«MIR» telearnasyna suhbat bergen QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń halyqaralyq saiasatqa qatysty nyq ustanymdary jaiynda sóz qozǵap, Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń bolashaǵyna qatysty paiymymen bólisti, dep habarlaidy QazAqparat.
Suhbat barysynda Memleket basshysy Ekinshi dúniejúzilik soǵysqa qatysqan ákesi týraly aityp berdi.
«Ákemniń bala kezinen taǵdyry qiyn boldy. Erte jetim qaldy. Balalar úiinde, sodan keiin internatta tárbielendi. Kóp ýaqyt ótpei soǵys bastaldy. Soǵys ol úshin taǵy da batyldyq pen tózimdiliktiń synaǵy boldy. Ol soǵysta kóp qiyndyqty basynan ótkerdi, onyń úreili synaǵynan ótti. Qorqynysh pen qaiǵy-qasiretti jeńe bildi. Áitse de ákem basqa maidangerler siiaqty soǵys týraly, ásirese óziniń erligi men marapattary týraly aitýdy unatpaityn. Óziniń sezimi, jaýmen alǵash betpe-bet kelýi, jaýyngerlerdiń erligi, batyrlyǵy jáne Jeńispen úige oralýy jaily óziniń «Soldat soǵysqa ketti» atty ómirbaiandyq kitabynda aityp berdi», - dep eske aldy ákesin Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Qazaqstan Prezidenti Rjev túbindegi qandy shaiqasta kóz jumǵan ákesiniń úlken aǵasy Qasym jaiynda da syr shertti.
Memleket basshysy ákesin de, kókesi Qasymdy da otbasy bolyp eske alatynyn, beibit ómir úshin maidanda máńgi qalǵan batyrlardyń bári umytylmaitynyn aityp ótti.
«Meniń esimim de sol Qasym kókemniń qurmetine qoiylǵan. Meniń ákem orny tolmas qazasyna qabyrǵasy qaiysyp, úlken aǵasynyń rýhyna qurmet kórsetti. Ákem ony qatty saǵyndy, barlyq hattar men fotolardy saqtap, ómir boiy jerlengen jeri týraly kez-kelgen aqparatty tabýǵa tyrysty. Keide ákem aǵasynyń qaita tirilip keletininen de úmittenetin siiaqty kórinetin maǵan», - dep qosty Memleket basshysy.
Suhbat barysynda Ekinshi dúniejúzilik soǵystaǵy jeńiske Qazaqstannyń qosqan úlesi týraly pikirin bildirgen Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstanǵa soǵystyń alǵashqy ailarynda Resei, Ýkraina, Belarýs aimaqtarynda okkýpatsiialanǵan iri óndiristik kásiporyndardyń bári kóshirilgendigin eske alady. Qazaqstan armiiany jaraqtandyrýda negizgi rólge ie bolǵanyn da basa aitady.
«Maidanda atylǵan on oqtyń toǵyzy Qazaqstan jerinde shyǵaryldy. Maidanǵa 1500 vagon kiim-keshek pen azyq-túlik jiberdik. Basqasha aitqanda, jeńiske jetý jolynda bizdiń qosqan úlesimiz aiqyn edi. Qazaqstanda teatr qairatkerleriniń kóbi shyǵarmashylyqpen ainalysa aldy. Kinematografister men mýzykanttar, aqyndar men jazýshylar kóp boldy. Dál osy elde kitaptar jazylyp, filmder túsirildi, Sovet odaǵynyń tanymal mádeniet qairatkerleri teatr qoiylymdaryn qoidy. Onyń ishinde Sergei Eizenshtein, Aleksei Tolstoi, Konstantin Simonov, Sergei Prokofev, Galina Ýlanova men taǵy basqa adamdar bar edi. «Aleksandr Nevskii» atty áigili film de Almatyda túsirildi», - dedi Prezident.
Prezident Qazaqstan - Táýelsiz memleketter dostastyǵy aiasyndaǵy postkeńestik keńistiktegi ekonomikalyq jáne basqa da bailanystardyń naqty jaqtasy bolyp qala beretindigine nazar aýdara kele, integratsiianyń klassikalyq úlgisi boiynsha qurylǵan Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń ózge memleketter úshin de tartymdy bolyp kele jatqanyn aitty.
«Vetnam, Iran, Serbiiamen saýda kelisimderi bekitildi. Mysyrmen jáne Úndistanmen dál osyndai kelisim ornatý máseleleri sheshilip jatyr. Jaqynda ǵana EAEO quramyna baqylaýshy retinde Singapýr endi. Bizdiń Tuńǵysh Prezidentimizge tiesili osynaý eńbekti eskere kele, Vladimir Vladimirovich Pýtin Nursultan Ábishuly Nazarbaevqa Joǵarǵy Eýraziialyq ekonomikalyq keńestiń qurmetti tóraǵasy ataǵyn berdi. Muny keńestiń barlyq múshesi maquldady», - dep atap ótti Prezident.
