Búgin QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Infraqurylymdy damytýdyń 2015–2019 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý barysy qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Ulttyq ekonomika ministrliginiń málimetinshe, 2018 jyly «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin barlyq qarjy kózderinen 792 mlrd teńgeni qarastyrylǵan.
Ulttyq ekonomika birinshi vitse-ministri R. Dálenov biylǵy jyldyń 1 qarashasyndaǵy jaǵdai boiynsha 411 mlrd teńge nemese qarjynyń 52%-nyń igerilgenin aitty. Bul — barlyq qarjy kózderinen qarastyrylǵan qarajat. Respýblikalyq biýdjettiń igerilý kórsetkishi joǵary — 76%. Respýblikalyq biýdjetten 439 mlrd teńge qarastyrylǵan, onyń 335 mlrd teńgesi nemese 76% igerilgen. Igerý qarjylyq josparǵa sáikes júrgizilip jatyr.
«Kólik infraqurylymyn damytý boiynsha qazir 25 avtojol jobasy iske asyrylyp jatyr. Jalpy 4,6 myń km jol salynyp jáne qaita jóndeýden ótkizý josparda, jyl sońynda 528 km jol paidalanýǵa beriledi. Búgingi tańda 805 km temirjol kúrdeli jóndeýden ótti», — deidi ulttyq ekonomika birinshi vitse-ministri R. Dálenov.
Energetikalyq infraqurylym boiynsha «KEGOC» AQ óz qarajaty men qaryz esebinen «500 kV Shúlbi SES (Semei) – Aqtoǵai – Taldyqorǵan – Alma» jobasynyń ekinshi kezeńin iske asyryp jatyr. Jyl sońyna deiin joba tolyq aiaqtalady.
Sonymen qatar, osy jyldyń 1 qarashasyndaǵy jaǵdai boiynsha jergilikti atqarýshy organdar qarjylandyrý josparyna sáikes, tabiǵi monopoliialar sýbektilerine 35,2 mlrd teńge mólsherinde biýdjettik nesie berdi. 2018–2019 jyldarǵa josparlanǵan 290,6 km jeliniń 118,4 km salyndy. Halyqaralyq qarjy uiymdarymen jobalardy birlesip qarjylandyrý boiynsha 12,1 mlrd teńge qarastyrylǵan bolatyn, onyń ishinde búginde 3 mlrd teńgesi nemese 25%-y igerildi.
R. Dálenovtyń aitýynsha, halyqaralyq qarjy uiymdarymen birlesip qarjylandyrý esebinen tórt joba iske asyrylyp jatyr: irrigatsiialyq jáne drenajdyq júielerdi jetildirý, turaqty damý men ósýdi yntalandyrý aiasynda baǵdarlamalyq jobalardy iske asyrý, ónimdi innovatsiialardy yntalandyrý, Qazaqstannyń ornyqty damýy men ósýine járdemdesýge baǵyttalǵan jobalardy iske asyrý.
792 mlrd teńgeniń 60% respýblikalyq biýdjet esebinen qarastyrylǵan. Qarajat jyl sońyna deiin 100% igeriletin bolady. 45 mlrd teńge jergilikti biýdjet, memlekettik-jekemenshik áriptestik, jeke investitsiialar esebinen bolsa, 206 mlrd teńge QTJ-nyń kólik-logistika ortalyqtarynyń qurylysyna keledi. Qarajat 2019 jyly tolyq igerilmek.
Óz kezeginde qarjy ministri Álihan Smaiylov 2018 jylǵy respýblikalyq biýdjette qarastyrylǵan 439 mlrd teńgeden 330 mlrd teńgesi ortalyq memlekettik organdarǵa, 109 mlrd teńgesi óńirlerge berilgenin, onyń ishinde maqsatty transfertter 73 mlrd teńge jáne biýdjettik nesiler 36 mlrd teńge.
«10 aidyń qortyndysy boiynsha respýblikalyq deńgeide 335 mlrd.teńge igerildi. Biýdjetti naqtylaýdy eskere otyryp, jyl sońyna deiin ortalyq memlekettik organdarmen 89 mlrd teńge igerýi qajet», — dedi qarjy ministri.
