Nazarbaev Túrki keńesi kóshbasshylaryna úndeý jasady

Nazarbaev Túrki keńesi kóshbasshylaryna úndeý jasady


Ystambulda Túrkitildes memleketter yntymaqtastyǵy keńesi (Túrki keńesi) kóshbasshylarynyń VIII sammiti bastaldy. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy Nursultan Nazarbaev sammit qatysýshylaryna úndeý jasady, - dep habarlaidy Tengrinews.kz tilshisi.

"Qurmetti memleket jáne úkimet basshylary, qymbatty dostar! Túrki tildes memleketter yntymaqtastyǵy keńesiniń 8-shi sammitine qatysýshylarǵa ystyq sálemimdi joldaimyn.

Prezident Redjep Taiip Erdoǵanǵa búgingi kezdesýge túrki keńesiniń qurmetti tóraǵasy retinde qatysýǵa shaqyrǵany úshin shyn júrekten rizashylyǵymdy bildiremin. Biyl kóktemde meniń bastamammen ótken túrki keńesiniń beiresmi onlain sammitine qatysqandaryńyz úshin alǵysym zor. Sizderdiń sheshimderińiz boiynsha Túrkistan qalasy túrki áleminiń rýhani astanasy mártebesine ie boldy. Jýyrda sol qalada túrik tildes memleketter parlamenttik assambleiasynyń 10-shy mereitoilyq sessiiasy sátti ótti. Alla qoldasa bolashaqta qasietti Túrkistanǵa sizderdiń de joldaryńyz túsedi dep senemin.

Qadirli sammitke qatynasýshylar elderińizdiń egemendigin eń alǵash baýyrlar Túrkiianyń tanyǵany bizdiń halyqtarymyzdyń esinde máńgilik saqtalady. Bul beleske barsha túrki elderiniń tarihi jetistikteri men jetkeni biz úshin zor maqtanysh. Sonymen qatar, memleketterimiz aldaryna jańa órshil ulttyq damý maqsattaryn qoiyp otyr.

Prezident Ilham Ildaruly Álievtiń basshylyǵymen qarqyndy damyp kele jatqan Ázerbaijan óziniń aýmaqtyq tutastyǵyn qaita ornyqtyrýyna bir jyl tolǵanyn atap ótti. Bul - bárimiz úshin qýanysh. Qarabaqta aýqymdy qarqyndy qalpyna keltirý jumystaryn bastady.

Prezident Sadyr Japarov respýblikada kúrdeli saiasi reformalar júrgizýshi qolǵa alyp, Qyrǵyzstannyń 2020 jylǵa deiingi ulttyq damý baǵdarlamasyn oryndaýǵa kiristi.

Prezident Redjep Taiip Erdoǵan 2023 jyly Túrkiia respýblikasynyń 100 jyldyǵy qarsańynda elin jańa jetistikterge jetelep keledi. Prezident Shavkat Mirzieevti Jańa Ózbekstan strategiiasy baǵdarlamasyn usynyp, jýyrda ótken memleket basshysy sailaýynda aiqyn jeńiske jetýimen taǵy da shyn júrekten quttyqtaimyn.

Túrikmenstan eli beitaraptyq mártebesin 55 jyldyǵyn atap ótip, prezident Gýrbangýly Berdimuhamedovtiń basshylyǵymen 2030 jylǵa deiingi áleýmettik-ekonomikalyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrýdy jalǵastyrýda. Majarstan premer-ministri Viktor Orban myrzaǵa túrki álemine kórsetip kele jatqan jan-jaqty qoldaýy úshin alǵysymdy bildiremin. Barsha túrki memleketteri basshylaryna halyqtarynyń qaryshtap ósip-órkendeý jolynda alǵa qoiǵan maqsattaryna jete berýin tileimin.

Qymbatty dostar, elderimizdiń jumylǵan jumysynyń arqasynda osy sammitte asa mańyzdy sheshimder qabyldanatyn orta. Prezident Gýrbangýly Berdimuhamedovti baýyrlas Túrikmenstan eliniń túrki keńesine baqylaýshy el retinde qosylýymen quttyqtaimyn. Bul qadamnyń mańyzy zor jáne formaldy túrde túrki elderiniń basy birigýin bildiredi. 2 jyl buryn meniń Bakýdegi kóterilgen eki usynysymdy qoldaǵandaryńyz úshin memleket basshylaryna alǵys aitqym kelip otyr.

Birinshiden, túrki áleminiń keleshegi 2040 strategiialyq qujaty ázirlendi jáne qabyldanady. Bul kontseptýaldyq baǵdarlama uiymnyń uzaq merzimdi perspektivaǵa arnalǵan maqsattaryn belgilep kórsetedi.

