سەنات «تابيعي مونوپولييالار تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى

«زاڭ جوباسى مىنا نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان: بٸرٸنشٸ مٸندەت. «تابيعي مونوپولييالار تۋرالى» زاڭنىڭ قولدانىستاعى رەداكتسيياسى 1998 جىلى قابىلدانعان بولاتىن. جيىرما جىلدىڭ ٸشٸندە زاڭعا 15 زاڭمەن 200 استام تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلدٸ. وسىعان بايلانىستى زاڭ جٷيەلٸلٸگٸن جوعالتتى جەنە سٸلتەمەلەر سانى ٶتە كٶپ, سونداي-اق قابىلداۋعا اۋىر. بۇدان باسقا, بٷگٸنگٸ كٷنٸ تابيعي مونوپولييالار سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ قىزمەتٸن رەتتەۋ, تاريفتەردٸ قالىپتاستىرۋ جەنە بەكٸتۋ رەسٸمدەرٸ 79 زاڭعا تەۋەلدٸ اكتٸدە بەكٸتٸلگەن. زاڭ جوباسىندا سٸلتەۋ نورمالارىن ازايتۋ جەنە بارلىق زاڭعا تەۋەلدٸ اكتٸلەردٸ ەكٸ بازالىق قۇجاتقا بٸرٸكتٸرۋ كٶزدەلەدٸ. ولار: تابيعي مونوپولييالار سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ قىزمەتٸن رەتتەۋ تەرتٸبٸ; ولاردىڭ رەتتەلٸپ كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەرٸنە تاريفتەردٸ قالىپتاستىرۋ تەرتٸبٸ», - دەدٸ سٷلەيمەنوۆ.

مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى پارلامەنتتٸڭ التىنشى شاقىرىلىمىنداعى ٷشٸنشٸ سەسسيياسىنىڭ اشىلۋىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە ينۆەستورلار مەن حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىن تارتۋ ٷشٸن تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى جەنە تاريف بەلگٸلەۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ قاجەتتٸلٸگٸنە باسا نازار اۋداردى.

«مەملەكەت باسشىسى 2014 جىلعى 11 قاراشاداعى «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىندا تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن, سۋ جەنە جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸن جاڭعىرتۋ جەنە زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى اتاپ ٶتتٸ. مينيسترلٸك سۋبەكتٸلەردٸ قولدانىلۋ مەرزٸمٸ 5 جەنە ودان استام جىلدارعا ارنالعان شەكتٸ تاريفتەر بويىنشا قىزمەتتەر كٶرسەتۋگە اۋىستىرۋ شەڭبەرٸندە 2015 جىلدان باستاپ تابيعي مونوپولييالار سالاسىنا, ونىڭ ٸشٸندە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنا ينۆەستيتسييالار تارتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستى جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. بۇل تابيعي مونوپولييالار سالاسىنا 2021 جىلعا دەيٸن 2,2 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە ينۆەستيتسييالار, ونىڭ ٸشٸندە شامامەن 1,3 ترلن تەڭگەنٸ تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىنا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ», - دەدٸ تيمۋر سٷلەيمەنوۆ.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى 3 جىلدا 1,02 ترلن تەڭگە سوماعا ينۆەستيتسييالار, ونىڭ ٸشٸندە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنا – 684 ملرد تەڭگە تارتىلدى, ولاردىڭ 98 % تولىعىمەن بيۋدجەتتەن تىس كٶزدەر ەسەبٸنەن قارجىلاندىرىلدى. ودان باسقا, جاڭا تاريفتٸك ساياسات شەڭبەرٸندە حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ ينۆەستيتسييالارى بەلسەندٸ تٷردە تارتىلۋدا.

«سوڭعى 2 جىلدا 19,6 ملرد تەڭگە كرەديت قاراجاتى تارتىلدى. بۇل ينفراقۇرىلىمنىڭ توزۋ ٶسٸمٸن توقتاتىپ قانا قويماي, تەرٸس ترەندتٸ ٶزگەرتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. مەملەكەت باسشىسى 2018 جىلعى 10 قاڭتارداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا تابيعي مونوپولييالار تۋرالى زاڭناماعا تابيعي مونوپولييالار سۋبەكتٸلەرٸن ٶزدەرٸ كٶرسەتەتٸن قىزمەتتەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا ىنتالاندىرۋدى كٶزدەيتٸن ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋدٸ تاپسىردى. جالپى, سۋبەكتٸلەردٸ جەنە تاريف بەلگٸلەۋدٸ رەتتەۋ ەدٸستەرٸن جەتٸلدٸرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستى مينيسترلٸك تۇراقتى نەگٸزدە, ونىڭ ٸشٸندە حالىقارالىق ساراپشىلاردى تارتۋمەن جٷرگٸزۋدە. وسىلايشا, 2014 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ جەنە ەۋروپا قايتا قۇرۋ مەن دامۋ بانكٸ (ەققدب) اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸم جاساستى», - دەدٸ ول.

