Aýyl ákimderin tikelei sailaýdy engizý qajettiligin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń 2020 jylǵy joldaýynda, al aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldyq okrýgterdiń, kentter men aýyldardyń ákimderin sailaýdy ótkizý bastamasyn Tuńǵysh Prezident – Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń 2012 jyldaǵy joldaýynda alǵash ret usyndy, - dep habarlaidy «Ult aqparat».
Soǵan sáikes azamattyq qoǵamdy damytý jáne memlekettik basqarý jónindegi respýblikalyq qoǵamdyq keńestiń otyrysynda jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytýdyń jańa tujyrymdamasyn ázirleý, sondai-aq aýyldar, kentter men aýyldyq okrýgter ákimderiniń tikelei sailaýyn ótkizý máseleleri talqylandy. Oǵan saiasi partiialardyń, iri ÚEU ókilderi, saiasattanýshylar, sarapshylar qatysty.
Keńes azamattyq qoǵam men memlekettik basqarýdy damytýdyń ózekti máseleleri boiynsha usynystar men usynymdar ázirlenetin biregei alań bolyp tabylady. Onyń mindetteri partiianyń sailaýaldy baǵdarlamasynyń iske asyrylýyna, jol kartasy indikatorlarynyń oryndalýyna monitoring júrgizý jáne baqylaý, sondai-aq saiasi dialog mádenietin damytýǵa jáne azamattyq bastamalardy ilgeriletýge járdemdesý bolyp tabylady.
Keńes tóraǵasy, parlamenti májilisiniń depýtaty Aidos Sarymnyń aitýynsha, búgingi tańda aýylda halyqtyń 41%-y turady, bul eldiń jalpy ishki óniminiń 4%-yn ǵana qamtamasyz etedi.
"Aýyldyq jerlerde kóleńkeli ekonomika basym. Aýyldyń áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdaiyn kótermei el ekonomikasyn kóterý múmkin emes ekeni barshaǵa málim. Osynyń bárimen kúresýdiń bir joly-bilik tetikterin halyqtyń qolyna berý. Sonda ǵana turǵyndar óz aýyldarynyń tynys-tirshiligine aralasyp, máselelerdi sheshe alady", - dep atap ótti ol.
"Nur Otan" partiiasynyń hatshysy Álibek Aldenei 2025 jylǵa deiingi sailaýaldy baǵdarlamasynda jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytýdyń jańa tujyrymdamasyn ázirleý kózdelgenin aitty.
"Baǵdarlamany iske asyrý jónindegi jol kartasynda árbir tarmaq naqtylandy. Olardyń biri – demokratiialyq reformalardy tereńdetý, halyqpen keri bailanys quraldaryn jetildirý, bilikti odan ári ortalyqsyzdandyrý úshin mańyzdy túrtki bolatyn aýyl ákimderin aldaǵy sailaý. Jyl sońyna deiin 1 mln 250 myń sailaýshynyń qatysýymen aýyldyq eldi mekenderdiń 800-ge jýyq ákimi sailanady dep kútilýde", - dedi Álibek Aldenei.
Jiyn barysynda senat depýtaty Lázzat Súleimen zań jobasynyń jańalyqtaryn atap ótti. Máselen, kandidattar 3 tásilmen: saiasi partiialar músheleriniń qatarynan ózin-ózi usyný tártibimen usynylýy múmkin, budan basqa, eger usyný merziminiń sońyna deiin ekiden kem kandidat usynylsa, aýdan (oblystyq mańyzy bar qala) ákiminiń kandidattary usynylady.
Otyrysta talqylanǵan máselelerdiń mańyzdylyǵy men ózektiligin eskere otyryp, basqa saiasi partiialardyń ókilderi, saiasattanýshylar, qoǵam qairatkerleri sóz sóiledi. Máselen, "Aýyl" halyqtyq-demokratiialyq patriottyq partiiasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Tóleýtai Rahymbekov ákim jumysynyń tiimdiliginiń sandyq indikatoryn engizýdi usyndy.
Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiianyń tóraǵasy Ashat Rahymjanovtyń pikirinshe, ákim atqarýshy biliktiń bel ortasynan shyǵyp, menedjer bolýy tiis. Sondai-aq, sailaý protsesiniń ashyqtyǵyn, ashyqtyǵyn jáne zańdylyǵyn qamtamasyz etý úshin ol sailaý kúni daýys berý kezinde onlain transliatsiia ótkizýdi usyndy.
