Senat Tóraǵasy Dariǵa Nazarbaeva fermerlik odaqtar men agrarlyq keshen ónimin óndirýshiler qaýymdastyqtarynyń basshylarymen jumys babyndaǵy kezdesý ótkizdi. Bul jóninde Senattyń baspasóz qyzmeti habarlady.
Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Dariǵa Nazarbaeva parlamenttik tyńdaýǵa daiyndyq aiasynda fermerlik odaqtar men agroónerkásip kesheni ónimderin óndirýshiler qaýymdastyqtarynyń basshylarymen birqatar jumys kezdesýlerin ótkizdi.
Birinshi kezdesý mal sharýashylyǵy jáne et-sút kesheniniń ókilderimen boldy.
Senat basshysy kirispe sózinde agroónerkásip keshenin damytý máselelerin keńinen talqylaý qajettigin atap ótti.
«Fermer odaqtarymen jáne agrarshylar qaýymdastyqtarymen kezdesýlerdiń bári taýar óndirýshilerdi tyńdaýǵa, qandai mańyzdy máselelerdi parlamenttik tyńdaýlarǵa shyǵarýdy jan-jaqty bilýge múmkindik beredi. Ol parlamenttik tyńdaýlardyń usynystary institýttyq ról atqaratyny turǵysynda asa mańyzdy», - dedi D.Nazarbaeva.
Kezdesýge sóz alǵan Qazaqstan et sharýashylyǵy odaǵynyń basqarma tóraǵasy Maqsut Baqtybaev salany damytý týraly oilaryn ortaǵa salyp, kedergi bolyp otyrǵanyn ózekti máselelerge jan-jaqty toqtaldy. Onyń aitýynsha, aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshiler men investorlardy birqatar mańyzdy máseleler alańdatyp otyr. Ol birinshi kezekte qarjy salasyna qatysty: uzaq merzimdi josparlaý men invstitsiiaǵa memlekettik baǵdarlamalardyń shekteýli merzimi kedergi bolatyny, ainalymdaǵy qarjynyń tapshylyǵy men nesie paiyzynyń joǵary ekendigi, al DSU boiynsha ruqsat etilgen kelisimderden memleket tarapynan salany jiyntyq qoldaý aitarlyqtai tómen bolyp otyr.
Retteýshi organdardyń aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine arnalǵan jaqsy maqsattardy kózdeitin is-qimyly qoldaný nátijesinde agrarshylarǵa ziian keltiretin sátter jii oryn alady. Et sharýashylyǵy odaǵynyń basshysy osy jyly teri eksportyna tyiym salý tóńiregindegi jaǵdaidy mysalǵa keltirdi, bul elimizde 100-den astam daiyndaý ortalyqtarynyń jabylýyna ákelip soqty, memleket eksporttan túsetin valiýtalyq túsimderdiń edáýir bóliginen aiyryldy.
M.Baqtybaev sonymen qatar agroónerkásip salasyndaǵy ǵylymi institýttar tiimdiliginiń tómendigi men kadrlardy daiarlaý sapasy da keri áserin tigizip otyr, dep sanaidy.
D.Nazarbaevaǵa aýyl sharýashylyǵy salasy boiynsha bilim berý jaǵdaiy máselesine qoldaý bildirip, ol agroónerkásip keshenine kadrlar daiarlaý máseleleri boiynsha aýyl sharýashylyǵy joǵary oqý oryndary jáne kolledjdermen bólek kezdesý ótkizý týraly tapsyrma berdi.
Qazaqstan sút odaǵynyń direktory Vladimir Kojevnikov óz sózinde otandyq shikizat tapshylyǵy men sapasynyń tómendigin, logistika shyǵyndarynyń joǵarylyǵyn, importtyq býyp-túiý materialdaryna, ingredientterge, jabdyqtarǵa jáne olardyń qosalqy bólshekterine táýeldi bolý taqyrybyn qozǵady.
Senat basshylyǵynyń agroónerkásip kesheni ókilderimen odan keiingi jumys kezdesýi qus sharýashylyǵynyń jaǵdaiyna arnaldy.