Sonymen qatar Memleket basshysy Eýraziialyq ekonomikalyq odaq aiasyndaǵy basty mindet - ekonomikalyq jáne saýda bailanystaryn saqtaý ekendigine, odaq aiasynda kapitaldy ilgeriletý, qyzmetter, jumys kúshi, jáne saýda erkindigi bar ekenine basa nazar aýdartty.
«Endigi ýaqytta saýda 4 erkindiktiń bastysyna ainalady. Ókinishke qarai, daǵdarys kezinde ishki naryqtarda jańa kedergiler paida bolady. Qazirgi kezeńde odan qashyp qutyla da almaityn siiaqtymyz. Biraq, olardyń ýaqytsha ekeni jáne qarym-qatynastarymyzdyń normasyna ainalmaýy mańyzdy. Birlesken jobalardy qarjylandyrý úshin birikken jobamyz - Eýraziialyq damý bankiniń múmkindikterin tiimdi paidalanýymyz qajet. Ásirese, postdaǵdarys kezeńinde», - dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qasym-Jomart Kemeluly Qazaqstan Qytai Halyq Respýblikasymen jańa ózara tiimdi qarym-qatynas qurýǵa nietti ekendigin jasyrmady.
«Qazaqstandyq «Nurly jol» baǵdarlamasy men Qytaidyń «Jibek joly» ekonomikalyq beldeýi strategiiasy kóp jaǵdaida túiisedi jáne tuspa-tus keledi deýge de bolady. «Jibek joly» ekonomikalyq beldeýin qurý ideiasy 2013 jyly Qytai kóshbasshysy Si Tszinpinniń Qazaqstanǵa sapary barysynda alǵash ret aitylǵan edi. Ótken jyldyń kúzinde Beijińge saparym barysynda tóraǵa Si Tszinpinmen saýda bailanystarymyzdy keńeitý taqyrybyna úlken nazar aýdardyq. Búgingi kúni Qytai Qazaqstannyń eń iri syrtqy saýda seriktesi jáne ekonimikalyq seriktesi sanalady», - dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezidentiniń dereginshe, eki eldiń arasyndaǵy taýar ainalymynyń kólemi shamamen 14,5 mlrd dollardy quraidy. Sońǵy jyldary da taýar ainalymy eki mándi san tóńireginde bolyp otyr. 2018 jyly ósim qarqyny 11,5, al 2019 jyly 23 paiyzǵa jetti.
«Qazaqstan úshin Qytai naryǵy úlken múmkindik beredi. Muny qazir ǵana aityp óttim. Qytai qazaqstandyq energiia resýrstarynyń dástúrli tutynýshysy sanalady jáne sońǵy jyldary tereń óńdelgen qazaqstandyq taýarlar jetkizilimi artyp kele jatqany baiqalady. Bizdiń shyǵystaǵy kórshimiz Qazaqstannyń ekologiialyq taza azyq-túlik ónimderin úlken suranyspen paidalanady. Buǵan qosa, biz Qytaidy Aziia-Tynyq muhity óńiri elderiniń naryǵyna taýarlarymyzdy shyǵarý úshin tranzittik aimaq retinde qarastyramyz. Qytaidan taýarlar teńiz joly arqyly Eýropaǵa 40 jáne odan da kóp kúnde jetkiziledi. Al Qazaqstan men Resei arqyly qurlyq jolymen ne bári 15 kúnde», - dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Kásibi mansaby Aziia aimaǵymen tikelei bailanysty bolǵan Qazaqstan Prezidenti Aziia-Tynyq muhity aimaǵyndaǵy jaǵdaiǵa pikir bildirip, jahandyq oiynshylar arasyndaǵy básekelestik, tarihtyń kúrdeli kezeńderin túsindirý men shekara ainalasyndaǵy daýlar, sondai-aq qazirgi álemdegi pandemiianyń taralý qaýpi men osy indettiń keri saldary jáne ózge de faktorlar turaqsyzdyq týyndatyp otyrǵanyn atap ótti.
Sonymen qatar Qazaqstan árbir eldiń ulttyq egemendigin qurmetteýdi, daýlardy beibit jolmen sheshýdi basty nazarǵa alatynyn, udaiy alý diplomatiiasyn ustanyp kelgenin jáne bul ustanymdy jalǵastyratynyn basa aitty.
