Biylǵy jylǵy II toqsannyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstannyń eńbek naryǵynda COVID-19 pandemiiasynan týyndaǵan quldyraýdan keiin turaqty qalpyna kelý baiqalady, dep habarlaidy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń baspasóz qyzmeti.
Jumyspen qamtýdyń ikemdi túrleri qarqyn alýda, azamattar óz biznesterin belsendi damytýda. Osylaisha, 2020 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń sany 2,9%-ǵa (+60,2 myń adam), al jaldamaly qyzmetkerler sany 0,6% - ǵa (+41,1 myń adam) ulǵaidy.
Jumys kúshiniń sany ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 9 256,4 myń adamdy qurap, 98,7 myń adamǵa (+1,1%) ulǵaidy.
Osyndai jaǵdaidy jumyspen qamtylǵan halyqtyń serpininen de baiqaýǵa bolady, olardyń sany bir jylda 101,3 myń adamǵa (+1,2%) 8 805 myń adamǵa deiin ósti. Sonymen qatar, jumyspen qamtylǵandardyń qurylymynda jaldamaly eńbekke qaraǵanda ózin-ózi jumyspen qamtýdyń aitarlyqtai ósýi baiqalady. Aǵymdaǵy jyldyń 2-toqsanynda ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń sany 2020 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 2,9% - ǵa nemese 60,2 myń adamǵa artty, al jaldamaly jumyskerlerdiń sany 0,6% - ǵa nemese 41,1 myń adamǵa ulǵaidy.
Bul rette ózin-ózi jumyspen qamtý qurylymyn taldaý aǵymdaǵy jyldyń 2-toqsanynda nátijeli jumyspen qamtýdyń esebinen onyń ulǵaiǵanyn jáne nátijesiz jumyspen qamtýdyń aitarlyqtai qysqarǵanyn kórsetedi. Óz kezeginde absoliýttik mánde bir jyl ishinde ózin-ózi nátijesiz jumyspen qamtyǵandardyń sany úshten birine nemese 92,9 myń adamǵa tómendep, 156 myń adamdy qurady. Al ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń jalpy sanyndaǵy nátijesiz jumyspen qamtý úlesi bir jylda 4,8 p.t. (12,2% - dan 7,4% - ǵa deiin) qysqardy.
«Ózin-ózi jumyspen qamtýdyń ósip kele jatqan trendimen qatar jaldamaly qyzmetkerlerdiń qurylymdyq quramy da ózgerýde, onda jaldamaly eńbek sipattamalarynyń korporativtik jumyspen qamtýdan aýytqý jaǵyna qarai ózgerý úrdisi baiqalady. Bul ásirese jyldyq dinamikada baiqalady. Mysaly, ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda uiymdardaǵy jaldamaly jumyspen qamtý (barlyq jaldamaly eńbektiń 87%-y) 0,4% - ǵa (-23,4 myń adam) qysqardy, bul rette azamattyq-quqyqtyq sipattaǵy shart negizinde jaldaý aitarlyqtai ulǵaidy (+60,1%). Qazir kelisimshart boiynsha 56,9 myń adam jumyspen qamtylǵan», – dep atap ótti QR Eńbekmini Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵynyń Strategiia jáne jobalyq basqarý departamentiniń direktory Aleksandra Molchanovskaia.
Ótken toqsanmen salystyrǵanda qashyqtyqtan jumys isteitinderdiń sany 75,2 myń adamǵa deiin 2% - ǵa artty. Aldyńǵy kezeń siiaqty, qashyqtyqtan jumys jasaityn jumyskerlerdiń kópshiligi áielder (65%) jáne qala turǵyndary (64%) bolyp tabylady, alaida, úlestik bólinis ózgerý tendentsiiasyn kórsetedi, onda er adamdar 5% – ǵa, al aýyl turǵyndary 6% - ǵa kóp boldy.
Aita ketý kerek, búginde bul protsester óz artyqshylyqtary bar flilans siiaqty ikemdi jumys túrlerine qatysty ósip kele jatqan trend aiasynda júrip jatyr.
«Mamandar endi bir jumys orny men jumys berýshige fizikalyq jáne geografiialyq turǵydan «bailanǵanyn» qalamaidy. Kompaniialar belgili bir tapsyrmany oryndaý úshin qajetti daǵdylar men biliktilikke ie «ózgeretin» personaldyń bolýynan paida kóredi. Sonymen qatar, jumys berýshiler úshin basty artyqshylyq - bul jumys oryndaryn uiymdastyrý qajettiliginiń joqtyǵynan, eńbek shartynda qarastyrylǵan demalys, aýrýhana jáne basqa da áleýmettik kepildikterdi tóleýden bolatyn shyǵyndardy azaitý», – dep atap ótti Aleksandra Molchanovskaia.
