Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen Reformalar jónindegi joǵary keńestiń kezekti otyrysy ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Kún tártibinde tórt másele qarastyryldy. Olar: ulttyq jobalar, tiimdi taýar ótkizý júiesin qalyptastyrý, eksportty ilgeriletý jónindegi júieli sharalar jáne aýmaqtyq damý josparynyń jobasy.
Strategiialyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń tóraǵasy Qairat Kelimbetov Ulttyq jobalar boiynsha atqarylǵan jumystar týraly baiandama jasady.
Ulttyq jobalar jónindegi baiandamany muqiiat tyńdaǵan Memleket basshysy keńestiń ótken otyrysynda ulttyq jobalardyń tizimi maquldanǵanyn jáne olardy qarjy jaǵynan qamtamasyz etý, qorytyndy nátijeleriniń shynaiylyǵy, tiimsizdikke jol bermeý turǵysynan pysyqtaýǵa tapsyrma berilgenin eske saldy.
– Bul baǵytta jumys júrgizilgenin kórip otyrmyz. Qarjylandyrý máselesine qatysty suraq bar. Prezentatsiiaǵa sáikes, jekelegen is-sharalardy júzege asyrý shyǵynynyń bir bóligin kóterý, iaǵni 3,3 trillion teńge qarjy bólý jergilikti biýdjetke júktelipti. Bul az qarajat emes. Jergilikti biýdjet buǵan daiyn ba? Ulttyq jobalardy júzege asyrýǵa qatysty biýdjetaralyq qatynastardyń naqty mehanizmderin anyqtap alý kerek. Jergilikti jerlerde ulttyq jobalarǵa bóletin qarjysyn baqylaý qajet. Úkimet atalǵan máseleni muqiiat pysyqtaýy kerek, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev jeke investitsiialarǵa qatysty máseleni de qozǵady. Onyń aitýynsha, ulttyq jobalardy qarjylandyrýǵa qajetti 49 trillion teńgeniń 33 trilliony nemese jalpy somanyń 67 paiyzy biýdjetten tys qarajatqa tiesili.
– Bul qarjylar egjei-tegjeili pysyqtalyp, naqty jobalarǵa baǵyttalǵan jáne qarjylandyrý kózderi anyqtalǵan dep oilaimyn. Jeke investorlarmen aradaǵy shala júrgizilgen jumystardyń kesirinen ulttyq jobalardyń júzege asyrylmai qalýyna jol bermeý qajet. Jeke investitsiialardy tiimdi tartý máselesi biýdjet qarjysyn aqylǵa qonymdy paidalaný siiaqty mańyzdy ekenin esterińizge salamyn, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev búgingi talqylaýlar men Prezident Ákimshiliginiń eskertpelerin eskere otyryp, jalpy usynylǵan ulttyq jobalardy maquldaýdy usyndy. Úkimetke bekitý týraly tiisti qaýlyny eki apta ishinde qabyldaýǵa tapsyrma berildi.
– Úkimet pen Agenttik saraptama qoǵamdastyǵy men halyq arasynda tiimdi túsindirý jumystaryn júrgizgeni jón. Aitylýy múmkin syndarǵa naqty ári jedel jaýap berý qajet. Úndemei qalýǵa bolmaidy. Konstrýktivti dialog júrgizý kerek. Ulttyq jobalar bekitilgennen keiin birden júzege asyrýǵa kirisińizder. Úkimettiń jobalyq ofisiniń múmkindikterin paidalaný mańyzdy. Ol shuǵyl monitoring jasaýdy jáne árbir ulttyq jobanyń júzege asyrylǵany jóninde beriletin esepti qamtamasyz etýge tiis. Ulttyq jobalardyń júzege asyrylýyna qarai olardyń oryndalý barysyn qarastyryp, qajetti sheshimder qabyldaimyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Keńeste tiimdi taýar ótkizý júiesine qatysty másele de qarastyryldy. Bul baǵyt boiynsha Saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanov baiandama jasady.
Memleket basshysy biylǵy jyl óndiris, ónimderdi saqtaý jáne ótkizý salasynda qordalanǵan problemalar bar ekenin kórsetkenin aitty. Infliatsiia, ásirese azyq-túlik baǵasynyń qubylýy bekitilgen mejeden áldeqashan shyǵyp ketken.
