Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev Úkimet pen Esep komitetiniń 2020 jylǵy Respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly esepterine qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Esepti tyńdaý barysynda Senat tóraǵasy ótken jyldyń óte kúrdeli bolǵanyn, Parlament koronavirýs daǵdarysyn eńserý úshin Úkimetpen birlesip, belsendi jumys istegenin atap ótti. Qolǵa alynǵan jumystardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý úshin depýtattar mańyzdy zańdardy jedel túrde qabyldady.
«Qazirgi tańda jaǵdai birtindep turaqtalyp keledi. Biylǵy bes aida ekonomikanyń ósimi 1,6 paiyzdy qurap otyr. Memleket basshysy belgilep bergen mindetterdiń kelesi kezeńin iske asyrý úshin de Úkimet músheleri men Parlament depýtattary, bárimiz osylai jumyla jumys isteýimiz kerek. Aldymyzda turǵan basty mindetterdiń biri - ekonomikalyq ósimdi qalpyna keltirý jáne azamattarymyzdyń ómir súrý deńgeiin arttyrý ekeni anyq», – dedi Máýlen Áshimbaev senattyń jalpy otyrysynda.
Osy oraida ol búgin jalpy otyrysta birqatar problemalar oryndy kóterilgenin atap ótti.
«Aldaǵy ýaqytta Úkimet bul máselelerge nazar aýdaryp, jumysta eskeredi dep oilaimyz. Birinshiden, Respýblikalyq biýdjetti kirister men shyǵystar turǵysynan teńgerimdi etýge umtylýymyz kerek. Óitkeni bes jyldyń ishinde respýblikalyq biýdjettiń shyǵystary 2 esege deiin ósken. Byltyr shyǵystardyń tek 44 paiyzy «taza kirister» esebinen jabylǵan. Al, qalǵan 36 paiyzyn Ulttyq qordan transfert pen 20 paiyzyn qaryz quraǵan. Osyǵan bailanysty depýtattardy biýdjet tapshylyǵynyń ósimi alańdatady. Mundai úrdisti ózgertý qajet. Bul jóninde mamyr aiynda biýdjetke engizilgen túzetýlerdi qaraǵan kezde de aitqan edik. Biz qaryzdardy kóbeite bermei jáne bolashaq urpaqtyń qoryn ysyrap etpei, «qaltamyz» ben múmkindigimizge qarai ómir súrýimiz kerek», – dedi Senat tóraǵasy.
Sonymen qatar Senat spikeri biýdjettiń teńgerimdiligin qamtamasyz etý úshin tiimsiz shyǵyndardy ońtailandyrý jáne qysqartýdy usyndy. Ol Esep komitetiniń derekterin tilge tiek etip, 2020 jyly tiimsiz jumsalǵan jáne igerilmegen biýdjet qarajatynyń kólemi shamamen 570 milliard teńgege jetkenin aitty. Bul – 2019 jylǵy kórsetkishten 33%-ǵa kóp.
«Sońǵy jyldary kvazimemlekettik sýbektilerdi qarjylandyrý úshin respýblikalyq biýdjetten aýqymdy qarajat bólinip keledi. Tek byltyrdyń ózinde bul kórsetkish 817 milliard teńgeden asqan. Sonymen birge, qarajattyń aitarlyqtai kólemi tiimsiz jumsalatyny anyqtalyp otyr. Kvazimemlekettik sektordyń 25 sýbektisin qamtyǵan aýdit qorytyndysy boiynsha Esep komiteti shamamen 380 milliard teńgeni quraityn buzýshylyqtardy anyqtaǵan. Osyǵan orai Úkimetten jaýapty tulǵalarǵa qatysty tiisti sharalar qabyldaýdy jáne bolashaqta mundai buzýshylyqtardyń aldyn alýdy suraimyz», – dedi Palata tóraǵasy.
Senatorlardyń aitýynsha, biýdjettiń tiimsiz shyǵystaryn qysqartý úshin birqatar nysandy jekeshelendirý isiniń bereri mol. Sol sebepti, Máýlen Áshimbaev bul baǵyttaǵy jumystardyń qarqynyn arttyrý jáne barlyq rásimniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý kerektigin atap ótti.
Sonymen qatar Senat spikeri el biýdjetindegi ekonomikanyń ósimine salynatyn qarajattyń úlesin ulǵaitý máselesine de toqtaldy.
«2020 jyldyń qorytyndysy boiynsha biýdjet shyǵystarynyń 61% aǵymdaǵy muqtajdyqtarǵa jumsalǵan. Tek 15% ǵana damý maqsattaryna baǵyttalǵan. Ekonomikadan túsetin «taza kirister» respýblikalyq biýdjettiń shyǵystaryn jappai otyrǵan qazirgi jaǵdaiymyzda, ósý draiverlerine basa mán berý kerek. Iaǵni, biýdjet qarajatyn óndiris oryndaryn salýǵa nemese rekonstrýktsiialaýǵa, infraqurylymǵa, kommýnikatsiiaǵa, biznesti kreditteý men sýbsidiialaýǵa jáne taǵy basqa investitsiialyq maqsattarǵa jumsaýdyń mańyzy zor», – dedi Máýlen Áshimbaev.
