Jaqynda qor jariialaǵan ekonomika damýy perspektivasy boljamyna sáikes, naqty JIÓ ósimi 2022 jyly 2,6 paiyzǵa tómendeidi. Sonymen qatar, sarapshylar óńirde infliatsiia biyl 10,7 paiyzǵa deiin artady dep boljap otyr.
"Alaida bul shok saldary óńirlerde ártúrli baiqalady jáne energiia resýrstarynyń eksporttaýshylar, mysaly Ázerbaijan men Qazaqstan munai men gaz baǵasynyń ósýinen paida kórip, soǵystyń keibir negativ saldarynyń ornyn jabady. Osy elderden Reseige nemese onyń aýmaǵy arqyly energiia resýrstaryn eksporttaýǵa qaýip tónýi múmkin. Sonymen qatar, Armeniia, Grýziia jáne Qyrǵyzstan siiaqty energiia resýrstaryn importtaýshy elder ekonomikasynyń ósý boljamy shikizat taýarlaryna baǵanyń ósý áserin eskere otyryp aitarlyqtai tómendedi", - deidi Azýr.
Odan bólek, maman barlyq óńirde azyq-túlik qaýipsizdigine qatysty alańdaýshylyq azyq-túliktiń álemdik baǵasynyń ósýine bailanysty ósip jatqanyn jáne Reseiden jetkizilimder aimaqtaǵy azyq-túlik importynyń 20 paiyzdan asatynyn, al keibir elder Reseiden de, Ýkrainadan da bidai jetkizip, táýeldi bolyp otyrǵanyn atap ótti.
Ekonomistiń sózinshe, pandemiiamen bailanysty daǵdarys, makroekonomikalyq saiasattyń múmkindikterin shektei otyryp, infliatsiia men qaryz deńgeiiniń joǵarylaýyna ákeldi.
"Damý perspektivasy nasharlaýy jaǵdaiynda ortalyq bankter infliatsiiany ustap turý úshin barlyq kúsh-jigerin jumsaýy tiis, bul rette ekonomikalyq ósýge artyq kedergi keltirmeýi kerek. Memlekettik basqarý organdary baǵanyń ósýi halyqtyń osal toptaryna áserin jumsartý múmkindigin muqiiat baǵalaýy qajet. Sondai-aq, olar aimaqtaǵy dollarlandyrýdyń joǵary deńgeiin jáne Reseimen bank sektoryndaǵy bailanysty eskere otyryp, qarjylyq turaqtylyqtyń syrtqy áserlerden týyndaǵan qaterlerin este ustaýy kerek. Bul ekonomikalyq saiasatty ázirleý jáne júrgizý úshin synaq ýaqyty. Aimaqtyń bolashaǵyn anyqtaityn belgisizdik faktorlary men uzaq merzimdi qiyndyqtar áli de bar - bul klimattyń ózgerýine beiimdelýden bastap joǵary jáne jan-jaqty ósýdi qamtamasyz etýge deiin ", - dep atap ótti Azýr.
Onyń pikirinshe, infliatsiialyq boljam ósetin elderde ortalyq bankterge direktivalyq paiyzdyq mólsherlemelerdi odan ári arttyrý qajet bolýy múmkin. Valiýta baǵamynyń ikemdigi shokty azaitýǵa kómektesýi múmkin. Al biýdjettik múmkindikteri shekteýli energiia resýrstaryn importtaýshy elder ósýge qolaily biýdjettik sharalaryn iske asyrýy kerek, bul rette densaýlyq saqtaý men áleýmettik salaǵa jumsalatyn shyǵyn mańyzdy bolady.
"Azyq-túlik qaýipsizdigine tónetin qaýip-qaterdi tez arada azaitý kerek jáne elder halyqtyń kedei toptaryna joǵary halyqaralyq baǵalardyń áserin jeńildetýi qajet. Osal úi sharýashylyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etýdiń eń tiimdi tásili - ataýly jáne ýaqytsha transfertter. Áleýmettik qorǵaýdyń júiesi berik bolmasa, baǵany birtindep kóterýge bolady. Sondai-aq óndiristi qoldaý jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty jandandyrý azyq-túlik jetkizilimin arttyrýǵa kómektesedi. Ekonomikalyq saiasat sharalarynyń durys jiyntyǵymen KOA aimaǵy jarqyn bolashaq jolynda osy kúizelisterden shyǵa alady", - dep túiindedi ol.