مينيستردٸڭ مەلٸمەتٸنشە, 2016-2017 جىلداردا ٶتكٸزٸلگەن ەققدب زەرتتەۋلەرٸنٸڭ نەتيجەلەرٸ, نەگٸزٸندە «تابيعي مونوپولييالار تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا مىنالاردى كٶزدەيتٸن تاريف بەلگٸلەۋدٸڭ جاڭا ىنتالاندىرۋ ەدٸسٸن ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولار: ينۆەستيتسييالاردى تارتۋ. سۋبەكتٸلەردٸ وپەراتسييالىق شىعىنداردى تٶمەندەتۋگە ىنتالاندىرۋ. سۋبەكتٸلەر قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن, ولار كٶرسەتەتٸن قىزمەتتەردٸڭ ساپاسى مەن سەنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ.

«تابيعي مونوپولييالار سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن رەتتەلٸپ كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ تيٸستٸ تيٸمدٸلٸك, ساپا جەنە سەنٸمدٸلٸك كٶرسەتكٸشتەرٸ بەلگٸلەنەتٸن بولادى. مەسەلەن, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىندا: قىزمەتتەرگە قوسىلۋدان نەمەسە تەحنيكالىق شارتتاردى ۇسىنۋدان باس تارتۋعا ارنالعان شاعىمدار سانى; ۇزاق مەرزٸمدٸ جوسپارلى جەنە جوسپاردان تىس سٶندٸرۋلەردٸڭ ورتاشا سانى جەنە ۇزاقتىعى. جىلۋمەن جابدىقتاۋ سالاسىندا: جىلۋ ەنەرگيياسى جەنە جىلۋ جەلٸلەرٸ ٶندٸرٸسٸ كٶزدەرٸندەگٸ تەحنولوگييالىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جىلدىق سانى; جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنداعى جىلۋمەن جابدىقتاۋدى سٶندٸرۋدٸ تۇتىنۋشىلاردىڭ (كٷندەردٸڭ) سانى. سۋمەن جابدىقتاۋ سالاسىندا: 4 ساعاتتان استام سۋ بەرۋدەگٸ ٷزٸلٸستەر سانى; سۋ قۇبىرى جەلٸسٸنە بەرٸلگەن جالپى سۋ كٶلەمٸندە تاسىمالداۋ كەزٸندە سۋمەن جابدىقتاۋ جٷيەسٸندەگٸ سۋ ىسىراپتارىنىڭ ٷلەسٸ», - دەدٸ سٷلەيمەنوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, وسى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزبەۋ تاريف دەڭگەيٸنە ونى تٶمەندەتۋ ارقىلى ەسەر ەتەتٸن بولادى. سونداي-اق, تاريفتٸ قالىپتاستىرۋ كەزٸندە سۋبەكتٸنٸڭ شىعىندارىن جىل سايىن تٶمەندەتۋگە باعىتتالعان تيٸمدٸلٸك كٶرسەتكٸشٸ قولدانىلادى. ياعني, بەكٸتٸلگەن تاريفتە شىعىنداردى جىل سايىن تٶمەندەتۋ يندەكسٸ ديرەكتيۆتٸ تٷردە بەرٸلەتٸن بولادى.

«وسىلايشا, سۋبەكت ٶز شىعىندارىن يندەكس شەڭبەرٸندە تارىلتۋعا مەجبٷر بولادى. بەرٸلگەن يندەكستەن اسۋ سۋبەكتٸنٸ شىعىندارعا الىپ كەلەدٸ, جەنە كەرٸسٸنشە شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ سۋبەكتٸگە اقشالاي قاراجاتتىڭ ٷنەمدەلگەن بٶلٸگٸنە دەربەس يەلٸك ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. تاريف بەلگٸلەۋدٸڭ جاڭا ىنتالاندىرۋشى ەدٸسٸن قولدانۋ سۋبەكتٸلەردٸڭ ەكونوميكالىق جەنە تەحنولوگييالىق دايىندىعى كەزٸندە مٷمكٸن بولادى», - دەدٸ تيمۋر سٷلەيمەنوۆ.

ەستەرٸڭٸزدە بولسا, بٷگٸن سەنات وتىرىسىندا جوعارعى سوتتىڭ ٷش سۋدياسى قىزمەتٸنەن بوساتىلعان بولاتىن.