وتباسىندا بەرەكە-بٸرلٸك, تاتۋلىق پەن تىنىشتىق بولسا, سول ۇيادان تٷلەگەن ەر بالانىڭ جٷرەگٸندە مەيٸرٸم, ٸزگٸلٸك نۇرى بولادى. جٷرەگٸندە جىلۋى بار ۇرپاق قييا باسپايدى, جاماندىققا جولامايدى. مۇنداي شاڭىراقتان شىققان ازاماتتا قىلمىسقا دا, بۇزاقىلىققا دا ورىن جوق. ياعني ٸزگٸ قوعام قالىپتاستىرۋ ەربٸر ٷيدەن باستاۋ الادى.
وسى ورايدا «بەيسانا» قازاقستاندىق پسيحولوگتار قوعامداستىعى استانا قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ «جانۇيا» وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ ورتالىعىندا وسال توپتاعى وتباسىلارعا «ساۋاتتى اتا-انا – ساۋ وتباسى» اتتى سەمينار-ترەنينگٸن ٶتكٸزدٸ. بۇل تۋرالى Ult.kz تٸلشٸسٸ حابارلايدى.
10 قىركٷيەكتە ٶتكەن شارادا كەسٸبي مول تەجٸريبەسٸ بار پسيحولوگتار بالا تەربيەسٸندەگٸ ەسكەرەتٸن ماڭىزدى مەسەلەلەر, ەرلٸ-زايىپتىلاردىڭ قارىم-قاتىناسى مەن وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ دەنساۋلىعىنا قاتىستى مازمۇندى ەڭگٸمەلەر ايتىپ, پراكتيكالىق جۇمىستار جٷرگٸزدٸ.
تٶرت بالانىڭ اناسى قىزعالداق ابيلوۆا جولداسىمەن 24 جىل بٸرگە تۇرىپ جاتقانىن ايتتى. ول «وتباسى بولعاسىن ىدىس-اياق سىلدىرلاماي قويمايدى, بٸراق دۇرىس قارىم-قاتىناس قۇرۋ ەركٸمنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸندە» دەپ ەسەپتەيدٸ.
«بەرٸمٸزدە كەيدە قارجىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنەن جولداسىمىزبەن كونفليكت بولىپ قالادى. سول كەزدە ونى بالاعا ەستٸرتپەۋگە تىرىسۋىمىز كەرەك ەكەنٸن بٸلەمٸز عوي, بٸراق سونى ٸستەي المايمىز. بٷگٸنگٸ سەميناردا ماماندار بٸزگە سونى قالاي ٸستەۋ كەرەكتٸگٸن جاقسى تٷسٸندٸردٸ. بالالارىمىزدىڭ قانداي بولىپ ٶسەتٸنٸ اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸندە عوي. پسيحولوگتار دۇرىس ارمانداۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى دا جاقسى ايتتى. پراكتيكالىق جۇمىستارى اتا-انا رەتٸندەگٸ جاۋاپكەرشٸلٸگٸمٸزدٸ سەزٸنۋگە, ٶزٸمٸزدٸ تٷسٸنۋگە كٶمەكتەستٸ», ‒ دەيدٸ تٶرت بالانىڭ اناسى.
قىزعالداق ابيلوۆا اتا-انالارعا ارنالعان وسىنداي سەمينار-ترەنينگتەر جيٸ ٶتكٸزٸلٸپ تۇرسا دەيدٸ.
«مىسالى مەنٸڭ تانىسىم جولداسىمەن قاتتى ۇرىسادى. بالالارىنىڭ كٶزٸنشە نەشە تٷرلٸ جامان سٶزدەر ايتادى, جولداسىن سىناپ-مٸنەپ, تٶمەندەتٸپ تاستايدى. مۇنىڭ بەرٸ بالالارىنا ەسەر ەتٸپ جاتىر عوي دەپ ويلايمىن. ونداي ادامدار قوعامدا كٶپ قوي. سونداي اتا-انالاردى وسىنداي سەمينارلارعا شاقىرسا ەكەن, جيٸ ٶتسە ەكەن دەيمٸن. سەبەبٸ مۇنداي شارالاردىڭ قوعامعا پايداسى مول», ‒ دەدٸ كٶپ بالالى انا.
