Túrkistan oblysynyń qurylyp, 17-shi aimaqtyń paida bolýy - bul tarihi sabaqtastyq pen ádildiktiń saltanat qurýynyń kórinisi. Túrkistan oblysynyń qurylýy qalanyń Qazaqstannyń mádeniet ortalyǵy, iri ekonomikalyq oshaǵy retinde damýyna jaqsy múmkindik týǵyzady. Belgili saiasattanýshy Rasýl Jumaly osyndai pikir bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
«Negizinen bul kóp jaǵynan jaǵymdy habar. Bul áńgimeniń shyqqanyna da birtalai boldy. Budan buryn da qoǵamda osyndai usynystar men bastamalar kóp kóterilgen bolatyn. Jaǵymdy tustaryna keletin bolsaq, elimizde turǵyndarynyń sany 1 millionnan asqan úshinshi qalanyń tirkelip otyrǵany. Shymkenttiń osy dárejege jetip, tiisinshe onyń qosymsha mártebe berilýi, 17-shi aimaqtyń paida bolýy... Bul eldegi demokratiialyq máselelerdiń damyp kele jatqanyn kórsetedi. Ekinshi jaǵynan oblys ataýynyń Ońtústik Qazaqstannan Túrkistanǵa aýystyrylýy - menińshe bul tarihi sabaqtastyqtyń, tarihi ádildiktiń saltanat qurǵanynyń kórinisi. Bul qalanyń baiyrǵy tarihi ataýy - Túrkistan. Kieli Túrkistannyń árbir qazaq balasy úshin, árbir túrki balasy úshin mańyzy erekshe», - deidi saiasattanýshy.
Rasýl Jumalynyń aitýyna qaraǵanda, mundai sheshim birshama qarjylyq, uiymdastyrýshylyq sharalardy qajet etedi. Sebebi, oblysty basqarýshy ákimshilik, tiisti kadrlar qazir jańa ákimshilik ortalyq - Túrkistanǵa kóshýi kerek.
«Menińshe, bul tek qana tehnikalyq jaǵynan emes, ekonomikalyq jáne saiasi turǵydan Túrkistannyń damýyna jaqsy serpin beretini anyq. Mundai tájiribeler bizde buǵan deiin bolǵan. Máselen, Astananyń memleket deńgeiindegi mártebege ie bolǵannan keiin qalai damyp ketkeni belgili. Túrkistan - kieli de mańyzdy qala. Bul qadam óńirdegi ekonomikanyń, biznestiń, infraqurylym men joldyń damýyna serpin bere otyryp, Túrkistannyń tek kieli meken emes, úlken mádeniet ortalyǵy, ekonomikalyq oshaǵy retinde damýyna jaqsy múmkindik týǵyzady dep kútilýde», - deidi Rasýl Jumaly.
Saiasattanýshy osy jańalyqpen birge bir máseleni sheship alýǵa bolatynyn eske saldy.
«Mysaly, kezindegi keńes zamanynyń, otarlyq zamannyń jer-sý ataýlarynan aqyryndap qol úzip, baiyrǵy ataýlardy qaitarýǵa mańyz bergen jón bolar edi. Bul rette Petropavl men Pavlodar, Óskemen sekildi qalalar týraly aityp otyrmyn. Osy máseleni kóterse menińshe durys bolady. Biraq, sonymen qatar taǵy bir oilandyratyny - Ońtústik Qazaqstan oblysy damyp kele jatqanymen, ortalyq nemese soltústik óńirlerdegi halyq ósiminiń óte baiaý júrýi, qazaqylandyrý máselesiniń baiaýlyǵy. Mysaly, Soltústik Qazaqstannyń halqyn úsh eseleseńiz de, Ońtústik Qazaqstannyń halqynyń jartysyna da jetpeidi. Bul da oilantarlyq másele. Sondyqtan, bul másele qur mártebeni aýystyrǵannan góri áldeqaida aýqymdy sharýa der edim», - deidi ol.
Rasýl Jumaly óz sózinde «oblys» ataýynyń óziniń ózgertý máselesine nazar aýdarý kerektigin aitady.
«Oblys degen ataýdyń ózi menińshe eskirgen sekildi. Ózbekter kezinde «ýálaiat» degen uǵymdy jandandyrdy. Bul bizge de jaqyn sóz. Tarihty bilseńiz, kezinde qazaq dalasynda «Dala ýálaiaty» degen gazet de shyǵyp turǵan. Osyndai dúnielerdi qolǵa alatyn bolsaq, menińshe durys bolar edi. Sondyqtan, osy sheshimdi jalpy durys dep qabyldaimyn. Túrkistan oblysynyń qurylýy soǵan qosymsha bir qulshynys berip otyr. Tarihi shyndyqty, tarihi ádildikti qaita qurý, qaita jańǵyrtý, otarsyzdaný saiasatyn qolǵa alý, bul jerde de - áli aqsańdap jatqan tustar bar. Sondyqtan, osy solarǵa jaqsy bir serpin beretin sheshim», - deidi saiasattanýshy.
Rasýl Jumaly jekelegen qalalardyń halqynyń sanynyń ósýi bir jaǵynan qýantarlyq desek te, ekinshi jaǵynan 18 million halqy bar memlekettegi aýyl-aimaqtardyń, fermerlikterdiń, eldimekenderdiń azaiyp kele jatqanyn umytpaý kerektigin aitady.
«Aýyl jastarynyń qalaǵa jappai kóshýi bir jaǵynan tabiǵi zańdy protses degenimizben, ekinshi jaǵynan bul aýyldy eldimekenderdegi jaǵdaidyń máz emes ekendigin meńzeidi. Ekinshiden, Almaty men Astanadan baiqaitynymyz - qalaǵa kóship kelgenderdiń ómir deńgeiiniń tómen qalýy, ýrbanizatsiianyń áli de bir rettelmei jatýy, Astana men Almatynyń irgesinde túrli zańdy-zańsyz konglameratsiialardyń paida bolýy baiqalady. Iaǵni, memlekettiń bir bóliginde halyqtyń sany azaiyp bara jatsa, ekinshi jaǵynda úi men jumys jetispese de qalalardyń tolyp ketýiniń júiege keltirilmeýi menińshe oilantarlyq jaǵdai. Jalpy, aitqanda jańalyqtardyń jaǵymdy tustaryn moiyndai otyra, sodan týyndaityn máselelerdi tarazylap, taldap, nazardan tys qaldyrmaý kerek», - deidi Rasýl Jumaly.
