بيىلعى جىلعى II توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ەڭبەك نارىعىندا COVID-19 پاندەميياسىنان تۋىنداعان قۇلدىراۋدان كەيٸن تۇراقتى قالپىنا كەلۋ بايقالادى, دەپ حابارلايدى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
جۇمىسپەن قامتۋدىڭ يكەمدٸ تٷرلەرٸ قارقىن الۋدا, ازاماتتار ٶز بيزنەستەرٸن بەلسەندٸ دامىتۋدا. وسىلايشا, 2020 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ سانى 2,9%-عا (+60,2 مىڭ ادام), ال جالدامالى قىزمەتكەرلەر سانى 0,6% - عا (+41,1 مىڭ ادام) ۇلعايدى.
جۇمىس كٷشٸنٸڭ سانى ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 9 256,4 مىڭ ادامدى قۇراپ, 98,7 مىڭ ادامعا (+1,1%) ۇلعايدى.
وسىنداي جاعدايدى جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ سەرپٸنٸنەن دە بايقاۋعا بولادى, ولاردىڭ سانى بٸر جىلدا 101,3 مىڭ ادامعا (+1,2%) 8 805 مىڭ ادامعا دەيٸن ٶستٸ. سونىمەن قاتار, جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ قۇرىلىمىندا جالدامالى ەڭبەككە قاراعاندا ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ايتارلىقتاي ٶسۋٸ بايقالادى. اعىمداعى جىلدىڭ 2-توقسانىندا ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ سانى 2020 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 2,9% - عا نەمەسە 60,2 مىڭ ادامعا ارتتى, ال جالدامالى جۇمىسكەرلەردٸڭ سانى 0,6% - عا نەمەسە 41,1 مىڭ ادامعا ۇلعايدى.
بۇل رەتتە ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتۋ قۇرىلىمىن تالداۋ اعىمداعى جىلدىڭ 2-توقسانىندا نەتيجەلٸ جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ەسەبٸنەن ونىڭ ۇلعايعانىن جەنە نەتيجەسٸز جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ايتارلىقتاي قىسقارعانىن كٶرسەتەدٸ. ٶز كەزەگٸندە ابسوليۋتتٸك مەندە بٸر جىل ٸشٸندە ٶزٸن-ٶزٸ نەتيجەسٸز جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ سانى ٷشتەن بٸرٸنە نەمەسە 92,9 مىڭ ادامعا تٶمەندەپ, 156 مىڭ ادامدى قۇرادى. ال ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ جالپى سانىنداعى نەتيجەسٸز جۇمىسپەن قامتۋ ٷلەسٸ بٸر جىلدا 4,8 پ.ت. (12,2% - دان 7,4% - عا دەيٸن) قىسقاردى.
«ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ٶسٸپ كەلە جاتقان ترەندٸمەن قاتار جالدامالى قىزمەتكەرلەردٸڭ قۇرىلىمدىق قۇرامى دا ٶزگەرۋدە, وندا جالدامالى ەڭبەك سيپاتتامالارىنىڭ كورپوراتيۆتٸك جۇمىسپەن قامتۋدان اۋىتقۋ جاعىنا قاراي ٶزگەرۋ ٷردٸسٸ بايقالادى. بۇل ەسٸرەسە جىلدىق ديناميكادا بايقالادى. مىسالى, ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا ۇيىمدارداعى جالدامالى جۇمىسپەن قامتۋ (بارلىق جالدامالى ەڭبەكتٸڭ 87%-ى) 0,4% - عا (-23,4 مىڭ ادام) قىسقاردى, بۇل رەتتە ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى شارت نەگٸزٸندە جالداۋ ايتارلىقتاي ۇلعايدى (+60,1%). قازٸر كەلٸسٸمشارت بويىنشا 56,9 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلعان», – دەپ اتاپ ٶتتٸ قر ەڭبەكمينٸ ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ستراتەگييا جەنە جوبالىق باسقارۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى الەكساندرا مولچانوۆسكايا.
ٶتكەن توقسانمەن سالىستىرعاندا قاشىقتىقتان جۇمىس ٸستەيتٸندەردٸڭ سانى 75,2 مىڭ ادامعا دەيٸن 2% - عا ارتتى. الدىڭعى كەزەڭ سيياقتى, قاشىقتىقتان جۇمىس جاسايتىن جۇمىسكەرلەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ەيەلدەر (65%) جەنە قالا تۇرعىندارى (64%) بولىپ تابىلادى, الايدا, ٷلەستٸك بٶلٸنٸس ٶزگەرۋ تەندەنتسيياسىن كٶرسەتەدٸ, وندا ەر ادامدار 5% – عا, ال اۋىل تۇرعىندارى 6% - عا كٶپ بولدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بٷگٸندە بۇل پروتسەستەر ٶز ارتىقشىلىقتارى بار فليلانس سيياقتى يكەمدٸ جۇمىس تٷرلەرٸنە قاتىستى ٶسٸپ كەلە جاتقان ترەند اياسىندا جٷرٸپ جاتىر.
«ماماندار ەندٸ بٸر جۇمىس ورنى مەن جۇمىس بەرۋشٸگە فيزيكالىق جەنە گەوگرافييالىق تۇرعىدان «بايلانعانىن» قالامايدى. كومپانييالار بەلگٸلٸ بٸر تاپسىرمانى ورىنداۋ ٷشٸن قاجەتتٸ داعدىلار مەن بٸلٸكتٸلٸككە يە «ٶزگەرەتٸن» پەرسونالدىڭ بولۋىنان پايدا كٶرەدٸ. سونىمەن قاتار, جۇمىس بەرۋشٸلەر ٷشٸن باستى ارتىقشىلىق - بۇل جۇمىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋ قاجەتتٸلٸگٸنٸڭ جوقتىعىنان, ەڭبەك شارتىندا قاراستىرىلعان دەمالىس, اۋرۋحانا جەنە باسقا دا ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەردٸ تٶلەۋدەن بولاتىن شىعىنداردى ازايتۋ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ الەكساندرا مولچانوۆسكايا.
