Qasym-Jomart Toqaev Shymkent qalasynyń jurtshylyǵymen kezdesti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Memleket basshysynyń jumys sapary Shymkent qalasynda jalǵasty. Jergilikti jurtshylyq aldynda sóilegen sózinde Prezident Shymkentti elimizdegi tabiǵaty da, turǵyndarynyń yqylas-peiili de erekshe ystyq jerdiń biri retinde atap ótti.
– Qazaq rýhaniiatynda Shymkent shaharynyń orny bólek. Bul – ult dástúriniń berekeli besigine ainalǵan qala. Sondai-aq qazaqy qasiet pen ystyq yqylastyń simvoly. Bul – úzdik mádeniet pen ulttyq etikettiń toǵysqan jeri. Ulylardy ardaqtaý, úlkendi syilaý – sizderdiń basty ustanymdaryńyz. Shymkent – ultymyzdyń ósip-óngen, kóktep-kóbeigen mereili mekeni. Sondyqtan men shyraily qalanyń halqyn Jeruiyǵyn tapqan jurt dep senimmen aitamyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Shejireli shahardyń keminde 2200 jyldyq tarihy bar ekenin aitqan Memleket basshysy onyń IýNESKO deńgeiinde rastalǵan derek ekenin eske saldy. Prezidenttiń aitýynsha, Shymkent respýblikalyq qala mártebesine ie bolǵannan beri kóptegen oń ózgerister boldy. Atap aitqanda, qalany damytýǵa 170 milliard teńge qarjy bólingen. Oǵan qosa 1,5 trillion teńgeden astam investitsiia tartylǵan. Qala biýdjeti 4 ese ósip, ónerkásip ónimi 65 paiyzǵa artqan. Sondai-aq aýmaǵy 2,5 million sharshy metrden asatyn turǵyn-úi salyndy.
Qasym-Jomart Toqaev shahardy elimizdegi tórt hab-qalanyń birine ainaldyrý úshin naqty jumys júrgizilip jatqanyn aita kelip, Shymkentti órkendetýge qatysty birqatar máselege arnaiy toqtaldy.
Memleket basshysy eń aldymen óndiristi damytý, indýstriialyq aimaqtardy jetildirý úshin qala ekonomikasyn ártaraptandyrýǵa jáne otandyq ónim shyǵarýǵa basa mán berilip jatqanyn jetkizdi.
Prezident kelesi másele retinde aýyl sharýashylyǵyn órkendetýge toqtalyp, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý asa ózekti máseleniń biri ekenin atap ótti.
Budan keiin Memleket basshysy shaǵyn jáne orta biznesti damytý máselesine nazar aýdardy. Atap aitqanda, Shymkentte kásipkerlikti qoldaý úshin «Isker qala» baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Sońǵy jyldary shaǵyn jáne orta biznestiń jalpy óńirlik ónimdegi úlesi 40 paiyzǵa jetken.
– Bul – jaqsy kórsetkish. Osy salada 180 myńǵa jýyq adam jumys isteidi. Osy tusta Shymkent halqynyń iskerligin airyqsha atap ótkim keledi. Jalpy, ońtústik halqy qashanda eńbekqorlyǵymen tanymal bolǵan. Bul qasietterińiz – kópshilikke úlgi-ónege. Halqymyz «Eńbek – yrystyń qazyǵy» degen. Men adal eńbekpen elimizdi damytýǵa qosqan úlesterińiz úshin ózderińizge shynaiy rizashylyǵymdy bildiremin, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev qalanyń bas jospary onyń ekonomikalyq áleýetine sai bolýy qajettigin atap ótip, munda álemdegi iri megapolisterde bolatyn máseleler túgel eskerilýge tiis ekenin aitty.
– Ortalyq Aziiadaǵy eń iri naryqtyń biri – Tashkent aglomeratsiiasy irgemizde tur. Sondyqtan Shymkent barlyq salada básekege qabiletti bolýy kerek. Osyny eskere otyryp, qalanyń bas josparyn kelesi jyldyń ortasyna deiin qaita qaraýdy tapsyramyn, – dedi Prezident.
Sonymen qatar turǵyn-úi qurylysyn jandandyrý máselesine de nazar aýdaryldy.
