«Múmkindigi shekteýli balalar úshin mektepter men balabaqshalarda tiisti jaǵdai jasaý, kámeletke tolmaǵandardy býllingten qorǵaý, sýitsidtiń aldyn alý jáne sailaýaldy ýádelerdi oryndaý». Osy jáne ózge de ózekti máseleler «Nur Otan» partiiasynyń Otbasy, áielder jáne balalar quqyǵyn qorǵaý máseleleri jónindegi respýblikalyq qoǵamdyq keńesi otyrysynda talqylandy, dep habarlaidy partiianyń baspasóz qyzmeti.
Elimizde erekshe bilim berilýine qajettiligi bar 160 myńǵa jýyq kámeletke tolmaǵan bala bar, onyń 108 myńy – qalalarda, 53 myńy – aýyldarda. Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Sholpan Karinovanyń aitýynsha, osyndai balalarǵa elimizdegi balabaqshalardyń 60,8%-ynda jáne mektepterdiń 79,4%-ynda jaǵdai jasalǵan. 348 inkliýziiany qoldaý kabinetteri jumys isteidi, erekshe balalarmen jumys isteý úshin 36 myńnan astam pedagog biliktilik arttyrýdan ótken.
Alaida, Keńes tóraǵasy, Májilis depýtaty Dinara Zakieva atap ótkendei, bilim berý mekemesinde inkliýziiany qoldaý kabinetin ashqanmen, ol jerde balalarǵa qanshalyqty jaǵdai jasalyp, kedergisiz orta qurylǵandyǵyna eshkim nazar aýdarmaidy.
«Biz osy jyly inkliýziia jaǵdailary jasaldy dep Bilim ministrligi usynǵan mekemelerdiń tizimin zerttedik. Onda erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalar birneshe jyldan beri bilim alyp kele jatqan mektepter men kolledjder kórsetilgen. Sonymen qatar, olarda biyl eshqandai pedagogtardy qosymsha oqytý jáne olardyń materialdyq-tehnikalyq bazasyn jaqsartý jumystary júrgizilmegen. Ekinshiden, arnaiy kabinetter buryn ashylǵan nemese endi ashylyp jatqan mektepterde kedergisiz orta jasalmaidy. Mysaly, erekshe bilim berý qajettilikteri bar 77 bala oqityn elordalyq mektepte lift joq, arbadaǵy balalardy bir qabattan ekinshisine kóterip aparýǵa týra keledi. Úshinshiden, tizimde tek 1-4 synyp aralyǵyndaǵy balalardy qamtityn inkliýziiany qoldaý synyptary jumys isteitin mektepter kórsetilgen. 11-synypqa deiingi balalardy oqytý úshin kadrlar daiarlaý qamtamasyz etilmegen», - dedi Dinara Zakieva.
Búginde balalar sýitsidi máselesi de óte ótkir bolyp tur. Ishki ister vitse-ministri Qairat Súntaevtyń aitýynsha, osy jyldyń 5 aiynda kámeletke tolmaǵandar arasynda 84 ózin-ózi óltirý jáne 164 soǵan áreket jasaý faktisi tirkelgen.
«Negizinen mundai faktiler tolyq emes jáne áleýmettik jaǵdaiy tómen otbasylarda tirkeledi. Sondai-aq, týyndaǵan janjaldar, balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq kesirinen de oryn alady. Bul jaǵdaiǵa virtýaldy keńistiktiń áserin bólek qarastyrǵan jón. Ministrlik Internettiń qazaqstandyq segmentine turaqty túrde monitoring júrgizedi. Biyl zorlyq-zombylyqty nasihattaǵany úshin 5 myńnan astam, al byltyr 10 myńnan astam sheteldik internet-resýrs buǵattaldy», - dep atap ótti Qairat Súntaev.
Balalar arasynda sýitsidti boldyrmaý maqsatynda aldyn alýdyń biryńǵai ádistemesin engizgen jón. Ol úshin ómirlik qiyn jaǵdaiǵa tap bolǵan kámeletke tolmaǵandar men olardyń otbasylary ýaqtyly kómek alýy kerek deidi Keńes músheleri. Olardyń pikirinshe, kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi komissiialardyń jumysyn kúsheitý qajet.
«Komissiialar ózderiniń dármensizdigin kórsetip otyr. Olardyń jumysy kóp jaǵdaida formaldy túrde atqarylady. Biz birde-bir komissiianyń otbasyna kómek josparynyń oryndalýyn naqty baqylaǵanyn kórmedik, al onyń artynda búkil otbasy men balanyń taǵdyry tur. Budan basqa, kadrlar jetispeýshiligi máselesi de ózekti. Otbasy men balalarǵa kómek kórsetý infraqurylymyn jasaýdyń mańyzy zor. Oǵan ótken jyly 45 myń otbasyna kómek kórsetken 2 324 jedel áreket etý tobynyń, sondai-aq «Nur Otan»-nyń Jol kartasy aiasynda qurylǵan «111» qyzmetiniń jumysy mysal bola alady. Sondai-aq, bes jyl ishinde ár qala men aýdanda 234 ortalyq ashylady», - dedi Dinara Zakieva.
Onyń aitýynsha, endi otbasy isteri basqarmasyn qurý qajet. Osyǵan bailanysty keńes óńirlerge osy jumystyń barlyǵyn úilestiretin, otbasylarǵa júieli kómek kórsetý, otbasy institýtyn nyǵaitý jáne, tiisinshe, balanyń ál-aýqatyn qamtamasyz etý úshin ózara is-qimyl jasaityn basqarma qurý boiynsha jumys isteýdi surady.
Óz kezeginde Keńes múshesi, Májilis depýtaty Áliia Ábsemetova Bilim ministrligi elimizdegi balalardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákiletti organ retinde tanystyrylymdardan, seminarlar men zertteýlerden naqty is-qimyldarǵa kóshý qajettigin atap ótti.
«Biz «BALA QORǴAU» aktsiiasy men chaty týraly BǴM-niń birdei baiandamalaryn osymen ekinshi jyl qatarynan estip kelemiz. Ministrlik qabyldanyp jatqan sharalar týraly málimdei kele, óz Jol kartasyn iske asyryp jatqany týraly aitady, biraq onda da júieli sharalar kórsetilmegen», - dep atap ótti ol.
Otyrys qorytyndysy boiynsha keńes músheleri atqarýshy organdarǵa birqatar usynymdar jasady. Atap aitqanda, qorǵanshylyq jáne qamqorshylyq kadrlarynyń sanyn arttyrý, inkliýzivti bilim berý sapasy men kólemine monitoring júrgizý, mektepterdegi psihologtar sanyn arttyrý, «Sanaly ata-ana» kýrstaryn qurý jáne t. b.
Sonymen qatar, Otbasy, áielder jáne balalardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri jónindegi óńirlik keńester bilim berý mekemelerine, otbasyn qoldaý, Otbasylyq janjaldardy sheshý jáne balalary bar áielderge ýaqytsha turý ortalyqtaryna tekserý júrgizýi qajet.
