QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Abai týraly maqalasy aqyn mereitoiyn merekeleýde ainymaityn baǵyt-baǵdar bolýǵa tiis. Mundai pikirdi Abaidyń «Jidebai-Bórili» memlekettik jáne ádebi-memorialdyq qoryq-mýzeiiniń direktory Jandos Áýbákir aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
«Egemen Qazaqstan» gazetinde jaryq kórgen QR Prezidenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń «Abai jáne XXI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasyn Abai mýzeiiniń ujymy yqylaspen qabyldady. Bul maqala álemdik deńgeide atalyp ótetin Abai toiynyń mańyzy men ereksheligin jan-jaqty naqtylap, aldymyzǵa keleli jumystardy mazmundy atqarýdy júktep otyr. Memleket basshysy Abaidyń 175 jyldyq mereitoiyn atap ótý tek toi toilaý úshin emes, oi-órisimizdi keńeitip, rýhani turǵydan damýymyz úshin qajet ekenin aita otyryp, elimizge alys-jaqynnan keletin meimandar men týristerdi kútip alýǵa jaǵdai jasaý kerektigin, «Adamzattyń bári súi baýyrym dep» degen álemniń Abaiyn tanýǵa asyǵyp keletin Jidebaidaǵy Abai mýzei-úiin jańǵyrtý jumystaryna basa nazar aýdarýda», - dedi mýzei direktory.
Onyń dereginshe, biyl Abaidyń 175 jyldyǵyna orai halyqaralyq, respýblikalyq jáne aimaqtyq deńgeide 500-den astam is-shara uiymdastyrylady. Bul rette tamyz aiynda Semei qalasynda UNESCO-men birlesip ótkiziletin «Abai murasy jáne álemdik rýhaniiat» atty halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia eń basty shara bolýy tiis. Qazan aiynda Nur-Sultan qalasynda ótetin «Abai jáne rýhani jańǵyrý máseleleri» atty halyqaralyq konferentsiia men basqa da jiyndar Abaidyń tulǵasy men murasyn jan-jaqty zerdeleý jáne onyń shyǵarmashylyǵyn HHI ǵasyrdaǵy jańa Qazaqstannyń igiligine paidalanýǵa jol ashýy qajet.
«Maqalada kórsetilgen eldiń rýhani damýyndaǵy erekshe orny bar Semei qalasyn tarihi ortalyq retinde belgileý, Uly Abai men Shákárimniń, Muhtar Áýezovtiń kindik qany tamǵan óńirge airyqsha qurmet kórsetý, Semei shaharyn áleýmettik-ekonomikalyq turǵydan keshendi túrde damytýǵa kúsh salý, uly tulǵalardyń izi qalǵan qaladaǵy tarihi-mádeni nysandardy zamanaýi kózqarasta jańǵyrtý, Abaidyń qasterli mekeni – áigili Jidebaidy abattandyryp, uly aqynnyń rýhyna taǵzym etýge keletin jurtshylyqqa qolaily jaǵdai jasaý, Abaidyń «Jidebai-Bórili» memlekettik tarihi-mádeni jáne ádebi-memorialdyq qoryq-mýzeiine erekshe kóńil bólip, ǵylymi-tanymdyq jumystarmen ainalysatyn ortalyqqa ainaldyrý máseleleri men biregei bastamalaryn qoldaimyz. Bul bastama tutas elimizdiń damýy men halyq igiligine asatyn jumystardyń bastaý kózi, qainar bulaǵy retinde Táýelsiz elimizdiń damýyna úles qosary anyq», - dedi ol.
Jandos Áýbákir el Prezidentiniń ulylar mekenindegi qasietti oryn, qara óleńniń mekkesi Jidebaida mýzeige arnaiy laiyqtalǵan «Abai murasy» atty jańa ǵimarat salý ideiasyna úlken qoldaý bildiredi. Bul mýzei isiniń damýyna, Abai murasyn álemdik deńgeide pash etýge asa qajet dúnie ekenin atap ótedi.
«Abaidyń shyǵarmalaryna zer salsaq, onyń únemi eldiń alǵa jyljýyna, ósip-órkendeýine shyn nietimen tileýles bolǵanyn, osy ideiany barynsha dáriptegenin baiqaý qiyn emes. Al ilgerileýdiń negizi bilim men ǵylymda ekenin anyq bilemiz. Abai qazaqtyń damylsyz oqyp-úirengenin bar jan-tánimen qalaǵan oishyl, Uly Abaidyń «Paida oilama, ar oila, Talap qyl artyq bilýge» degen ónegeli ósietin de osy turǵydan uǵyný kerek ekeni Memleket basshysynyń maqalasynda oramdy oi, igi ideia, parasatty paiym retinde kórinis tapqan. Sonymen qatar, Q.Toqaev óz maqalasynda Abai murasynyń óskeleń urpaq pen el bolashaǵy jastarǵa tigizetin paidasy jaiynda oi órbitip, uly aqyn shyǵarmashylyǵynyń qai kezeńde de ózektiligin joimai, zamana júgin kóterip, Abai ulaǵaty barsha adamzat igiligi úshin rýhani azyq ekenin de atap ótti. Sondyqtan ultymyzdy jańǵyrtý isinde Hakim Abai eńbekterin basshy¬lyqqa alý, utymdy paidalaný jaiyn taǵy bir márte oi eleginen ótkizýdi, Abai sózi-niń búgingi zamanymyz úshin kókeikestiligi, aqyn shyǵarmalarynan halqymyz taǵylym alýǵa tiis ekendigi jóninde aita kelip, Abai murasy ulttyq bolmystyń úlgisi haqynda, oishyldyń osydan bir ǵasyrdan astam ýaqyt buryn ultty jańǵyrýǵa, jańarýǵa jáne jańa ómirge beiim bolýǵa shaqyrǵany týraly oi bólisti», - dedi Jandos Áýbákir.
Onyń paiymynsha, Memleket basshysynyń bul maqalasy Abai toiyn joǵary deńgeide atap ótý men abaitaný salasyndaǵy oryndalýǵa tiis múddeler men maqsat-murattardyń júzege asyrylýyna septigin tigizip, barsha qazaq halqynyń uly tulǵasy Abaidyń mereitoiyn merekeleýde ainymaityn baǵyt-baǵdar bolýǵa tiis.
«Qasym-Jomart Kemeluly kótergen máseleler men bastamalar el múddesi úshin paidaǵa asyrylyp, keń baitaq dalamyzdyń iri oishyldarynyń biri - Abai men onyń shyǵarmashylyǵyna, kemeńger aqynnyń ainalasyna qatysty tarihi derekter men muraǵattardyń jańǵyrýyna sepitigin tigizedi dep senemiz», -dedi mýzei basshysy.