– Shuǵyl sharalar, baǵaǵa qoiylǵan baqylaý naryqtyq ekonomikanyń irgeli qaǵidattaryn almastyra almaityny belgili. Júieli sharalar kerek. Sondyqtan ulttyq taýar ótkizý júiesin qalyptastyrý atalǵan jumystyń mańyzdy quraýshy bóligi bolyp tabylady. Kóterme-taratý ortalyqtary jáne olardyń standarttaý, taýardyń turaqty jetkizilýin qamtamasyz etý jónindegi jumystary óndirýshilerdiń, sonyń ishinde shaǵyn biznes ókilderi kooperatsiiasynyń mańyzdy elementteriniń biri bolýǵa tiis. Bul aýylda turyp, jeke qosalqy sharýashylyqpen ainalysatyn adamdar úshin asa mańyzdy. Búginde mundai kásip ielerin ekonomikalyq ainalymǵa tartý jumystary mardymsyz júrgizilýde. Sonymen qatar olar óz ónimderin egin basynan satýǵa májbúr bolyp otyr. Kóterme-taratý ortalyqtarynyń taǵy bir mindeti – «egis basynan sórege» deiingi joldaǵy qajetsiz deldaldardy joiý. Halyq úshin azyq-túliktiń qoljetimdi baǵada bolýyn is júzinde retke keltirý qajet, – dedi Prezident.
Kún tártibindegi úshinshi másele – eksportty ilgeriletý jónindegi júieli sharalar týraly Baqyt Sultanov baiandama jasady.
Baiandamany tyńdaǵan Qasym-Jomart Toqaev shikizat eksportyn ulǵaitý Úkimettiń kún tártibindegi óte mańyzdy másele ekenin atap ótti. Onyń pikirinshe, eksportqa qatysty kedergilerdi joiý, eksporttyń geografiiasy men nomenklatýrasyn keńeitý, ulttyq ekonomikalyq múddelerdi qorǵaý úshin búkil Úkimettiń kúsh-jigerin jumyldyrý kerek. Sonymen qatar Syrtqy ister ministrligi men onyń sheteldegi mekemeleri eksportty ilgeriletý, naryqtarǵa jol ashý jáne kedergilerdi joiý jónindegi jumystarǵa belsendi atsalysýy qajet.
– Qazaqstannan Qytaiǵa júk ákelýge qoiylǵan shekteýlerge qatysty qordalanǵan másele uzaq ýaqyttan beri sheshilmei keledi. Tranzittik júkter ótedi, al bizdiń júkterimiz shekarada qalyp qoiady. Qazaqstandyq taýarlar tielgen myńdaǵan vagon beketterde tur. Biznes tikelei Prezidentten kómek suraidy. Mundai jaǵdailarda Úkimet jedel áreket etip, seriktestermen aradaǵy barlyq máseleni retteýi tiis, – dedi Memleket basshysy.
Aýmaqtyq damý josparynyń jobasy týraly Áset Erǵaliev esep berdi.
Ulttyq ekonomika ministriniń baiandamasyn tyńdaǵan Qasym-Jomart Toqaev pysyqtalýy kerek máselelerdi kórsetip berdi. Onyń aitýynsha, Josparda búkil elimizdegi tiimdi aýmaqtyq uiymdastyrýdyń negizgi qaǵidattary men tásilderi ǵana emes, árbir óńirdi damytýdyń negizgi ólshemderi qamtylýǵa tiis.
– Bizdiń geografiialyq, demografiialyq, ekonomikalyq erekshelikterimizdi eskere otyryp, Aýmaqtyq damý jospary memlekettik josparlaýdyń mańyzdy qujaty bolyp tabylady. Jergilikti jerlerde osy jumysty durys, júieli jáne josparly uiymdastyrý qoǵamnyń bilikke, bilik tarapynan qabyldanatyn sharalar men reformalarǵa degen senimniń ózegine ainalady. Sondyqtan Jospar memlekettik organnyń basqa memlekettik organdarǵa jazǵan jai qujaty ǵana bolmaýy kerek. Jospar elimizdiń árbir azamaty úshin túsinikti bolyp, durys qabyldanýy qajet. Sondai-aq atalǵan qujat biznes pen investorlardyń baǵdaryna ainalýy kerek. Olar bizdiń aimaqtardy qalai damytyp jatqanymyzdy, qandai salalarǵa basymdyq beriletinin anyq túsinýi qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sondai-aq jiynda «Atameken» UKP tóralqa tóraǵasy Timýr Qulybaev pen Prezidenttiń ekonomikalyq damý jónindegi shtattan tys keńesshisi, Reformalar jónindegi keńes tóraǵasynyń orynbasary Ser Sýma Chakrabarti sóz sóiledi.
