QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Serik Shápkenov senatorlardy QR Áleýmettik kodeksin (budan ári – Kodeks) ázirleý jumystarynyń barysymen tanystyrdy.
Bul týraly QR Eńbek jáne halyyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Óz sóziniń basynda Serik Shápkenov Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha QR Eńbekmini Áleýmettik kodeksti ázirleý boiynsha jumystar júrgizip jatqanyn eske saldy. Parlament Májilisi men Senaty depýtattaryn qosa alǵanda, júzden astam sarapshynyń qatysýymen jumys toby quryldy, 30-dan astam zańnamalyq jáne 150 zańǵa táýeldi akt zerdelendi, halyq pen qoǵamdyq birlestikterden 500-ge jýyq usynys qaraldy, Kodekstiń tujyrymdamasy ázirlendi.
«Qazirgi ýaqytta qazaqstandyqtarǵa áleýmettik qamsyzdandyrý sharalarynyń keń spektri beriledi, olar 1 Kodekspen, 16 zańmen jáne 100-den astam zańǵa táýeldi aktimen retteledi. Jańa kodekstiń negizgi maqsaty – halyq úshin olardyń túsinigin jeńildetý úshin osy saladaǵy qoldanystaǵy zańnamanyń barlyq normalaryn bir qujatta shoǵyrlandyrý. Kodeksti qabyldaý normativtik quqyqtyq aktilerdi baiandaýdyń biryńǵai stilin qamtamasyz etedi, bul áleýmettik qamsyzdandyrý salasyndaǵy birqatar zańdardyń 90-shy jyldardyń basynda qabyldanýyna, sodan beri NQA-ny ázirleý tásilderiniń aitarlyqtai ózgergenine bailanysty qajet. Budan basqa, Kodeks sheńberinde azamattardyń áleýmettik quqyqtaryn júieleý júzege asyrylady – bir qujatta adam ómiriniń barlyq salalarynda týyndaityn bazalyq quqyqtar, onyń ishinde eń tómengi áleýmettik standarttar kórsetiletin bolady», – dedi ministr.
QR Eńbekmininiń basshysy Batys Eýropanyń keibir elderinde (Angliia, Italiia, Belgiia jáne t.b.) áleýmettik kodekster joq ekenin atap ótti, bul muqtaj azamattardy qamtamasyz etý deńgeiinen kórinbeidi. Bul memleketter halyqaralyq qoǵamdastyqtyń aktilerin, atap aitqanda Eýropa Keńesiniń aktilerin basshylyqqa alady.
Germaniiada, Frantsiiada, Shvetsiiada, Aýstriiada, Úndistanda jáne t.b. elderde áleýmettik kodekster, sondai-aq áleýmettik qamsyzdandyrý kodeksteri qabyldandy, sonymen birge shet elderdiń áleýmettik kodeksterimen retteletin máseleler tizimi óte keń bolyp keledi jáne biryńǵai emes. Mysaly, Frantsiiada bul qujat jumyssyzdyq máselelerin rettemeidi, al Úndistanda – kóp bóligi Eýropa elderiniń áleýmettik kodeksterimen rettelmeitin eńbek qatynastaryna arnalǵan.
«Halyqaralyq tájiribeni eskere otyryp, Áleýmettik kodekste mynadai qaǵidattardy bekitý usynylady: muqtajdyqty eskere otyryp, áleýmettik kómek kórsetýdiń ataýlylyǵy men saralanǵan tásili; áleýmettik táýekelderdiń aldyn alý jáne eskertý; ekonomikalyq resýrstar men áleýmettik saiasat mindetteriniń mólsherlestigi; memlekettiń, jumys berýshiler men azamattardyń ortaq jaýapkershiligi; áleýmettik saiasattyń inkliýzivtiligi, áleýmettik qorǵaýdyń qupiialylyǵy jáne halyqaralyq standarttarǵa sáikestigi», – dep habarlady Serik Shápkenov.
Ministrdiń aitýynsha, jumys toby eki– jalpy jáne erekshe bólikten turatyn Kodeks jasaýdy usynady.
Jalpy bólikte memleket pen azamat arasyndaǵy áleýmettik qatynastardy olardyń ózara mindettemelerin naqty aiqyndai otyryp, quqyqtyq retteýdiń negizderi belgilenedi.
Erekshe bólik áleýmettik táýekelderdiń jekelegen túrlerine arnalǵan, onda olarǵa den qoiý sharalary, áleýmettik kómek alýshylardyń sanattary, tólemderdiń mólsheri, olardy taǵaiyndaý sharttary men merzimderi aiqyndalatyn bolady. Sondai-aq áleýmettik qyzmetkerler men áleýmettik institýttardyń quqyqtyq mártebesi reglamenttelmek.
Áleýmettik kodekstiń tujyrymdamasynda:
- áleýmettik quqyqtar men kepildikterdi qamtamasyz etý jónindegi sharalardy kúsheitý (azamattardyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý; muqtaj otbasylardy áleýmettik súiemeldeý institýtyn damytý; quqyqtar men kepildikterdiń qamtamasyz etilýin baqylaý jónindegi áleýmettik inspektorlardy engizý; halyqtyń áleýmettik ál-aýqat indeksin engizý);
- azamattardy áleýmettik qoldaýdy jańǵyrtý (Áleýmettik qamsyzdandyrýdyń halyqaralyq eń tómengi normalarynan kem emes deńgeide áleýmettik tólemderdi qamtamasyz etý; syrqattaný kezinde jumys isteitin azamattardyń áleýmettik qorǵalýyn arttyrý; áleýmettik qyzmetterdi jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrýdy engizý; demografiialyq trendterdi eskere otyryp, zeinetaqy júiesiniń tiimdiligin arttyrý);
- áleýmettik standarttardy usynýdyń integratsiialanǵan modelin engizý («Tsifrlyq áleýmettik kartany» engizý; otbasylardyń muqtajdyq jaǵdaiynan shyǵýyn yntalandyrý; áleýmettik salanyń baǵyttary boiynsha aldyn alý sharalaryn qabyldaý);
- memlekettik qyzmetterdi transformatsiialaý jáne reinjiniringteý (ótinish berýden proaktivti qyzmet kórsetýge kóshý; múgedek adamdardy syrttai kýálandyrý; ataýly áleýmettik kómek kórsetý protsesterin avtomattandyrý; «áleýmettik ámiiandy» kezeń-kezeńimen engizý);
- áleýmettik institýttardy reformalaý kózdeledi (zeinetaqy men járdemaqy taǵaiyndaý jónindegi fýnktsiialardy bere otyryp, Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory bazasynda Memlekettik áleýmettik qor qurý; áleýmettik salanyń qarjylyq aǵynyn shoǵyrlandyrý).
«Keleshekte áleýmettik kodeksti qabyldaý: azamattardyń ózderiniń áleýmettik quqyqtary men mindetteri týraly biryńǵai bilim kózin qurýǵa; halyqtyń áleýmettik ál-aýqatynyń avtomattandyrylǵan monitoringin júrgizýge; áleýmettik quqyqtar men kepildikterdi qamtamasyz etý boiynsha aldyn alý sharalaryn qabyldaýǵa; memlekettik qyzmetterdi elektrondyq jáne proaktivti formatta kórsetýge; azamattarymyzdyń áleýmettik qorǵalýy men ómir súrý deńgeiin arttyrýǵa múmkindik beredi», – dep atap ótti Serik Shápkenov.