– Biyl 1 million sharshy metrden astam turǵyn-úi paidalanýǵa beriledi dep josparlanǵan. Sonyń arqasynda 9 myńǵa jýyq otbasy qonys toiyn toilaidy. Turǵyn-úi qurylysynyń qarqynyn báseńdetpeý kerek. Eń bastysy, onyń baǵasy jurtqa qoljetimdi bolýy qajet, – dedi Memleket basshysy.
Budan bólek Qasym-Jomart Toqaev kólik-logistika jáne injenerlik infraqurylymdy jetildirý qajet ekenin aitty.
– Qalanyń ainalma jolyn tuiyqtaityn avtojoldy tezirek iske qosýdy jáne jańa áýejai terminalynyń qurylysyn ýaqtyly aiaqtaýdy tapsyramyn. Sońǵy kezde shaharǵa irgeles jatqan 41 eldi-meken qosyldy, sol sebepti injenerlik infraqurylymnyń qýatyn arttyrý qajettigi týyndady. Osy maqsatqa 4 jylda respýblika biýdjetinen 135 milliard teńgege jýyq qarjy bólindi. Sonyń nátijesinde aýyz sý, elektr qýaty jáne gaz máselesi birshama retteldi. Jyldyń sońyna deiin 15 myń turǵyny bar Qursai aýmaǵyna aýyz sý jetkiziledi. Kelesi jyly qala ortalyǵynan shalǵai ornalasqan 2 eldi-mekenniń sý máselesin tolyq sheshýdi tapsyramyn. Qazir 8 eldi-mekende sapaly elektr júiesi joq. Aldaǵy jyly bul máseleni tolyǵymen sheshý qajet. Sondai-aq taǵy 8 eldi-mekende gaz múlde joq. Úkimet pen ákimdikke bul jerlerge gaz jetkizý úshin qarjy bólý máselesin pysyqtaýdy tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Prezident áleýmettik infraqurylymdy damytýǵa nazar aýdardy. Sondai-aq biylǵy jyldy «Balalar jyly» dep jariialaǵanyn aitqan Prezident Shymkentte Oqýshylar saraiy jáne Balalar shyǵarmashylyq ortalyǵy salynyp jatqanyna toqtaldy.
– Qalanyń demografiialyq ósimin eskere otyryp, ákimdikke 2025 jylǵa deiin taǵy bir Oqýshylar saraiyn salýdy tapsyramyn. Shymkentte 5 jyldyń ishinde 101 mektep salý josparlanǵan. Bul jumysqa biznes ókilderi belsene atsalysyp jatyr. Qalada sońǵy eki jylda 50 jekemenshik mektep ashyldy. Osy óńirdiń kásipkerleri kóptegen mektep salyp, bilim salasyna zor úles qosyp jatyr. Ákimdik aldaǵy jyly úsh aýysymdy mektep máselesin tolyǵymen sheshýge tiis, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev mádeniet salasy da memlekettiń basty nazarynda ekenin jetkizdi.
– Qazir qalada aýqymdy is-sharalar ótkizetin mádeniet oshaǵy tapshy. Meniń tapsyrmam boiynsha 2 myń oryndyq Kongress holldyń qurylysy bastaldy. Bul nysan kelesi jyly paidalanýǵa beriledi. Qalada Opera jáne balet teatry bar. Alaida, onyń ǵimaraty talapqa sai emes. Sondyqtan Úkimetke Shymkentte Opera jáne balet teatryn salýdy tapsyramyn, – dedi Prezident.
Osy rette Memleket basshysy densaýlyq saqtaý salasyn damytý da negizgi mindettiń biri ekenin aityp, zamanaýi standartqa sai perzenthana qajettigin jetkizdi. Osyǵan orai, Ákimdik pen Úkimetke perzenthana salý jumysyn jedeldetý týraly tapsyrma berildi.
Memleket basshysy halyqty jumyspen qamtý máselesin jergilikti atqarýshy organdardyń basty mindetteriniń biri retinde atap, qazir Shymkent turǵyndarynyń úshten biri ózin-ózi jumyspen qamtyp otyrǵanyna toqtaldy.
– Biyl keminde 24 myń adamdy jumysqa ornalastyrý kerek. Men jergilikti ózin-ózi basqarý isin damytý týraly naqty tapsyrmamdy berdim. Qazir tiisti Zań jobasy ázirlenip jatyr. Endi ákimdikter men máslihattardyń ókilettigi birshama keńeietin boldy. Soǵan sáikes jaýapkershilik te kúsheiedi. Munyń bári qala ekonomikasyn damytyp, turǵyndardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa septigin tigizedi dep senemin, – dedi Prezident.
