Foto: Joǵary aýditorlyq palata
«Nazarbaev Ziiatkerlik mektepteri» ótkizgen satyp alýlar boiynsha 10,5 mlrd teńgeniń zań buzýshylyqtary anyqtaldy, dep habarlaidy Joǵary aýditorlyq palatanyń baspasóz qyzmeti.
Joǵary aýditorlyq palata otyrysynda 2019-2023 jyldardaǵy «Nazarbaev Ziiatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uiymynda (NZM) biýdjet qarajatynyń paidalanylý tiimdiligine júrgizilgen memlekettik aýdit nátijeleri qaraldy.
Joǵary aýditorlyq palata múshesi Nurlan Nurjanov atap ótkendei, osy jyldar ishinde NZM birqatar oń nátijege qol jetkizgen: kásibi pedagogtardyń úlken ujymy qalyptasty, oqytýdyń tiimdi ádistemeleri jasalyp, ǵylymi zertteýler jolǵa qoiyldy. Alaida qazirgi zamanǵy oqý baǵdarlamalary men tabysty tájiribeni orta bilim berý júiesine taratý bóliginde eleýli problemalar men kemshilikter oryn alǵan.
Jalpy esepti kezeńde Nazarbaev Ziiatkerlik mektepteri jumysyna biýdjetten 250 mlrd teńge bólingen, sonyń ishinde 22 mlrd teńgeden astamy tájiribeni taratýǵa qaralǵan. Degenmen búgingi tańda memlekettik josparlaý júiesinde NZM róli naqty aiqyndalmaǵan. Atap aitqanda, baǵdarlamalarda, ulttyq jobalar men tujyrymdamalarda tájiribeni taratý nátijesine qatysty naqty mindetter, fýnktsiialar men kórsetkishter belgilenbegen.
Munyń mańyzdy bóligi – jalpy bilim beretin mektepterge NZM ázirlegen oqýlyqtardy engizý. Biraq salalyq ministrlik maquldaǵan bilim berý protsesine arnalǵan 3 myńnan astam oqýlyqtyń nebary 67 nemese 2% ǵana NZM úlesine tiesili. Osylaisha, uiymnyń orta bilim berý júiesin damytý áleýeti tolyq paidalanylmai otyr.
Otyrys barysynda Joǵary aýditorlyq palata tóraǵasy Álihan Smaiylov bul baǵyttaǵy nátijeniń bólinetin qarjylandyrý kólemine sáikes kelmeitinine nazar aýdardy.
«Ulytaý oblysynyń barlyq biýdjeti kólemindegi qarajat osy bes jyldan az ýaqyt ishinde Nazarbaev Ziiatkerlik mektepterine bólingen. Onyń ishinde 22 mlrd teńgeden astam qarajat tájiribeni taratýǵa qaralǵan. Statistikany qalai qarasaq ta, ókinishke qarai, aitarlyqtai ózgeris joq. Onyń ústine, bul tipti memlekettik josparlaý júiesi sheńberinde de qamtylmaǵan», — dedi Álihan Smaiylov.
Aýditorlyq qorytyndyda kórsetilgendei, tutastai alǵanda NZM qarjylandyrý mehanizmi qarajatty paidalanýdyń ashyqtyǵyn, eseptiligin jáne nysanaly sipatyn qamtamasyz etpeidi. NZM-de is júzinde júrgizilmegen is-sharalardyń josparlanǵany anyqtaldy. 2019-2023 jyldary oryndalmaǵan is-sharalar kólemi shamamen 8 mlrd teńgeni qurady.
Bul rette paidalanylmaǵan qarajatty keiingi qarjy jyldaryna aýystyrý múmkindigi biýdjetti jańa josparlaý kezinde árdaiym eskerile bermeitin biýdjet qarajaty qaldyqtarynyń edáýir kóleminiń qalyptasýyna alyp keldi. Máselen, 3 jyl ishinde NZM 16,4 mlrd teńge kólemindegi qarajatty igermegen, al bank shottarynda jyl saiyn 27-den 55 mlrd teńgege deiingi mólsherde qarjy qaldyqtary jinaqtalǵan.
NZM ótkizgen satyp alýlar boiynsha 10,5 mlrd teńgege buzýshylyqtar anyqtaldy. Mysaly, 1 mlrd teńgeden astam somaǵa bir kózden satyp alý tásilin zańsyz qoldaný, ótinimderdi negizsiz jiberý nemese qabyldamaý jáne t.b. jaǵdailar oryn alǵan. Budan basqa, Memlekettik kirister komitetiniń derekteri jáne bógde uiymdardyń kommertsiialyq usynystarynyń negizinde taýarlardy joǵary quny boiynsha satyp alý faktileri anyqtaldy.
Jalpy memlekettik aýdit barysynda:
- 274,4 mln teńgege qarjylyq buzýshylyqtar;
- 8,3 mlrd teńgege qarajatty tiimsiz josparlaý;
- shamamen 6 mlrd teńgeni tiimsiz paidalaný;
- 134 rásimdik buzýshylyq pen 30 júielik kemshilik anyqtaldy.
Tekserý is-sharalarynyń qorytyndysy boiynsha 1 material quqyq qorǵaý organdaryna, ákimshilik quqyq buzýshylyq belgileri bar taǵy 10 fakti boiynsha material ákimshilik is júrgizýdi qozǵaý úshin ýákiletti organdarǵa jiberildi.
Otyrysty qorytyndylai kele, Álihan Smaiylov NZM naqty esepteýlermen biýdjetten suratylǵan barlyq qarajatty negizdeýi qajettigin atap ótti.
Memlekettik aýdit barysynda anyqtalǵan «Nazarbaev Ziiatkerlik mektepteri» DBBU qyzmetindegi buzýshylyqtar men kemshilikter qarjy-sharýashylyq jáne uiymdastyrý máselelerine qatysty, al mektepterdegi oqý protsesin qozǵamaidy.
