Resei ǵalymdary jasandy jylqy etin jasap shyǵarmaq. Ony jasaýǵa antibiotok jáne basqa da adam densaýlyǵyna ziian preparattar qajet bolmaidy. Ǵalymdar etti arnaiy inkýbatorda janýarlardyń baǵanalyq jasýshasynan ósirip shyǵarady. Jasandy jylqy etiniń dámin úsh jyldan keiin tata alamyz, al bioprinterdiń kómegimen kesekti et alý 5 jyldan keiin múmkin bolady, dep jazady reseilik Izvestiia gazeti.
Ettiń bul túri keleshekte aýyl sharýashylyǵy ónimine paidaly balama bola alady. Óitkeni jasandy tamaqty qoldan jasaý kezinde janýarlardyń jasýshasy paidalanylady jáne ol virýstar men bakteriialardan qorǵalǵan, zararsyzdandyrylǵan nárli ortada ósiriledi. Qazir álemde et ósirý tehnologiiasyn damytyp jatqan 30-ǵa jýyq joba bar. Sonyń biri Qazan qalasynda iske asyrylyp jatyr. Tatarstandyq ǵalymdardyń sózinshe, jylqynyń etin tańdaýǵa osy etti súiip jeitin tatar halqynyń dástúri yqpal etken.
«Et jasaý úshin biopsiia kómegimen qulynnan bulshyq et ulpasynyń úlgilerin alamyz. Óitkeni qulynnyń etinde bizge qajet baǵanalyq jasýsha kóp, - deidi ArtMeat kompaniiasynyń bas direktory Asqar Latyshev. – Sosyn biologiialyq materialdy arnaiy inkýbatorǵa salamyz. Bul tehnika durys temperatýralyq rejim men atmosfera quramyn qamtamasyz etedi, sondai-aq jasýshalardyń ósýine qajetti taǵamdyq zattardy jetkizedi».
Ǵalymdardyń qazirgi kezeńdegi basty maqsaty – bulshyq et komponentteri barynsha jyldam ósýi úshin ońtaily jaǵdai men nárli orta tabý. Mamandardyń aitýynsha, jasýshalyq damý belsendiligi – tehnologiianyń ári qaraiǵy aýqymyn arttyrýǵa qajet eń mańyzdy sipattyń biri. Ol bul tehnologiiany ónerkásiptik aýqymda qoldanýǵa múmkindik beredi.
Jalpy, ǵalymdar jasandy jylqy eti men kádimgi jylqy etiniń dáminde aiyrmashylyq bolmaidy dep otyr.
«Alynǵan ónimniń dámi tabiǵi jylqy etinikindei bolady, - deidi Qazan federaldy ýniversiteti pretsiozdy jáne regenerativti meditsina ǵylymi klinikalyq ortalyǵynyń direktory Albert Rizvanov. – Biraq bul paidaly balama bola alady. Inkýbatorlardyń tazalyǵynyń arqasynda jasandy etti ósiretin kezde fermada jii qoldanylatyn antibiotik qajet bolmaidy».
Farsh jasaǵannan keiin jasýshadan kesekti et ósirýdiń de aýyly alys emes. Degenmen, ol additivti tehnologiialar barynsha damyǵan jaǵdaida ǵana múmkin, sebebi jasandy steik alý úshin ony ósirilgen jasýshadan basyp shyǵaratyn óte kúshti bioprinter qajet.
3D Bioprinting Solutions kompaniiasy quryltaishylarynyń biri jáne basqarýshy seriktesi Iýsef Hesýanidiń aitýynsha, oǵan bes jyldai ýaqyt kerek. Sarapshynyń sózine sensek, bul salada jetistikke jetý úshin ǵalymdar bulshyq et jáne mai jasýshalarymen birge biriktirýshi ulpa jasýshalaryn da paidalanýy tiis. Olardan steik qatparlary qalyptasady.
«2014 jyly ósirilgen jasýshanyń kilogramy $1 mln bolsa, qazir ol $1,5 myńǵa deiin tústi. Biraq bul ónim restoranǵa deiin jetýi úshin ony taǵy 100 ese arzandatý kerek, iaǵni $15 deiin. Meniń oiymsha, bul ábden múmkin», - deidi Iýsef Hesýani.
ArtMeat ósirgen alǵashqy farsh shamamen úsh jyldan keiin daiyn bolady. Sodan keiin ettiń bul túri qymbat restorandarda jáne dúkenderde paida bolýy múmkin.
