سەنات تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ ٷكٸمەت پەن ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ 2020 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەرٸنە قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ەسەپتٸ تىڭداۋ بارىسىندا سەنات تٶراعاسى ٶتكەن جىلدىڭ ٶتە كٷردەلٸ بولعانىن, پارلامەنت كوروناۆيرۋس داعدارىسىن ەڭسەرۋ ٷشٸن ٷكٸمەتپەن بٸرلەسٸپ, بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قولعا الىنعان جۇمىستاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن دەپۋتاتتار ماڭىزدى زاڭداردى جەدەل تٷردە قابىلدادى.
«قازٸرگٸ تاڭدا جاعداي بٸرتٸندەپ تۇراقتالىپ كەلەدٸ. بيىلعى بەس ايدا ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸ 1,6 پايىزدى قۇراپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى بەلگٸلەپ بەرگەن مٸندەتتەردٸڭ كەلەسٸ كەزەڭٸن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن دە ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ مەن پارلامەنت دەپۋتاتتارى, بەرٸمٸز وسىلاي جۇمىلا جۇمىس ٸستەۋٸمٸز كەرەك. الدىمىزدا تۇرعان باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ - ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە ازاماتتارىمىزدىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋ ەكەنٸ انىق», – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىندا.
وسى ورايدا ول بٷگٸن جالپى وتىرىستا بٸرقاتار پروبلەمالار ورىندى كٶتەرٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«الداعى ۋاقىتتا ٷكٸمەت بۇل مەسەلەلەرگە نازار اۋدارىپ, جۇمىستا ەسكەرەدٸ دەپ ويلايمىز. بٸرٸنشٸدەن, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ كٸرٸستەر مەن شىعىستار تۇرعىسىنان تەڭگەرٸمدٸ ەتۋگە ۇمتىلۋىمىز كەرەك. ٶيتكەنٸ بەس جىلدىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى 2 ەسەگە دەيٸن ٶسكەن. بىلتىر شىعىستاردىڭ تەك 44 پايىزى «تازا كٸرٸستەر» ەسەبٸنەن جابىلعان. ال, قالعان 36 پايىزىن ۇلتتىق قوردان ترانسفەرت پەن 20 پايىزىن قارىز قۇراعان. وسىعان بايلانىستى دەپۋتاتتاردى بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ ٶسٸمٸ الاڭداتادى. مۇنداي ٷردٸستٸ ٶزگەرتۋ قاجەت. بۇل جٶنٸندە مامىر ايىندا بيۋدجەتكە ەنگٸزٸلگەن تٷزەتۋلەردٸ قاراعان كەزدە دە ايتقان ەدٸك. بٸز قارىزداردى كٶبەيتە بەرمەي جەنە بولاشاق ۇرپاقتىڭ قورىن ىسىراپ ەتپەي, «قالتامىز» بەن مٷمكٸندٸگٸمٸزگە قاراي ٶمٸر سٷرۋٸمٸز كەرەك», – دەدٸ سەنات تٶراعاسى.
سونىمەن قاتار سەنات سپيكەرٸ بيۋدجەتتٸڭ تەڭگەرٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تيٸمسٸز شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ جەنە قىسقارتۋدى ۇسىندى. ول ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ دەرەكتەرٸن تٸلگە تيەك ەتٸپ, 2020 جىلى تيٸمسٸز جۇمسالعان جەنە يگەرٸلمەگەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ كٶلەمٸ شامامەن 570 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەنٸن ايتتى. بۇل – 2019 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 33%-عا كٶپ.
«سوڭعى جىلدارى كۆازيمەملەكەتتٸك سۋبەكتٸلەردٸ قارجىلاندىرۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اۋقىمدى قاراجات بٶلٸنٸپ كەلەدٸ. تەك بىلتىردىڭ ٶزٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 817 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان. سونىمەن بٸرگە, قاراجاتتىڭ ايتارلىقتاي كٶلەمٸ تيٸمسٸز جۇمسالاتىنى انىقتالىپ وتىر. كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردىڭ 25 سۋبەكتٸسٸن قامتىعان اۋديت قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپ كوميتەتٸ شامامەن 380 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇرايتىن بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاعان. وسىعان وراي ٷكٸمەتتەن جاۋاپتى تۇلعالارعا قاتىستى تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى جەنە بولاشاقتا مۇنداي بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋدى سۇرايمىز», – دەدٸ پالاتا تٶراعاسى.
سەناتورلاردىڭ ايتۋىنشا, بيۋدجەتتٸڭ تيٸمسٸز شىعىستارىن قىسقارتۋ ٷشٸن بٸرقاتار نىساندى جەكەشەلەندٸرۋ ٸسٸنٸڭ بەرەرٸ مول. سول سەبەپتٸ, مەۋلەن ەشٸمباەۆ بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ قارقىنىن ارتتىرۋ جەنە بارلىق رەسٸمنٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار سەنات سپيكەرٸ ەل بيۋدجەتٸندەگٸ ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸنە سالىناتىن قاراجاتتىڭ ٷلەسٸن ۇلعايتۋ مەسەلەسٸنە دە توقتالدى.
«2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ 61% اعىمداعى مۇقتاجدىقتارعا جۇمسالعان. تەك 15% عانا دامۋ ماقساتتارىنا باعىتتالعان. ەكونوميكادان تٷسەتٸن «تازا كٸرٸستەر» رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارىن جاپپاي وتىرعان قازٸرگٸ جاعدايىمىزدا, ٶسۋ درايۆەرلەرٸنە باسا مەن بەرۋ كەرەك. ياعني, بيۋدجەت قاراجاتىن ٶندٸرٸس ورىندارىن سالۋعا نەمەسە رەكونسترۋكتسييالاۋعا, ينفراقۇرىلىمعا, كوممۋنيكاتسيياعا, بيزنەستٸ كرەديتتەۋ مەن سۋبسيدييالاۋعا جەنە تاعى باسقا ينۆەستيتسييالىق ماقساتتارعا جۇمساۋدىڭ ماڭىزى زور», – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