Sonymen qatar ekonomikalyq qyzmet túrleri bólinisinde qalpyna kelý, iaǵni toqsan ishinde jumyspen qamtýdyń eń kóp ulǵaiýy sýmen jabdyqtaýdy qamtamasyz etý salasynda (+3,3% nemese 2,8 myń adam), aýyl sharýashylyǵynda (+2,1% nemese 23,9 myń adam), óńdeý ónerkásibinde jáne qarjy jáne saqtandyrý salasynda (tiisinshe 1,8% - dan nemese 10,3 myń adam jáne 3,2 myń adam) qalyptasty.
«Sondai-aq, óner men oiyn-saýyq salasy bir jyl ishinde alǵash ret qarqyn alyp kele jatqanyn, biraq áli kúnge deiin burynǵy kórsetkishterge oralmaǵanyn atap ótken jón. Jumyspen qamtý ósimi ótken toqsanmen salystyrǵanda 1,8% nemese 2,4 myń adamdy qurady, biraq ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 1,1%-ǵa nemese 1,6 myń adamǵa kem», – dep túiindedi Aleksandra Molchanovskaia.
Jumyspen qamtylǵandardyń biliktilik qurylymy ekonomikalyq jaǵdaiǵa jáne eńbek naryǵynyń shynaiylyǵyna jaýap retinde ózgerýin jalǵastyrýda. Máselen, ákimshilendirý salasyndaǵy basshylar, qyzmetshiler jáne qyzmet kórsetý men satý salasyndaǵy qyzmetkerler sany bir jyldyq kezeńde de, toqsan ishinde de qysqardy. Sonymen qatar ákimshilik etý salasyndaǵy qyzmetshiler arasynda aldyńǵy toqsanmen salystyrǵanda eń kóp tómendeý 17,1% - ǵa (-69,1 myń adam) jáne ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 9,1% - ǵa (-33,9 myń adam) azaiý baiqaldy.
Sonymen qatar, jyl basynan beri tehnik mamandar (+54,4 myń adam), biliktiligi joq personal (+71,3 myń adam) jáne ónerkásip, qurylys jáne kólik jumysshylary (+29,4 myń adam) arasynda jumyspen qamtylǵandar sany artty.
Jumyssyzdarǵa keletin bolsaq, toqsan ishinde olardyń sany tek 88 adamǵa artty, al bir jyl ishinde 2,6 myń adamǵa azaidy. Bul rette jumyssyzdyq deńgeii 0,1 p.t. 4,9%-ǵa deiin tómendedi (2020 jylǵy 2 – toqsanda-5%). Osyndai jaǵdai jastar jumyssyzdyǵy kórsetkishi boiynsha da baiqalady, ol ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 0,3 p.t. azaiyp, 3,7% - dy qurady.
Óz kezeginde, resmi statistikalyq derekterge sáikes elde jumyssyzdardyń jumyspen qamtylmaýynyń negizgi sebepteri jumys tabý múmkindiginiń bolmaýy (jumyssyzdardyń jalpy sanynyń 25%), jumys ornynan óz erkimen jumystan shyǵý (23%), otbasy jaǵdailary boiynsha (11%), kásiporynnyń taratylýy/shtat sanynyń qysqarýy (10%) jáne t. b. bolyp tabylady.
Sonymen qatar, jumyssyzdyq deńgeii eldiń ońtústiginde – Almaty jáne Shymkent qalalarynda, sondai-aq Túrkistan oblysynda eń joǵary bolyp qalýda (5,1% - dan). Al jumyssyzdyqtyń eń tómengi deńgeii Qaraǵandy oblysynda (4,5%) jáne Nur-Sultan qalasynda (4,6%) tirkelgen.
Jumyspen qamtý organdarynda esepte turǵan jumyssyzdar sany 2021 jylǵy shilde aiynyń sońynda 223,5 myń adamdy qurady, al jalpy respýblika boiynsha tirkelgen jumyssyzdyq deńgeii 2,4% - ǵa teń. Tirkelgen jumyssyzdyqtyń eń joǵary deńgeii Túrkistan (5%), Atyraý (4%) jáne Batys Qazaqstan (4,6%) oblystarynda tirkelgen. Bul rette aǵymdaǵy jyldyń 7 aiynda «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy jáne Jumyspen qamtý jol kartasy sheńberinde jumyspen qamtýǵa járdemdesý sharalarymen qamtylǵan azamattardyń sany 400 myńnan astam adamdy qurady.
