Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Qostanai óńirlik ýniversitetiniń ǵalymdary Qostanai oblysy Áýliekól aýdanynda júrgizilgen arheologiialyq zertteýler barysynda b.z.d. VII-V myńjyldyqtarǵa jatatyn neolit dáýiriniń úsh qorymdy anyqtady, dep habarlaidy ult.kz.
Mamandardyń aldyn ala qorytyndysyna sáikes bul olja Qazaqstan aýmaǵyndaǵy tas dáýiri arheologiiasyn zertteý úshin mańyzdy ǵylymi derek bolyp sanalady.
Ekspeditsiia barysynda ejelgi turǵyn úilerdiń edeni astynan bir balanyń jáne eki eresek adamnyń jerlengen oryndary anyqtaldy. Mundai olja neolit dáýiriniń arheologiialyq eskertkishteri arasynda óte sirek kezdesedi.
QÓÝ Arheologiialyq zerthanasynyń aǵa ǵylymi qyzmetkeri, «Torǵai oipatynyń neoliti (hronologiia, kóshi-qon jáne transmádeni ózara árekettesýler)» ǵylymi jobasynyń jetekshisi Irina Shevninanyń aitýynsha, ekspeditsiia barysynda ádette tas jáne súiek quraldary, keramika synyqtary men áshekei buiymdar kezdesedi. Al turǵyn úilerdiń edeni astynan anyqtalǵan jerleý oryndary bul eskertkishterdiń ǵylymi qundylyǵyn edáýir arttyrady.
Ǵalymdardyń aitýynsha, tas dáýirine jatatyn qorymdar Qostanai óńirinde ǵana emes, jalpy Qazaqstan aýmaǵynda da sirek kezdesedi. Aldyn ala zertteý nátijeleri olardyń neolit kezeńine tiesili ekenin kórsetip otyr.
Atalǵan jańalyq A.Baitursynuly atyndaǵy Qostanai óńirlik ýniversitetiniń Torǵai arheologiialyq ekspeditsiiasy júrgizgen zertteýler barysynda anyqtaldy. Biyl ekspeditsiia Áýliekól aýdanyndaǵy Shili, Sulýkól jáne Buryqtal arheologiialyq eskertkishterinde keshendi ǵylymi jumystar júrgizip jatyr.
Ekspeditsiiany Arheologiialyq zerthananyń meńgerýshisi Andrei Logvin basqarady. Zertteý jumystary QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministrliginiń granttyq qarjylandyrýy aiasynda arheologiialyq zerthana qyzmetkerleriniń, tarih mamandyǵy stýdentteriniń jáne eriktilerdiń qatysýymen júzege asyrylady.
Ekspeditsiianyń taǵy bir mańyzdy nátijesi – mahanjar mádenietine tán ejelgi turǵyn úilerdiń zerttelýi. Buǵan deiin arheologtar negizinen kóne turaqtardy zerttep kelgen bolsa, Shili eskertkishinen osy mádenietke tán jartylai jertóle úlgisindegi turǵyn úiler alǵash ret anyqtaldy. Qorymdardyń dál osy baspanalardyń edeni astynan tabylýy olardyń ǵylymi mańyzyn arttyra túsedi.
Mundai jerleý dástúri ejelgi kezeńde Ortalyq Aziia men oǵan irgeles óńirlerdegi birqatar mádenietterge tán bolǵan. Turǵyn úidiń edeni astyna jerleý sol kezeńdegi dúnietanym men jerleý ǵuryptarynyń erekshelikterin zertteýge múmkindik beredi. Bul olja ejelgi qaýymdardyń ómir salty, nanym-senimi jáne áleýmettik-mádeni erekshelikteri týraly jańa ǵylymi derekter alýǵa negiz bolady.
Búginde zertteý jumystary jalǵasyp jatyr. Aldaǵy kezeńde antropologiialyq saraptama, radiokómirtektik merzimdeý jáne keshendi zerthanalyq taldaýlar júrgiziledi. Olardyń nátijeleri tabylǵan jerleý oryndarynyń naqty merzimin aiqyndap, Qazaqstannyń neolit dáýirindegi tarihi-mádeni úderister týraly ǵylymi bilimdi tolyqtyrýǵa múmkindik beredi.
