سەنات تٶراعاسى داريعا نازارباەۆا فەرمەرلٸك وداقتار مەن اگرارلىق كەشەن ٶنٸمٸن ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىقتارىنىڭ باسشىلارىمەن جۇمىس بابىنداعى كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ. بۇل جٶنٸندە سەناتتىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ حابارلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى داريعا نازارباەۆا پارلامەنتتٸك تىڭداۋعا دايىندىق اياسىندا فەرمەرلٸك وداقتار مەن اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىقتارىنىڭ باسشىلارىمەن بٸرقاتار جۇمىس كەزدەسۋلەرٸن ٶتكٸزدٸ.
بٸرٸنشٸ كەزدەسۋ مال شارۋاشىلىعى جەنە ەت-سٷت كەشەنٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸمەن بولدى.
سەنات باسشىسى كٸرٸسپە سٶزٸندە اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ مەسەلەلەرٸن كەڭٸنەن تالقىلاۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«فەرمەر وداقتارىمەن جەنە اگرارشىلار قاۋىمداستىقتارىمەن كەزدەسۋلەردٸڭ بەرٸ تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ تىڭداۋعا, قانداي ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ پارلامەنتتٸك تىڭداۋلارعا شىعارۋدى جان-جاقتى بٸلۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ول پارلامەنتتٸك تىڭداۋلاردىڭ ۇسىنىستارى ينستيتۋتتىق رٶل اتقاراتىنى تۇرعىسىندا اسا ماڭىزدى», - دەدٸ د.نازارباەۆا.
كەزدەسۋگە سٶز العان قازاقستان ەت شارۋاشىلىعى وداعىنىڭ باسقارما تٶراعاسى ماقسۇت باقتىباەۆ سالانى دامىتۋ تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالىپ, كەدەرگٸ بولىپ وتىرعانىن ٶزەكتٸ مەسەلەلەرگە جان-جاقتى توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەر مەن ينۆەستورلاردى بٸرقاتار ماڭىزدى مەسەلەلەر الاڭداتىپ وتىر. ول بٸرٸنشٸ كەزەكتە قارجى سالاسىنا قاتىستى: ۇزاق مەرزٸمدٸ جوسپارلاۋ مەن ينۆستيتسيياعا مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردىڭ شەكتەۋلٸ مەرزٸمٸ كەدەرگٸ بولاتىنى, اينالىمداعى قارجىنىڭ تاپشىلىعى مەن نەسيە پايىزىنىڭ جوعارى ەكەندٸگٸ, ال دسۇ بويىنشا رۇقسات ەتٸلگەن كەلٸسٸمدەردەن مەملەكەت تاراپىنان سالانى جيىنتىق قولداۋ ايتارلىقتاي تٶمەن بولىپ وتىر.
رەتتەۋشٸ ورگانداردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرۋشٸلەرٸنە ارنالعان جاقسى ماقساتتاردى كٶزدەيتٸن ٸس-قيمىلى قولدانۋ نەتيجەسٸندە اگرارشىلارعا زييان كەلتٸرەتٸن سەتتەر جيٸ ورىن الادى. ەت شارۋاشىلىعى وداعىنىڭ باسشىسى وسى جىلى تەرٸ ەكسپورتىنا تىيىم سالۋ تٶڭٸرەگٸندەگٸ جاعدايدى مىسالعا كەلتٸردٸ, بۇل ەلٸمٸزدە 100-دەن استام دايىنداۋ ورتالىقتارىنىڭ جابىلۋىنا ەكەلٸپ سوقتى, مەملەكەت ەكسپورتتان تٷسەتٸن ۆاليۋتالىق تٷسٸمدەردٸڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸنەن ايىرىلدى.
م.باقتىباەۆ سونىمەن قاتار اگروٶنەركەسٸپ سالاسىنداعى عىلىمي ينستيتۋتتار تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ مەن كادرلاردى دايارلاۋ ساپاسى دا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزٸپ وتىر, دەپ سانايدى.
د.نازارباەۆاعا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى بويىنشا بٸلٸم بەرۋ جاعدايى مەسەلەسٸنە قولداۋ بٸلدٸرٸپ, ول اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸنە كادرلار دايارلاۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى جوعارى وقۋ ورىندارى جەنە كوللەدجدەرمەن بٶلەك كەزدەسۋ ٶتكٸزۋ تۋرالى تاپسىرما بەردٸ.
قازاقستان سٷت وداعىنىڭ ديرەكتورى ۆلاديمير كوجەۆنيكوۆ ٶز سٶزٸندە وتاندىق شيكٸزات تاپشىلىعى مەن ساپاسىنىڭ تٶمەندٸگٸن, لوگيستيكا شىعىندارىنىڭ جوعارىلىعىن, يمپورتتىق بۋىپ-تٷيۋ ماتەريالدارىنا, ينگرەديەنتتەرگە, جابدىقتارعا جەنە ولاردىڭ قوسالقى بٶلشەكتەرٸنە تەۋەلدٸ بولۋ تاقىرىبىن قوزعادى.
سەنات باسشىلىعىنىڭ اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ ٶكٸلدەرٸمەن ودان كەيٸنگٸ جۇمىس كەزدەسۋٸ قۇس شارۋاشىلىعىنىڭ جاعدايىنا ارنالدى.
