Foto: ashyq derekkóz
Belgili ǵalym, abaitanýshy Omar Jálel toqal alý týraly burynǵy kózqarasyna ókinish bildirdi. Ol bul taqyrypta ashyq málimdeme jasap, óz tájiribesinen túigen oiyn bólisti, dep habarlaidy Ult.kz.
Onyń aitýynsha, toqal alý – búgingi tańda nápsiniń qalaýy men qumarlyqtyń nátijesi ǵana.
«Toqal jaily áńgime — byljyraq áńgime. Meniń ainalamda toqal alyp ońǵan adamdy kórgenim joq. Sonyń biri — menmin. Biz ádette nápsiniń qalaýyn urpaq, otan, t.b. biik uǵymdarmen kólegeileimiz. Urpaq kerek bolsa, bir áielden de órbitýge bolady. Nápsińe ie bolsań, energiiańdy syrtqa shashpasań — urpaǵyń kóp bolady», — dedi Omar Jálel.
Ǵalymnyń sózinshe, buryn toqal alý – qoǵamdaǵy qajettilikten týǵan qubylys bolsa, qazir bul tek nápsiniń jetegine ergen áreketke ainalǵan.
«Buryn toqal alý — qajettilik bolǵan, qazir — nápsiniń qalaýy, qumarlyq, qala berdi — maqtan. Buryn men osy máseleni kóp kóterdim. Aittym. Aitqan nárse mindetti túrde júzege asady eken», — deidi ol.
Omar Jálel óz qateligin moiyndap, osy taqyrypta aitqan sózderi úshin keshirim surady.
«Men, “toqal almańdar” deimin. Óz ashy tájiribemnen aityp otyrmyn. Otbasynyń shyrqyn buzbańdar. Alǵan jarlaryńdy qadirleńder. Urpaq kerek bolsa, solar-aq týyp beredi. Bul sózdi men aitýǵa tiispin. Óitkeni kóp jigitter meniń sózime erdi. Meniń sózim olarǵa demeý boldy. Eldiń aldynda júrgen soń ár sózińe jaýap berýiń kerek. Men osylai ózimniń qate aitqan sózime jaýap berip otyrmyn. Eger meniń áserimnen otbasy buzylsa, iilip turyp keshirim suraimyn», — dedi ol.
Ol toqal taqyrybynyń búgingi zamanǵa sai emestigin de atap ótti:
«Men — óz ideiamnyń qurbanymyn. Bul ideia is júzinde óziniń durys emestigin kórsetti. Buryn toqaldy báibisheler ózderi alyp beretin. Bul másele ómirlik qajettiligi bolǵandyqtan ǵana danalyqpen sheshiletin. Ol zaman endi kelmeske ketti. Zaman ózgerip ketti. On toǵyzynshy ǵasyrdyń ideiasy qazir ótpeidi».
Filosoftyń aitýynsha, ol bul eskertýin jeke ókinishten emes, ózgelerge sabaq bolsyn degen maqsatpen aityp otyr:
«Shákárimshe aitsaq, apanǵa qulap ketip, “apanǵa túspeńder!” dep aiqalasam, meniń ne kinám bar?!» — dep túiindedi Omar Jálel.