سونىمەن قاتار ەكونوميكالىق قىزمەت تٷرلەرٸ بٶلٸنٸسٸندە قالپىنا كەلۋ, ياعني توقسان ٸشٸندە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ەڭ كٶپ ۇلعايۋى سۋمەن جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا (+3,3% نەمەسە 2,8 مىڭ ادام), اۋىل شارۋاشىلىعىندا (+2,1% نەمەسە 23,9 مىڭ ادام), ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە جەنە قارجى جەنە ساقتاندىرۋ سالاسىندا (تيٸسٸنشە 1,8% - دان نەمەسە 10,3 مىڭ ادام جەنە 3,2 مىڭ ادام) قالىپتاستى.
«سونداي-اق, ٶنەر مەن ويىن-ساۋىق سالاسى بٸر جىل ٸشٸندە العاش رەت قارقىن الىپ كەلە جاتقانىن, بٸراق ەلٸ كٷنگە دەيٸن بۇرىنعى كٶرسەتكٸشتەرگە ورالماعانىن اتاپ ٶتكەن جٶن. جۇمىسپەن قامتۋ ٶسٸمٸ ٶتكەن توقسانمەن سالىستىرعاندا 1,8% نەمەسە 2,4 مىڭ ادامدى قۇرادى, بٸراق ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 1,1%-عا نەمەسە 1,6 مىڭ ادامعا كەم», – دەپ تٷيٸندەدٸ الەكساندرا مولچانوۆسكايا.
جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ بٸلٸكتٸلٸك قۇرىلىمى ەكونوميكالىق جاعدايعا جەنە ەڭبەك نارىعىنىڭ شىنايىلىعىنا جاۋاپ رەتٸندە ٶزگەرۋٸن جالعاستىرۋدا. مەسەلەن, ەكٸمشٸلەندٸرۋ سالاسىنداعى باسشىلار, قىزمەتشٸلەر جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ مەن ساتۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەر سانى بٸر جىلدىق كەزەڭدە دە, توقسان ٸشٸندە دە قىسقاردى. سونىمەن قاتار ەكٸمشٸلٸك ەتۋ سالاسىنداعى قىزمەتشٸلەر اراسىندا الدىڭعى توقسانمەن سالىستىرعاندا ەڭ كٶپ تٶمەندەۋ 17,1% - عا (-69,1 مىڭ ادام) جەنە ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 9,1% - عا (-33,9 مىڭ ادام) ازايۋ بايقالدى.
سونىمەن قاتار, جىل باسىنان بەرٸ تەحنيك ماماندار (+54,4 مىڭ ادام), بٸلٸكتٸلٸگٸ جوق پەرسونال (+71,3 مىڭ ادام) جەنە ٶنەركەسٸپ, قۇرىلىس جەنە كٶلٸك جۇمىسشىلارى (+29,4 مىڭ ادام) اراسىندا جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى ارتتى.
جۇمىسسىزدارعا كەلەتٸن بولساق, توقسان ٸشٸندە ولاردىڭ سانى تەك 88 ادامعا ارتتى, ال بٸر جىل ٸشٸندە 2,6 مىڭ ادامعا ازايدى. بۇل رەتتە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 0,1 پ.ت. 4,9%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ (2020 جىلعى 2 – توقساندا-5%). وسىنداي جاعداي جاستار جۇمىسسىزدىعى كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا دا بايقالادى, ول ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 0,3 پ.ت. ازايىپ, 3,7% - دى قۇرادى.
ٶز كەزەگٸندە, رەسمي ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سەيكەس ەلدە جۇمىسسىزداردىڭ جۇمىسپەن قامتىلماۋىنىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸ جۇمىس تابۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭ بولماۋى (جۇمىسسىزداردىڭ جالپى سانىنىڭ 25%), جۇمىس ورنىنان ٶز ەركٸمەن جۇمىستان شىعۋ (23%), وتباسى جاعدايلارى بويىنشا (11%), كەسٸپورىننىڭ تاراتىلۋى/شتات سانىنىڭ قىسقارۋى (10%) جەنە ت. ب. بولىپ تابىلادى.
سونىمەن قاتار, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ ەلدٸڭ وڭتٷستٸگٸندە – الماتى جەنە شىمكەنت قالالارىندا, سونداي-اق تٷركٸستان وبلىسىندا ەڭ جوعارى بولىپ قالۋدا (5,1% - دان). ال جۇمىسسىزدىقتىڭ ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيٸ قاراعاندى وبلىسىندا (4,5%) جەنە نۇر-سۇلتان قالاسىندا (4,6%) تٸركەلگەن.
جۇمىسپەن قامتۋ ورگاندارىندا ەسەپتە تۇرعان جۇمىسسىزدار سانى 2021 جىلعى شٸلدە ايىنىڭ سوڭىندا 223,5 مىڭ ادامدى قۇرادى, ال جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا تٸركەلگەن جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 2,4% - عا تەڭ. تٸركەلگەن جۇمىسسىزدىقتىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيٸ تٷركٸستان (5%), اتىراۋ (4%) جەنە باتىس قازاقستان (4,6%) وبلىستارىندا تٸركەلگەن. بۇل رەتتە اعىمداعى جىلدىڭ 7 ايىندا «ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى جەنە جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى شەڭبەرٸندە جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ شارالارىمەن قامتىلعان ازاماتتاردىڭ سانى 400 مىڭنان استام ادامدى قۇرادى.