«ساۋاتتى اتا-انا – ساۋ وتباسى» سەمينار باعدارلاماسىندا «بالالانى اسىرا سٸلتەمەي ماقتاۋدىڭ, زييان تيگٸزبەي سىناۋدىڭ تەسٸلٸ بار ما?», «ەر مەن ەيەل قاقتىعىسىنىڭ بالا پسيحولوگيياسىنا زييانى», «وتباسىنداعى جايلىلىق پەن جايسىزدىقتىڭ بالا دەنساۋلىعىنا ەسەرٸ», «جاسٶسپٸرٸم كەزەڭنٸڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ» تاقىرىپتارى كٶتەرٸلدٸ.
سونىمەن قاتار «بەيسانا» قوعامداستىعىنىڭ تٶرايىمى پسيحولوگ, پسيحوتەراپەۆت عاليياش ماحاشوۆا مەن وتباسى اكادەميياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى, وتباسىلىق پسيحولوگ ەرجان مىرزاباەۆ كەلۋشٸلەرگە پراكتيكالىق جاتتىعۋلار ٶتكٸزدٸ.
بەيسانا» قوعامداستىعىنىڭ ەڭ بٸرٸنشٸ ماقساتى ‒ ەلٸمٸزدەگٸ, ەسٸرەسە قازاقتٸلدٸ اۋديتورييانىڭ پسيحولوگييالىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ەكەنٸن ايتادى ماماندار.
«كٶپ جۇمىسىمىز اتا-انا مەن بالالاردىڭ اراسىنداعى قارىم قاتىناستىڭ جاقسارۋىنا, اتا-انانىڭ ساۋاتتىلىعىنا ارنالادى. ەگەر اتا-انا ساۋاتتى بولاتىن بولسا, ساۋ ۇرپاق ٶسەدٸ. اتا-انا ٶز بالاسىنا قىسىم جاسامايتىن بولسا, ٶزٸنە جاساعان قاتەلٸكتٸ بالاسىنا جاسامايتىن بولسا, «كەزٸندە مەنٸمەن جاساعانمەن, قازٸر مەن نە جاساي الامىن» دەپ, ٶز اتا-اناسىنان العان پايدالىسىن ۇرپاعىنا بەرسە, ٶزٸنە زيياندى بولعان جاعىن ساۋاتتىلىقپەن سٷزگٸدەن ٶتكٸزسە, سول ‒ اتا-انانىڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸ. پسيحولوگييالىق ساۋاتتى اتا-انا ٶزٸنە, بولاشاعىنا سەنٸمدٸ بالا تەربيەلەيدٸ», ‒ دەيدٸ «بەيسانا» قوعامداستىعىنىڭ تٶرايىمى عاليياش ماحاشوۆا.
پسيحوتەراپەۆت ع. ماحاشوۆانىڭ ايتۋىنشا جەكە تەراپيياعا بارۋعا مٷمكٸندٸگٸ جوق, ەسٸرەسە وسال توپتاعى اتا-انالاردىڭ نەمەسە بٸلٸمگە ونشا قۇشتار ەمەس ادامداردىڭ, نە بولماسا ارماندارىنان, مٷمكٸندٸكتەرٸنەن قول ٷزٸپ قالعان, باس تارتقان نەمەس الدىنا ماقسات قويا الماي جاتقان اتا-انالاردىڭ جەنە كٷيزەلٸسكە ۇشىراعانداردىڭ پسيحولوگييالىق ساۋلىعىنا كٶبٸرەك كٶڭٸل بٶلۋ قوعامداستىق ماقساتى. سەبەبٸ كٶپ پروبلەما سول وتباسىلاردان شىعادى.
