Otbasynda bereke-birlik, tatýlyq pen tynyshtyq bolsa, sol uiadan túlegen ár balanyń júreginde meiirim, izgilik nury bolady. Júreginde jylýy bar urpaq qiia baspaidy, jamandyqqa jolamaidy. Mundai shańyraqtan shyqqan azamatta qylmysqa da, buzaqylyqqa da oryn joq. Iaǵni izgi qoǵam qalyptastyrý árbir úiden bastaý alady.
Osy oraida «Beisana» qazaqstandyq psihologtar qoǵamdastyǵy Astana qalasy ákimdiginiń «Januia» otbasy institýtyn qoldaý ortalyǵynda osal toptaǵy otbasylarǵa «Saýatty ata-ana – saý otbasy» atty seminar-treningin ótkizdi. Bul týraly Ult.kz tilshisi habarlaidy.
10 qyrkúiekte ótken sharada kásibi mol tájiribesi bar psihologtar bala tárbiesindegi eskeretin mańyzdy máseleler, erli-zaiyptylardyń qarym-qatynasy men otbasy músheleriniń densaýlyǵyna qatysty mazmundy áńgimeler aityp, praktikalyq jumystar júrgizdi.
Tórt balanyń anasy Qyzǵaldaq Abilova joldasymen 24 jyl birge turyp jatqanyn aitty. Ol «otbasy bolǵasyn ydys-aiaq syldyrlamai qoimaidy, biraq durys qarym-qatynas qurý árkimniń jaýapkershiliginde» dep esepteidi.
«Bárimizde keide qarjynyń jetispeýshiliginen joldasymyzben konflikt bolyp qalady. Sol kezde ony balaǵa estirtpeýge tyrysýymyz kerek ekenin bilemiz ǵoi, biraq sony istei almaimyz. Búgingi seminarda mamandar bizge sony qalai isteý kerektigin jaqsy túsindirdi. Balalarymyzdyń qandai bolyp ósetini ata-ananyń jaýapkershiliginde ǵoi. Psihologtar durys armandaý kerektigi týraly da jaqsy aitty. Praktikalyq jumystary ata-ana retindegi jaýapkershiligimizdi sezinýge, ózimizdi túsinýge kómektesti», ‒ deidi tórt balanyń anasy.
Qyzǵaldaq Abilova ata-analarǵa arnalǵan osyndai seminar-treningter jii ótkizilip tursa deidi.
«Mysaly meniń tanysym joldasymen qatty urysady. Balalarynyń kózinshe neshe túrli jaman sózder aitady, joldasyn synap-minep, tómendetip tastaidy. Munyń bári balalaryna áser etip jatyr ǵoi dep oilaimyn. Ondai adamdar qoǵamda kóp qoi. Sondai ata-analardy osyndai seminarlarǵa shaqyrsa eken, jii ótse eken deimin. Sebebi mundai sharalardyń qoǵamǵa paidasy mol», ‒ dedi kóp balaly ana.
«Saýatty ata-ana – saý otbasy» seminar baǵdarlamasynda «Balalany asyra siltemei maqtaýdyń, ziian tigizbei synaýdyń tásili bar ma?», «Er men áiel qaqtyǵysynyń bala psihologiiasyna ziiany», «Otbasyndaǵy jailylyq pen jaisyzdyqtyń bala densaýlyǵyna áseri», «Jasóspirim kezeńniń erekshelikteri» taqyryptary kóterildi.
Sonymen qatar «Beisana» qoǵamdastyǵynyń tóraiymy psiholog, psihoterapevt Ǵaliiash Mahashova men Otbasy akademiiasynyń negizin qalaýshy, otbasylyq psiholog Erjan Myrzabaev kelýshilerge praktikalyq jattyǵýlar ótkizdi.
Beisana» qoǵamdastyǵynyń eń birinshi maqsaty ‒ elimizdegi, ásirese qazaqtildi aýditoriianyń psihologiialyq saýattylyǵyn arttyrý ekenin aitady mamandar.