Ekinshiden, búginnen bastap bizdiń birlestik Túrki memleketteriniń uiymy dep atalady. Bul qadam elderimiz arasyndaǵy yqpaldastyqty ilgeriletý úshin jańa deńgeige kóterip, uiymnyń mártebeli missiiasyn júzege asyrýǵa tyń serpin beredi dep senemiz. Osylaisha Ystambulda qabyldanatyn sheshimder baýyrlas memleketterdiń kóp qyrly yntymaqtastyǵyn jandandyrýǵa eleýli yqpal etýge tiis.

Qurmetti memleket jáne úkimet basshylary búgin túrki áleminiń damý tarihynda jańa dáýir bastalǵaly otyr. Bul rette meniń pikirimshe bul basqosýda birneshe messedj joldaýǵa bolady.

Birinshisi baýyrlas memleketterge baǵyttalǵan. Biz olardyń nazaryn túrki órkenietiniń álemdik tarihta kóp ǵasyrdan soń alǵash ret qaita jańǵyryp jatqanyna aýdaryp otyrmyz. Túrki elderi birigip, jańa kún tártibi men ideologiiasyn qalyptastyrýda. Sonymen birge, memleketterimizdiń ata-babalarymyzdyń ortaq tarihy, rýhany murasyn qaita baiyptaý úderisteri júrip jatyr.

Basqasha aitqanda, 21 ǵasyrda túrki álemi qaita jandanyp, keń aýqymdy ári ejelgi túrki shańyraǵyna jatatyn elderdiń ózara belsendi jaqyndasýyn bildiredi. 

Ekinshi messedjimiz – jer betindegi eń alyp qurlyq – Eýraziiaǵa baǵyttalǵan. Biz Eýraziia jurtshylyǵyn qazirgi kezeńde úlken ortaq qurlyqtyń ortasynda ornalasqan elderimizdiń túrki áleminiń paradigmasy sheńberinde úilesimdi jumys istep jatqany jóninde habardar etip otyrmyz. Osy rette barlyq iri kórshilerimizdiń, ásirese Resei, Qytai, Úndistan jáne Eýroodaqtyń ómirsheń ári ózara turaqty qarym-qatynasta bolýyna múddelimiz.

Onyń ústine, integratsiiamyzdyń strategiialyq maqsattarynyń biri – túrki áleminiń negizgi ózegin quraityn úlken Eýraziianyń birigýine yqpal etý – bul Eýraziianyń barlyq memleketiniń áreketterine negizdelgen qurlyqtyq qaýipsizdik berik júiesin qalyptastyrýǵa da septigin tigizedi.

Úshinshi messedj – búkil álemge baǵyttalǵan. Biz osy jańa uiymnyń barlyq memleketter men halyqaralyq uiymdarmen yntymaqtastyqqa daiyn ekenin pash etip otyrmyz. Onyń eshkimge qarsy baǵyttalmaǵanyn atap ótken jón. Bul jańa blok emes. Qyzmeti Birikken Ulttar uiymy jarǵysynyń negizgi maqsattary men printsipterine sai progressivti birlestik. Túrki áleminiń ǵasyrlar boiy Uly Jibek jolynyń qalyptasýynda mańyzdy rol atqardy. Eń aldymen Shyǵys-Batys baǵytyndaǵy qatynastardyń keń kontekstinde mádenietter men órkenietter arasyn bailanystyryp keldi.

Sonymen birge ol jalpy adamzat mádenietiniń rýhani jáne materialdyq qazynasyna da óz úlesin qosty. Búgin biz jahandyq tarihi evoliýtsiianyń jańa kezeńinde sol úrdistiń qaitalanýyn kórip otyrmyz.

Qymbatty dostarym, ózderińizge málim, osyǵan deiin men Túrki tildes elder basshylarynyń tuńǵysh basqosýynan bastap túrli quramda ótken 17 kezdesýine tikelei qatynastym. Osy Túrki keńesiniń qurylýyna atsalysyp, qoldaý kórsettim. Ótken jyldar ishinde túrki áleminiń qalyptasýy men nyǵaiýyna eńbek sińirgenim men úshin úlken abyroi, zor ǵanibet. Uiymnyń qurmetti tóraǵasy retinde jańa mártebede men baýyrlas túrki elderin bir-birimen jaqyndastyrý úshin jalǵastyrýǵa niettimin. Barshańyzǵa tabys pen jaqsylyq tileimin. Sammit jumysynyń sátti ótýine tilektespin", - dedi Elbasy.

Eske salsaq, Qazaqstan Prezidenti eki kúndik jumys saparymen Túrkiiaǵa keldi.

«Tsifrlyq dáýirdegi jasyl tehnologiialar men aqyldy qalalar» taqyrybyna arnalǵan sammitke Qazaqstan, Ázerbaijan, Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne Túrikmenstan prezidentteri, sondai-aq Majarstan Premer-Ministri men Túrki keńesiniń bas hatshysy qatysady dep josparlanýda.