Kezdesýde Qazaqstan qus ósirýshiler odaǵynyń prezidenti, Eýraziialyq qus sharýashylyǵy qaýymdastyǵynyń vitse-prezidenti Rýslan Sháripov jumyrtqa óndirisine sýbsidiiany alyp tastaý máselesin kóterdi:
«Ministrlik tarapynan qus eti boiynsha sýbsidiialar qaldy, al jumyrtqa boiynsha sýbsidiialar joiyldy. Bul otandyq qus fabrikalary jumyrtqa óndirisin 100 paiyzǵa ulǵaitqanyna ári eksportqa shyǵarýdy qolǵa alǵanyna qaramastan oryn alyp otyr. Kásiporyndar mundai kútpegen sheshimge daiyn emes edi ári aitarlyqtai ziian shekti», - deidi ol.
R.Sháripov qalyptasqan kúrdeli jaǵdaidy sheshý úshin qus fabrikalaryna jemdik bidai qoryn qurýdy jáne qurama jem importyna táýeldilikti qysqartýdy usyndy.
Bul problemany «Koger LTD» seriktestiginiń bas direktory Konstantin Shin (Taldyqorǵan) de ótkir máselelerdiń biri retinde atap ótti. Ol memleket tarapynan beriletin sýbsidiia ǵana kásiporyndarǵa rentabeldilikti saqtaýǵa múmkindik berdi dep esepteidi. Endi jem-shóp, qural-jabdyqtar, asyl tuqymdy qus, vitaminder men vaktsinalardy shetelden valiýtaǵa satyp alýǵa týra kelgende «óndirýshiler óz ónimderin ózindik qunynan tómen satýǵa májbúr bolady».
K.Shin óz sózinde qujattardy resimdeý men biýrokratiialyq kedergilerdiń kúrdeliligine bailanysty memlekettik damý institýttary tarapynan qoldaýǵa qol jetkizý múmkindiginiń joqtyǵy týraly másele kóterdi.
Jumyrtqa óndirýshiler qaýymdastyǵynyń direktory Maksim Bojkonyń óz sózinde reseilik jáne belarýstyq sharýashylyqtar tarapynan EAEO aiasyndaǵy básekelestik máselesi týraly aitty.
«Bizde úlken eýraziialyq naryq bar, onda reseilik, belorýssiialyq óndirýshiler bar. Biz bul jerde ózindik qun boiynsha básekege túse almaimyz. Bizde tiimdi óndiris bar, eń joǵary tehnologiialardy paidalanamyz. Biraq Reseide jáne Belarýste jumyrtqa salasyna memlekettik qoldaý bizge qaraǵanda áldeqaida joǵary. Munda tiimdilik boiynsha emes, memlekettik sýbsidiia básekesi júrip jatyr, kimge memleket tarapynan kóp aqsha beriledi, sol eldiń jumyrtqasy arzan bolyp shyǵady. Bul qazir osy salanyń basty ereksheligi bolyp otyr, memleket qoldaýdy alyp tastaǵysy keledi, onda biz tipti sátsizdikke ushyraityn bolamyz», - dep atap ótti Maksim Bojko.
M.Bojko sondai-aq Reseiden baqylaýsyz, is júzinde kontrabandalyq jolmen jumyrtqa ónimderin ákelý faktilerine qatysýshylardyń nazaryn aýdardy.
Senat Tóraǵasy D.Nazarbaeva Agrarlyq máseleler, tabiǵatty paidalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komitetine jumys kezdesýleriniń qorytyndysy boiynsha aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń ókilderi qozǵaǵan ózekti máselelerdi zerdeleýdi jáne olardy 2020 jylǵa josparlanǵan parlamenttik tyńdaýlarda talqylaýǵa daiyndaýdy tapsyrdy.
Sharaǵa Agrarlyq máseleler, tabiǵatty paidalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komitetiniń tóraǵasy Á.Bektaev, Ekonomikalyq saiasat, innovatsiialyq damý jáne kásipkerlik komitetiniń tóraǵasy S.Jaqsybekov, Agrarlyq máseleler, tabiǵatty paidalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komitetiniń hatshysy R.Ákimov, Qarjy jáne biýdjet komitetiniń hatshysy E.Muqaev, senator B.Elamanov, M.Jumaǵaziev, M.Kóbenov, N.Qylyshbaev, A.Nuraliev, M.Taǵymov, Á.Qurtaev qatysty.
