Búgin Parlament Senatynyń otyrysynda QR Ulttyq ekonomika ministri Timýr Súleimenov «Tabiǵi monopoliialar týraly» QR zań jobasy týraly baiandama jasady. Talqylaýdan keiin senatorlar zań jobasyn qabyldady, dep habarlaidy Baq.kz agenttigi.
«Zań jobasy myna negizgi mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan: Birinshi mindet. «Tabiǵi monopoliialar týraly» Zańnyń qoldanystaǵy redaktsiiasy 1998 jyly qabyldanǵan bolatyn. Jiyrma jyldyń ishinde Zańǵa 15 zańmen 200 astam túzetýler engizildi. Osyǵan bailanysty Zań júieliligin joǵaltty jáne siltemeler sany óte kóp, sondai-aq qabyldaýǵa aýyr. Budan basqa, búgingi kúni tabiǵi monopoliialar sýbektileriniń qyzmetin retteý, tarifterdi qalyptastyrý jáne bekitý rásimderi 79 zańǵa táýeldi aktide bekitilgen. Zań jobasynda silteý normalaryn azaitý jáne barlyq zańǵa táýeldi aktilerdi eki bazalyq qujatqa biriktirý kózdeledi. Olar: tabiǵi monopoliialar sýbektileriniń qyzmetin retteý tártibi; olardyń rettelip kórsetiletin qyzmetterine tarifterdi qalyptastyrý tártibi», - dedi Súleimenov.
Ministrdiń aitýynsha, Memleket basshysy Parlamenttiń altynshy shaqyrylymyndaǵy úshinshi sessiiasynyń ashylýynda sóilegen sózinde investorlar men halyqaralyq qarjy institýttaryn tartý úshin turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy jáne tarif belgileý salasyndaǵy zańnamany jetildirý qajettiligine basa nazar aýdardy.
«Memleket basshysy 2014 jylǵy 11 qarashadaǵy «Nurly jol – bolashaqqa bastar jol» joldaýynda turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵyn, sý jáne jylýmen jabdyqtaý jelilerin jańǵyrtý jáne zańnamany jetildirý qajettiligi týraly atap ótti. Ministrlik sýbektilerdi qoldanylý merzimi 5 jáne odan astam jyldarǵa arnalǵan shekti tarifter boiynsha qyzmetter kórsetýge aýystyrý sheńberinde 2015 jyldan bastap tabiǵi monopoliialar salasyna, onyń ishinde turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵyna investitsiialar tartý boiynsha aýqymdy jumysty júrgizip keledi. Bul tabiǵi monopoliialar salasyna 2021 jylǵa deiin 2,2 trln teńge kóleminde investitsiialar, onyń ishinde shamamen 1,3 trln teńgeni turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyna tartýǵa múmkindik berdi», - dedi Timýr Súleimenov.
Vedomstvo basshysynyń aitýynsha, sońǵy 3 jylda 1,02 trln teńge somaǵa investitsiialar, onyń ishinde turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵyna – 684 mlrd teńge tartyldy, olardyń 98 % tolyǵymen biýdjetten tys kózder esebinen qarjylandyryldy. Odan basqa, jańa tariftik saiasat sheńberinde halyqaralyq qarjy uiymdarynyń investitsiialary belsendi túrde tartylýda.
«Sońǵy 2 jylda 19,6 mlrd teńge kredit qarajaty tartyldy. Bul infraqurylymnyń tozý ósimin toqtatyp qana qoimai, teris trendti ózgertýge múmkindik berdi. Memleket basshysy 2018 jylǵy 10 qańtardaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda tabiǵi monopoliialar týraly zańnamaǵa tabiǵi monopoliialar sýbektilerin ózderi kórsetetin qyzmetterdiń tiimdiligi men sapasyn arttyrýǵa yntalandyrýdy kózdeitin ózgerister engizýdi tapsyrdy. Jalpy, sýbektilerdi jáne tarif belgileýdi retteý ádisterin jetildirý jónindegi jumysty Ministrlik turaqty negizde, onyń ishinde halyqaralyq sarapshylardy tartýmen júrgizýde. Osylaisha, 2014 jyly Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti jáne Eýropa Qaita qurý men damý banki (EQQDB) arasynda yntymaqtastyq týraly kelisim jasasty», - dedi ol.
Ministrdiń málimetinshe, 2016-2017 jyldarda ótkizilgen EQQDB zertteýleriniń nátijeleri, negizinde «Tabiǵi monopoliialar týraly» Zań jobasy boiynsha mynalardy kózdeitin tarif belgileýdiń jańa yntalandyrý ádisin engizý josparlanyp otyr. Olar: Investitsiialardy tartý. Sýbektilerdi operatsiialyq shyǵyndardy tómendetýge yntalandyrý. Sýbektiler qyzmetiniń tiimdiligin, olar kórsetetin qyzmetterdiń sapasy men senimdiligin arttyrý.
«Tabiǵi monopoliialar sýbektileri úshin rettelip kórsetiletin qyzmetterdiń tiisti tiimdilik, sapa jáne senimdilik kórsetkishteri belgilenetin bolady. Máselen, Elektr energetikasy salasynda: qyzmetterge qosylýdan nemese tehnikalyq sharttardy usynýdan bas tartýǵa arnalǵan shaǵymdar sany; uzaq merzimdi josparly jáne jospardan tys sóndirýlerdiń ortasha sany jáne uzaqtyǵy. Jylýmen jabdyqtaý salasynda: jylý energiiasy jáne jylý jelileri óndirisi kózderindegi tehnologiialyq buzýshylyqtardyń jyldyq sany; jylý berý maýsymyndaǵy jylýmen jabdyqtaýdy sóndirýdi tutynýshylardyń (kúnderdiń) sany. Sýmen jabdyqtaý salasynda: 4 saǵattan astam sý berýdegi úzilister sany; sý qubyry jelisine berilgen jalpy sý kóleminde tasymaldaý kezinde sýmen jabdyqtaý júiesindegi sý ysyraptarynyń úlesi», - dedi Súleimenov.
Onyń aitýynsha, osy kórsetkishterge qol jetkizbeý tarif deńgeiine ony tómendetý arqyly áser etetin bolady. Sondai-aq, tarifti qalyptastyrý kezinde sýbektiniń shyǵyndaryn jyl saiyn tómendetýge baǵyttalǵan tiimdilik kórsetkishi qoldanylady. Iaǵni, bekitilgen tarifte shyǵyndardy jyl saiyn tómendetý indeksi direktivti túrde beriletin bolady.
«Osylaisha, sýbekt óz shyǵyndaryn indeks sheńberinde taryltýǵa májbúr bolady. Berilgen indeksten asý sýbektini shyǵyndarǵa alyp keledi, jáne kerisinshe shyǵyndardy ońtailandyrý sýbektige aqshalai qarajattyń únemdelgen bóligine derbes ielik etýge múmkindik beredi. Tarif belgileýdiń jańa yntalandyrýshy ádisin qoldaný sýbektilerdiń ekonomikalyq jáne tehnologiialyq daiyndyǵy kezinde múmkin bolady», - dedi Timýr Súleimenov.
Esterińizde bolsa, búgin Senat otyrysynda Joǵarǵy sottyń úsh sýdiasy qyzmetinen bosatylǵan bolatyn.