كەزدەسۋدە قازاقستان قۇس ٶسٸرۋشٸلەر وداعىنىڭ پرەزيدەنتٸ, ەۋرازييالىق قۇس شارۋاشىلىعى قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ رۋسلان شەرٸپوۆ جۇمىرتقا ٶندٸرٸسٸنە سۋبسيدييانى الىپ تاستاۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ:
«مينيسترلٸك تاراپىنان قۇس ەتٸ بويىنشا سۋبسيدييالار قالدى, ال جۇمىرتقا بويىنشا سۋبسيدييالار جويىلدى. بۇل وتاندىق قۇس فابريكالارى جۇمىرتقا ٶندٸرٸسٸن 100 پايىزعا ۇلعايتقانىنا ەرٸ ەكسپورتقا شىعارۋدى قولعا العانىنا قاراماستان ورىن الىپ وتىر. كەسٸپورىندار مۇنداي كٷتپەگەن شەشٸمگە دايىن ەمەس ەدٸ ەرٸ ايتارلىقتاي زييان شەكتٸ», - دەيدٸ ول.
ر.شەرٸپوۆ قالىپتاسقان كٷردەلٸ جاعدايدى شەشۋ ٷشٸن قۇس فابريكالارىنا جەمدٸك بيداي قورىن قۇرۋدى جەنە قۇراما جەم يمپورتىنا تەۋەلدٸلٸكتٸ قىسقارتۋدى ۇسىندى.
بۇل پروبلەمانى «كوگەر لتد» سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ باس ديرەكتورى كونستانتين شين (تالدىقورعان) دە ٶتكٸر مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. ول مەملەكەت تاراپىنان بەرٸلەتٸن سۋبسيدييا عانا كەسٸپورىندارعا رەنتابەلدٸلٸكتٸ ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. ەندٸ جەم-شٶپ, قۇرال-جابدىقتار, اسىل تۇقىمدى قۇس, ۆيتاميندەر مەن ۆاكتسينالاردى شەتەلدەن ۆاليۋتاعا ساتىپ الۋعا تۋرا كەلگەندە «ٶندٸرۋشٸلەر ٶز ٶنٸمدەرٸن ٶزٸندٸك قۇنىنان تٶمەن ساتۋعا مەجبٷر بولادى».
ك.شين ٶز سٶزٸندە قۇجاتتاردى رەسٸمدەۋ مەن بيۋروكراتييالىق كەدەرگٸلەردٸڭ كٷردەلٸلٸگٸنە بايلانىستى مەملەكەتتٸك دامۋ ينستيتۋتتارى تاراپىنان قولداۋعا قول جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭ جوقتىعى تۋرالى مەسەلە كٶتەردٸ.
جۇمىرتقا ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىعىنىڭ ديرەكتورى ماكسيم بوجكونىڭ ٶز سٶزٸندە رەسەيلٸك جەنە بەلارۋستىق شارۋاشىلىقتار تاراپىنان ەاەو اياسىنداعى بەسەكەلەستٸك مەسەلەسٸ تۋرالى ايتتى.
«بٸزدە ٷلكەن ەۋرازييالىق نارىق بار, وندا رەسەيلٸك, بەلورۋسسييالىق ٶندٸرۋشٸلەر بار. بٸز بۇل جەردە ٶزٸندٸك قۇن بويىنشا بەسەكەگە تٷسە المايمىز. بٸزدە تيٸمدٸ ٶندٸرٸس بار, ەڭ جوعارى تەحنولوگييالاردى پايدالانامىز. بٸراق رەسەيدە جەنە بەلارۋستە جۇمىرتقا سالاسىنا مەملەكەتتٸك قولداۋ بٸزگە قاراعاندا ەلدەقايدا جوعارى. مۇندا تيٸمدٸلٸك بويىنشا ەمەس, مەملەكەتتٸك سۋبسيدييا بەسەكەسٸ جٷرٸپ جاتىر, كٸمگە مەملەكەت تاراپىنان كٶپ اقشا بەرٸلەدٸ, سول ەلدٸڭ جۇمىرتقاسى ارزان بولىپ شىعادى. بۇل قازٸر وسى سالانىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ بولىپ وتىر, مەملەكەت قولداۋدى الىپ تاستاعىسى كەلەدٸ, وندا بٸز تٸپتٸ سەتسٸزدٸككە ۇشىرايتىن بولامىز», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ماكسيم بوجكو.
م.بوجكو سونداي-اق رەسەيدەن باقىلاۋسىز, ٸس جٷزٸندە كونتراباندالىق جولمەن جۇمىرتقا ٶنٸمدەرٸن ەكەلۋ فاكتٸلەرٸنە قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى.
سەنات تٶراعاسى د.نازارباەۆا اگرارلىق مەسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جەنە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتٸنە جۇمىس كەزدەسۋلەرٸنٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ قوزعاعان ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ زەردەلەۋدٸ جەنە ولاردى 2020 جىلعا جوسپارلانعان پارلامەنتتٸك تىڭداۋلاردا تالقىلاۋعا دايىنداۋدى تاپسىردى.
شاراعا اگرارلىق مەسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جەنە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى ە.بەكتاەۆ, ەكونوميكالىق ساياسات, يننوۆاتسييالىق دامۋ جەنە كەسٸپكەرلٸك كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى س.جاقسىبەكوۆ, اگرارلىق مەسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جەنە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتٸنٸڭ حاتشىسى ر.ەكٸموۆ, قارجى جەنە بيۋدجەت كوميتەتٸنٸڭ حاتشىسى ە.مۇقاەۆ, سەناتور ب.ەلامانوۆ, م.جۇماعازيەۆ, م.كٶبەنوۆ, ن.قىلىشباەۆ, ا.نۇراليەۆ, م.تاعىموۆ, ە.قۇرتاەۆ قاتىستى.