«Kóp jumysymyz ata-ana men balalardyń arasyndaǵy qarym qatynastyń jaqsarýyna, ata-ananyń saýattylyǵyna arnalady. Eger ata-ana saýatty bolatyn bolsa, saý urpaq ósedi. Ata-ana óz balasyna qysym jasamaityn bolsa, ózine jasaǵan qatelikti balasyna jasamaityn bolsa, «kezinde menimen jasaǵanmen, qazir men ne jasai alamyn» dep, óz ata-anasynan alǵan paidalysyn urpaǵyna berse, ózine ziiandy bolǵan jaǵyn saýattylyqpen súzgiden ótkizse, sol ‒ ata-ananyń úlken jetistigi. Psihologiialyq saýatty ata-ana ózine, bolashaǵyna senimdi bala tárbieleidi», ‒ deidi «Beisana» qoǵamdastyǵynyń tóraiymy Ǵaliiash Mahashova.
Psihoterapevt Ǵ. Mahashovanyń aitýynsha jeke terapiiaǵa barýǵa múmkindigi joq, ásirese osal toptaǵy ata-analardyń nemese bilimge onsha qushtar emes adamdardyń, ne bolmasa armandarynan, múmkindikterinen qol úzip qalǵan, bas tartqan nemes aldyna maqsat qoia almai jatqan ata-analardyń jáne kúizeliske ushyraǵandardyń psihologiialyq saýlyǵyna kóbirek kóńil bólý qoǵamdastyq maqsaty. Sebebi kóp problema sol otbasylardan shyǵady.
«Gomeostaz, iaǵni damymai qalǵan otbasylardan ózine senimsiz balanyń, depressiiaǵa ushyraǵan jastardyń, konfliktige kóp túsetin nemese tipti túrmege túsetinderdiń, psihikalyq, psihologiialyq túrli aýrýlarǵa shaldyqqan adamdardyń sol jerden shyǵatyny bar. Sondyqtan eń birinshi olarǵa memleketten kómek qarjylai ǵana emes, kásibi myqty mamandar olardyń túsine biletin tilinde psihologiialyq saýatyn arttyrý arqyly qajet. Olardyń tánimen birge janyn da emdeýdiń mańyzy zor. Eger osal toptaǵy ata-analardyń bilimge degen qushtarlyǵy, ózin tanýǵa, ózimen qarym-qatynasty jaqsartýǵa, ózin baǵalaýdy úirenýge jáne óziniń otbasymen ekologiialyq qarym qatynas qurýǵa degen yntasyn sál de bolsa arttyratyn bolsaq, biz elimizdiń saýlyǵyna, órkendeýine tamasha úles qosqanymyz», ‒ deidi maman.
«Baisana» qazaqstandyq psihologtar qoǵamdastyǵy ázirge óz qarajattaryna jumys istep jatqan kórinedi. Ǵaliiash Mahashova uiymǵa úlken qoldaý kerek ekenin aitady.
«Bizdi estigisi keletin, kórgisi keletin aýditoriianyń bar ekenin kórip jatyrmyz. Bizdiń qoǵamdastyqtyń jumysyn baǵalap jatqan, taǵy osyndai seminarlar ótkizińizdershi dep surap, paidasyn sezinip jatqandar kóp. Jumys isteýge qulshynysymyz joǵary, sebebi paidaly ispen ainalysyp jatqanymyzdy bilemiz», ‒ deidi «Beisana» qoǵamdastyǵyǵyń tóraiymy.
Ǵaliiash Mahashova orystildi psihologiia jaqsy damyǵan, alaida qazaqtildi kásibi psihologiiany áli de damytý qajet dep sanaidy. Sondyqtan «Beisana» qoǵamdastyǵy jumysynyń kóp bóligin qazaq tilinde júrgizýge arnap otyr eken.
«Sondai-aq bolashaqta qazaqtildi mamandardyń jáne jas mamandardyń psihologiialyq biliktiligin arttyrýǵa kómekteskimiz keledi. Oǵan qosa úlken jobalarymyz bar. Memlekettiń qoldaýyna ie bolatyn bolsaq, jyldyq úlken jobalar jasaý arqyly muǵalimderge, psihologtar men ata-analarǵa balalardyń jas erekshelik psihologiiasyn kásibi túrde praktikalyq jumystarmen úilestire otyryp, tanystyrǵymyz keledi. Budan bólek, qazaq tilinde saýatty jazylǵan, óz elimizdegi esperimentaldy ortada jumys júrgizilgen ádistemelik quraldar men kitaptar jazǵymyz keledi. Ol tájiribeler bizdiń qazaqi tárbielik prizmadan ótken bolady. Bul da bizdiń «Beisana» qoǵamdastyǵynyń bir maqsaty», ‒ deidi ol.