Sonymen qatar parlamentindegi "Aq jol" depýtattyq fraktsiiasy basshysynyń orynbasary Berik Dúisembinov turǵyndarynyń sany tutas aýdandardaǵy aýyl turǵyndarynyń sanynan asatyn iri aýyldar týraly máseleni kóterdi. "Iri aýyldardyń ákimderi úshin qosymsha tetik, tetik qajet, óitkeni olarǵa júkteme abattandyrý, infraqurylym jáne áleýmettik máselelerdi eskere otyryp kóbirek", - dedi ol.
Keńes múshesi Maira Aisina osy qyzmetterde tiisti tájiribesi joq jas úmitkerlerdi oqytý úshin tálimgerlik institýtyn engizý qajettiligi týraly pikir bildirdi. Keńes múshesi Rasýl Jumaly josparlanǵan jańalyqtarǵa qatysty aqparattyq-túsindirý jumystaryn kúsheitýge shaqyrdy.
Ózin-ózi basqarý salasyndaǵy reformalardy talqylaý aiasynda Ulttyq ekonomika vitse-ministri Álisher Ábdiqadyrov óńirlerdiń derbestigin arttyrý Qazaqstannyń sapaly aýmaqtyq-keńistiktik damýyna yqpal etetinin atap ótti. Onyń aitýynsha, jergilikti ózin-ózi basqarýdy tiimdi damytý úshin memlekettik basqarý men jergilikti ózin-ózi basqarý deńgeileri arasyndaǵy ókilettikterdiń arajigin ajyratýdy qamtityn jeke zań qurý talap etiledi.
Aita keteiik, biyl partiia men sailaýǵa qatysty birqatar ózgeris engizildi. Qazaqstan Senatynyń depýtattary sailaý týraly zańǵa engizilgen ózgeristerdi, sondai-aq saiasi partiialardyń májiliske ótý shegin 7% - dan 5% - ǵa deiin tómendetýdi kózdeitin ilespe túzetýlerdi qabyldady.
Sondai-aq, zańǵa qol qoiylǵannan keiin, barlyq deńgeidegi sailaý kezinde biýlletenderde "barlyǵyna qarsy"baǵan paida bolady. Buǵan deiin qazaqstandyqtardyń mundai quqyǵy bolmaǵan, sondyqtan sailaýshylar usynylǵan kandidattarǵa mindetti túrde daýys berýi kerek edi.
Ulttyq ekonomika ministri Áset Erǵaliev Senattyń jalpy otyrysynda sóz sóilep, Zań aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldardyń jáne aýyldyq okrýgterdiń ákimderin tikelei sailaýdy engizetinin habarlady.
"Prezidenttiń tapsyrmasyna sáikes Parlament Májilisine sailaý kezinde saiasi partiialardyń ótý shegi 7%-dan 5%-ǵa deiin tómendeidi, sondai-aq barlyq deńgeidegi sailaý biýlletenderine "barlyǵyna qarsy" baǵany qosylady", - dep málimdedi ministr.
Túzetýler partiialardyń róli men básekelestigin keńeitýge múmkindik beredi, azamattardy ózderiniń sailaý quqyǵyn iske asyrýǵa yntalandyrady, sondai-aq aýyl ákimderin halyqtyń problemalaryna neǵurlym beiim etedi dep kútilýde.
Esterińizge sala keteiik, aýyl ákimderin tikelei sailaýdy engizý qajettiligin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń 2020 jylǵy joldaýynda, al aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldyq okrýgterdiń, kentter men aýyldardyń ákimderin sailaýdy ótkizý bastamasyn Tuńǵysh Prezident – Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń 2012 jyldaǵy joldaýynda alǵash ret usyndy.
Soǵan sáikes azamattyq qoǵamdy damytý jáne memlekettik basqarý jónindegi respýblikalyq qoǵamdyq keńestiń otyrysynda jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytýdyń jańa tujyrymdamasyn ázirleý, sondai-aq aýyldar, kentter men aýyldyq okrýgter ákimderiniń tikelei sailaýyn ótkizý máseleleri talqylandy. Oǵan saiasi partiialardyń, iri ÚEU ókilderi, saiasattanýshylar, sarapshylar qatysty.