Onyń aitýynsha, Qazaqstannyń zamanaýi kóliktik infraqurylymyn qalyptastyrý, turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq infraqurylymyn jáne jylýmen, sýmen jabdyqtaý, sý burý júielerin jańǵyrtý baǵyttary boiynsha memlekettik baǵdarlamaǵa bólingen qarjylar esepti kezeńde tolyq igerildi.
Qarjy ministrliginiń málimetinshe, 1 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha óńirlerge 93 mlrd teńge maqsatty transferter men nesieler bólindi. Osy somanyń 91 mlrd teńgesi, iaǵni bólingen qarajattyń 98%-i igerildi. Jyl sońyna deiin óńirler 18 mlrd teńge qarajatty igerýi qajet.
«Jergilikti atqarýshy organdar 98 mlrd.teńgege mindettemeler qabyldady. Bul jyldyq jospardyń 90%-in quraidy. 1,8 mlrd teńge atqarylmady, onyń ishinde: 0,2 mlrd teńge – biýdjet qarajatyn únemdeý. Igerilmegen 1,6 mlrd teńge kólik infraqurylymynyń basym jobalaryn qarjylandyrýǵa beriletin aǵymdaǵy maqsatty transfertter jáne kólik infraqurylymyn damytý shyǵystary boiynsha qalyptasty», — dedi Á. Smaiylov.
Qarjy ministriniń aitýynsha, respýblikalyq biýdjetti naqtylaý barysynda jalpy Memlekettik baǵdarlama boiynsha 37,5 mlrd teńgege táýekelder anyqtalyp, olar qysqartyldy.
«Jyl sońyna deiin ortalyq jáne jergilikti organdardyń málimetterine sáikes, Memlekettik baǵdarlama boiynsha qarajatty tolyq igerilý kútilýde. Esepti kezeńde 18 aýditorlyq is-shara iske asyryldy, 37,4 mlrd teńge biýdjet qarajaty qamtyldy», — dep habarlady Á. Smaiylov.
Avtojoldardyń sapasyn jaqsartý boiynsha júrgizilip jatqan jumys týraly «QazAvtoJol» ulttyq kompaniiasy» AQ basqarma tóraǵasy E. Qizatov málimdedi. «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy iske asyryla bastaǵan ýaqyttan beri 807 mlrd teńge bólingen.
«Bólingen qarajatttar esebinen 1004 km paidalanýǵa berildi. Biyl 19 jobanyń (3471 km) jumystary júrgizilýde, onyń 13 jobasy – respýblikalyq biýdjet esebinen, 6 jobasy – qaryz qarajaty esebinen. Osy jyldyń sońyna deiin 426 km paidalanýǵa berip, taǵy 453 km qozǵalysty ashý kózdelgen», — dedi E. Qizatov.
Qazirgi jaǵdai men qabyldanyp jatqan sharalar týraly Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi A. Kólginov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D. Ahmetov, Mańǵystaý oblysynyń ákimi E. Toǵjanov, Aqmola oblysynyń ákimi M. Myrzalin, Túrkistan oblysynyń ákimi J. Túimebaev baiandady.
Máseleni qaraý qorytyndysy boiynsha QR Premer-Ministri kólik-logistikalyq jáne energetikalyq infraqurylymdy jańǵyrtý boiynsha aýqymdy jumystar atqarylyp jatqanyn atap ótti. Búgingi tańda jol salý baǵyty boiynsha respýblikalyq biýdjetten qarajat bólingen, onyń igerilýi qarjylandyrý josparyna sáikes júrgizilip jatyr. Qosymsha oblysaralyq joldar qurylysy bastaldy. Memlekettik baǵdarlamada qarastyrylǵan barlyq sharalar ýaqytyly iske asyrylatyn bolady.
Baqytjan Saǵyntaev ministrler men óńirlerdiń ákimderiniń nazaryn turǵyn úi kommýnaldyq sharýashylyq infraqurylymyn jańǵyrtý máselesine aýdardy. Buǵan qatysty tapsyrmany Memleket basshysy biyl 7 qarashada Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda bergen bolatyn. Qazirgi kezde jelilerdiń tozýy 60%-dan 57%-ǵa deiin tómendetildi. Degenmen, TKSh nysandaryn jańǵyrtýǵa bólingen qarajat maqsatty paidalanýy tiis. Úkimet tarapynan qosymsha sharalar qabyldanyp jatyr. Barlyq memlekettik organdar atalǵan máseleni qatań baqylaýǵa alýy kerek.
