiyq basseini boiynsha ishki problemalardy sheshetin júieli halyqaralyq baǵdarlama ázirleýdi usyndy. Senat depýtaty Jaiyq ózeniniń ózin, onyń taiazdaný sebepterin anyqtaý úshin aýqymdy, muqiiat, keshendi ǵylymi zertteý júrgizý qajettigine nazar aýdardy. Sebepterdi túsinip, zertteý nátijelerin alǵannan keiin ǵana máseleni sheshý úshin qandai qosymsha sharalar qabyldaý kerektigi týraly aitýǵa bolady. Sondai-aq, depýtattyń pikirinshe, Jaiyq ózeniniń jai-kúiine turaqty ekologiialyq monitoring júrgizý qajet.