Memleket basshysy jiynda almaǵaiyp zamanǵa tap kelgenimizdi túsindirip, kórshiles elderde qarýly qaqtyǵystar bolyp jatqanyn aityp ótti.
– Alpaýyt memleketterdiń sanktsiialyq teketiresi jaǵdaidy odan saiyn ýshyqtyryp tur. Osyndai kúrdeli kezeńde halyqtyń aýyzbirshiligi airyqsha mańyzdy. Berekeniń kózi – yntymaqta. Bul sózdiń astaryna úńilsek, bereke degenimiz – ekonomika, al yntymaq degenimiz – saiasat. El tynyshtyǵyn saqtai alsaq qana, ósip-órkendei alamyz. Bizge syrtqy jaý da, ishki daý da qajet emes. Sondyqtan, syrtqy saiasatta beitarap ustanymdy saqtap otyrmyz. Bul ustanym halyqaralyq qoǵamdastyqta joǵary baǵalanady jáne elimizdiń túpki múddesine sai keledi. Al ishki saiasatta birlik pen tatýlyqqa basa mán berýimiz kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident osy asa kúrdeli geosaiasi jaǵdaida Qazaqstannyń syrtqy saiasaty memlekettigimizdi odan ári nyǵaitý úshin qolaily jaǵdai jasaýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti.
– Bizdiń halyqaralyq arenadaǵy qyzmetimizdiń basty maqsaty – Qazaqstannyń jáne halqymyzdyń múddesi. Halyqaralyq quqyq pen BUU Jarǵysynyń ústemdigi úshin kúresemiz. Biz halyqaralyq qatynastarda ádilettilik, ishki isterge aralaspaý, memlekettiń egemendigi men territoriialyq tutastyǵyn qurmetteý qaǵidattaryn nyǵaitýdy asa mańyzdy dep sanaimyz. Bizdiń syrtqy saiasatymyz burynǵydai teńgerimdi, kópbaǵytty jáne konstrýktivti bolady. Qazaqstan Reseimen odaqtastyq qarym-qatynasty, Qytaimen máńgilik strategiialyq seriktestikti, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Túrikmenstan, Tájikstan sekildi baýyrlas Ortalyq Aziia memleketterimen jáne Túrkiiamen jan-jaqty yntymaqtastyqty, sondai-aq Aziiada, Taiaý Shyǵys nemese Eýropa qurlyǵynda bolsyn, álemniń barlyq múddeli memleketterimen ózara tiimdi bailanystardy odan ári damytýǵa bar kúsh-jigerin jumsaidy. Mundai syrtqy saiasat halqymyzdyń múddesine sai keletinine senimdimin, – dedi Memleket basshysy.
Prezident byltyr stadionda fýtbol matchy bolyp jatqanda sport kesheniniń shatyry týdyń tuǵyryn basyp qalǵanyn eske salyp, sol kezde turǵyndar qaýip-qaterge qaramastan, shatyrdyń astynan Kók bairaǵymyzdy alyp shyqqanyn erekshe atap ótti. Olardyń Otanǵa degen adaldyǵyn jastarǵa úlgi etý keregin aitqan Memleket basshysy Ábilqaiyr Dáýletov, Bekmurat Qaraev jáne Nurken Namazǵa Alǵysyn jariialady.
Memleket basshysy jiyn sońynda birqatar eńbek ardagerin memlekettik nagradalarmen marapattady. «Shymkent kelbeti» – «Panorama Shymkenta» gazetteriniń bas redaktory Baqtiiar Taijanov «Parasat» ordenimen, «Á. Marǵulan atyndaǵy arheologiia institýty» RMK bas direktory Baýyrjan Baitanaev jáne №2 qalalyq aýrýhananyń dárigeri Esengeldi Begeshev «Qurmet» ordenimen marapattaldy. Sondai-aq sportshy Kseniia Hanǵa «Eren eńbegi úshin» medali, «№ 89 IT mektep-litseiiniń» tárbieshisi Ásem Úsenovaǵa «Shapaǵat» medali tabys etildi.
