Saýda jáne integratsiia ministrligi Baǵany turaqtandyrý jónindegi jol kartasynyń negizgi sharalaryn túsindirdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" vedomstvonyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ministrlik Baǵany turaqtandyrý jol kartasyn QR Aýyl sharýashylyǵy ministrligi jáne QR Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigimen birlesip ázirledi.
Jol kartasy mynadai is-sharalardy qamtidy: tekserý men komplaens, saýda sharalary, óndiristi ulǵaitý jáne kásiporyndardy qoldaý, sondai-aq zańnamalyq ózgerister.
Birinshi baǵyt «Tekserýler jáne komplaens». Búgingi tańda azyq-túlik baǵasynyń aitarlyqtai ósýi baiqalady. Baǵanyń negizsiz ósýine jol bermeý maqsatynda monopoliiaǵa qarsy organ men ákimdikter tarapynan baqylaýdy kúsheitý qajettiligi týyndady. QR Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń quzyretine basym biznes sýbektileriniń baǵaǵa qatysty sóz bailasý faktisin anyqtaý jáne olar anyqtalǵan jaǵdaida onyń jolyn kesý kiredi. Óz kezeginde, ákimdikterge áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikttiń shekti baǵasynyń saqtalýyn baqylaý quzyreti berilgen.
Jol kartasynda ákimdikterge, fiskaldyq jáne monopoliiaǵa qarsy organdarǵa barlyq qajetti baqylaý is-sharalaryn júrgizýge múmkindik beretin shaǵyn bizneske qatysty tekserýlerdi taǵaiyndaý algoritmin qabyldaý kózdelgen.
Ekinshi baǵyt «Saýda sharalary». Baǵalardy tejeýdiń pármendi tetikteriniń biri óńirlerde shekti baǵalardy belgileý. Máselen, kúnbaǵys maiy men jumyrtqa boiynsha barlyq óńirlerde shekti baǵalar asyp tústi. Ákimdikter shekti baǵany belgileýi tiis. Saýda jáne integratsiia ministrligi, óz kezeginde, osy taýarlarǵa shekti baǵalardy belgileýdi usynady.
Áreket etetin tetik – «ainalym shemasy», iaǵni saýda jelilerine jeńildikti qaryzdar berý. Ainalym shemasy sheńberinde taýarlar saýda jelileriniń sórelerinen naryq baǵasynan ortasha alǵanda 15-20% tómen baǵamen satylady. Saýda jáne integratsiia ministrligi ainalym shemasyn qarjylandyrýdy 21,9 mlrd teńgeden 50 mlrd teńgege deiin ósirýdi usynady. Sondai-aq, Saýda jáne integratsiia ministrligi taýarlardyń, atap aitqanda, buqa men qoshqardyń eksportyna kvota belgileýdi usynady. Sebebi Ózbekstanǵa tiri siyr men usaq mal eksportynyń joǵary bolýyna bailanysty siyr eti baǵasynyń ósý qaýpi bar.
Óndiristi ulǵaitý jáne kásiporyndardy qoldaý jónindegi úshinshi shara. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń qoldaýy sýbsidiialaýdy bildiredi. Sýbsidiialaýdy ulǵaitý, sýbsidiialaý kriteriiin qaita qaraý, sondai-aq temirjol tasymaly shyǵynynyń bir bóligin óteý ótemaqysy, saýda obektilerinde olardy odan ári satý úshin azyq-túlik korporatsiialarynyń rezervinen áleýmettik mańyzy bar taýarlardy bólý, sondai-aq elektr energiiasyna tarifterdi belgileý kózdeledi, óitkeni búginde ÁMAT óndirýshilerdiń negizgi shyǵyndarynyń biri – kommýnaldyq qyzmet.
Budan basqa, QR Saýda jáne integratsiia ministrligi turaqtandyrý qorlaryn importqa táýeldi taýarlardy satyp alýdy qaita baǵdarlaýdy usynady, sebebi syrtqy baǵalar ishki baǵalarǵa aýysady jáne baǵanyń joǵary ósýine yqpal etedi. Bul qant pen qaraqumyqtan baiqalady. Álemdik baǵanyń ósýine bailanysty ishki naryqtaǵy osy taýarlardyń quny ósti.
Tórtinshi baǵyt zańnamalyq ózgeristerdi qamtidy. Máselen, turaqtandyrý qorlaryn qalyptastyrý jáne áleýmettik mańyzy bar taýarlardy óndirýshilermen jáne jetkizýshilermen ÁKK-niń forvardtyq sharttaryn jasasý kezinde memlekettik satyp alýdy ótkizýdiń uzaq rásimine bailanysty másele ózekti bolyp qalýda, bul jol kartasynda kórinis tapty.
QR Saýda jáne integratsiia ministrliginiń pikirinshe, óndiris kólemin, eksportty/importty, egis alqaptaryn boljamai-aq, Saýda jáne integratsiia ministrligi azyq-túlik taýarlarynyń qunyn boljai almaidy. Boljaý institýtyn engizý baǵanyń ósýine jol bermeý boiynsha tiisti sharalardy aldyn ala qabyldaýǵa, taýarlardy artyq bolýy bar óńirlerden tapshylyqqa qaita baǵyttaýǵa, sol arqyly baǵalardy ustap turýǵa múmkindik beredi.