«گومەوستاز, ياعني دامىماي قالعان وتباسىلاردان ٶزٸنە سەنٸمسٸز بالانىڭ, دەپرەسسيياعا ۇشىراعان جاستاردىڭ, كونفليكتٸگە كٶپ تٷسەتٸن نەمەسە تٸپتٸ تٷرمەگە تٷسەتٸندەردٸڭ, پسيحيكالىق, پسيحولوگييالىق تٷرلٸ اۋرۋلارعا شالدىققان ادامداردىڭ سول جەردەن شىعاتىنى بار. سوندىقتان ەڭ بٸرٸنشٸ ولارعا مەملەكەتتەن كٶمەك قارجىلاي عانا ەمەس, كەسٸبي مىقتى ماماندار ولاردىڭ تٷسٸنە بٸلەتٸن تٸلٸندە پسيحولوگييالىق ساۋاتىن ارتتىرۋ ارقىلى قاجەت. ولاردىڭ تەنٸمەن بٸرگە جانىن دا ەمدەۋدٸڭ ماڭىزى زور. ەگەر وسال توپتاعى اتا-انالاردىڭ بٸلٸمگە دەگەن قۇشتارلىعى, ٶزٸن تانۋعا, ٶزٸمەن قارىم-قاتىناستى جاقسارتۋعا, ٶزٸن باعالاۋدى ٷيرەنۋگە جەنە ٶزٸنٸڭ وتباسىمەن ەكولوگييالىق قارىم قاتىناس قۇرۋعا دەگەن ىنتاسىن سەل دە بولسا ارتتىراتىن بولساق, بٸز ەلٸمٸزدٸڭ ساۋلىعىنا, ٶركەندەۋٸنە تاماشا ٷلەس قوسقانىمىز», ‒ دەيدٸ مامان.
«بايسانا» قازاقستاندىق پسيحولوگتار قوعامداستىعى ەزٸرگە ٶز قاراجاتتارىنا جۇمىس ٸستەپ جاتقان كٶرٸنەدٸ. عاليياش ماحاشوۆا ۇيىمعا ٷلكەن قولداۋ كەرەك ەكەنٸن ايتادى.
«بٸزدٸ ەستٸگٸسٸ كەلەتٸن, كٶرگٸسٸ كەلەتٸن اۋديتورييانىڭ بار ەكەنٸن كٶرٸپ جاتىرمىز. بٸزدٸڭ قوعامداستىقتىڭ جۇمىسىن باعالاپ جاتقان, تاعى وسىنداي سەمينارلار ٶتكٸزٸڭٸزدەرشٸ دەپ سۇراپ, پايداسىن سەزٸنٸپ جاتقاندار كٶپ. جۇمىس ٸستەۋگە قۇلشىنىسىمىز جوعارى, سەبەبٸ پايدالى ٸسپەن اينالىسىپ جاتقانىمىزدى بٸلەمٸز», ‒ دەيدٸ «بەيسانا» قوعامداستىعىعىڭ تٶرايىمى.
عاليياش ماحاشوۆا ورىستٸلدٸ پسيحولوگييا جاقسى دامىعان, الايدا قازاقتٸلدٸ كەسٸبي پسيحولوگييانى ەلٸ دە دامىتۋ قاجەت دەپ سانايدى. سوندىقتان «بەيسانا» قوعامداستىعى جۇمىسىنىڭ كٶپ بٶلٸگٸن قازاق تٸلٸندە جٷرگٸزۋگە ارناپ وتىر ەكەن.
«سونداي-اق بولاشاقتا قازاقتٸلدٸ مامانداردىڭ جەنە جاس مامانداردىڭ پسيحولوگييالىق بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا كٶمەكتەسكٸمٸز كەلەدٸ. وعان قوسا ٷلكەن جوبالارىمىز بار. مەملەكەتتٸڭ قولداۋىنا يە بولاتىن بولساق, جىلدىق ٷلكەن جوبالار جاساۋ ارقىلى مۇعالٸمدەرگە, پسيحولوگتار مەن اتا-انالارعا بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلٸك پسيحولوگيياسىن كەسٸبي تٷردە پراكتيكالىق جۇمىستارمەن ٷيلەستٸرە وتىرىپ, تانىستىرعىمىز كەلەدٸ. بۇدان بٶلەك, قازاق تٸلٸندە ساۋاتتى جازىلعان, ٶز ەلٸمٸزدەگٸ ەسپەريمەنتالدى ورتادا جۇمىس جٷرگٸزٸلگەن ەدٸستەمەلٸك قۇرالدار مەن كٸتاپتار جازعىمىز كەلەدٸ. ول تەجٸريبەلەر بٸزدٸڭ قازاقي تەربيەلٸك پريزمادان ٶتكەن بولادى. بۇل دا بٸزدٸڭ «بەيسانا» قوعامداستىعىنىڭ بٸر ماقساتى», ‒ دەيدٸ ول.
