Murat Taǵaev – Ońtústikte kúrketaýyq óndirisin alǵash qolǵa alǵan kásipker. Isker azamat qus etin óndiretin fabrikanyń jobasyn birinshi bolyp Elbasy Nursultan Nazarbaevqa tanystyrady, al 2010 jyly sol jańa jobanyń iske asýyn Prezident tikelei telekópir arqyly tamashalaǵan.
2011 jyly Memleket basshysy óńirge saparynda aiaqqa tik turǵan óndiris ornyna arnaiy kelgen bolatyn. Murat Qulmyrzauly óndiris salasyn damytýda Elbasymen jii pikirlesip turatynyn aitady. Ol óziniń tuńǵysh Prezident jaily jyly lebizin bylai jetkizdi.
– Elbasymen 2000 jyly «Qainar qus» fabrikasynda qyzmet etip júrgende júzdestim. Sol jyldary elimizdiń túkpir-túkpirindegi túrli sala ókilderin qoǵamdyq qabyldaýyna shaqyrtyp, suhbattasyp, eldiń jaǵdaiymen tanysatyn. Áli esimde, sol jyldyń 27 shildesinde Nursultan Ábishulymen kezdesý múmkindigine ie boldym. Ol kezde oblys ákimi Berdibek Mashbekuly óńirdiń damyp-órkendeýine qajetti keibir jaǵdailardy jetkizýdi shegelep, sát-sapar tilep shyǵarap saldy.
Elbasymen kezdesýde úlken qobaljýdyń bolǵany ras. Kirgende ol kisi ornynan turyp amandasyp, jumys ústelinde emes, emin-erkin jaǵdaida sóileskeninen qarapaiymdylyǵyn baiqadym. «Al, Murat, áńgimeńdi bastai ber, aýylda jaǵdai qalai?» dep esimimmen atap sóilesýiniń ózi qobaljýymdy seiiltip, boiymda senimdilik ornatty. Aýyldyń jaǵdaiyn aityp bir saǵattai áńgimelesippiz. Ol kisi muqiiat tyńdap, barlyǵyn qoiyn dápterine túrtip otyrdy. Bul jyldary eldiń basynda qiyn-qystaý kezeńder, «bizdi úkimet asyraidy» degen oilardan arylmaǵan ýaqyt. Muny estigen soń maǵan aitqany: «Murat, keleshekte olar da qatarǵa iligedi» dedi. Mine, sodan beri 17 jyldy artqa tastadyq. Osy jyldar aralyǵynda kásip istep, eldiń jaǵdaiynyń jaqsarýyna úles qosqan jandar sany artýda. Elbasynyń bolashaqty jaqsylyqqa jorýynyń ózi úlken kóregendilik. Qoshtasqanda «Elge sálem ait» dedi.
Budan keiin Elbasymen araǵa toǵyz jyl salyp qaita qaýyshtyq. Óńirge jasaǵan kezekti saparynda kúrketaýyq óndirisin damytý jobasymen tanystyrý bolǵanynda ol kisiniń este saqtaý qabiletiniń joǵary ekenine tánti boldym. Qanshama jyldan keiin, sonshama adamnyń arasynan meni tanyp, «Murat, endi aita ber» degen sáti esh esimnen ketpeidi. Sol kezde óndiristi órkendetýdi shyńyna jetkizýdi ózime mindet sanadym.
Aita ketetini, osy júzdesýde kúrketaýyq ósirý jáne onyń etin tereń óńdeý kásibin qolǵa alatyn jobany tanystyryp, qajetti zamanaýi tehnologiialardyń tańdaý úlgisin baiandaǵanda barlyǵyn muqiiat tyńdai kele N. Ábishuly: «kompost bola ma?» degen saýal tastady. Bul qus sańǵyryǵynan organikalyq tyńaitqysh óndirýge bola ma degeni edi. «Fabrikany damytýdyń birinshi kezeńinde etti tereń óńdeýge basymdylyq tanytamyz, al óndiristi damytýdyń kelesi kezeńinde bul máseleni júzege asyramyz» degen jaýabymdy aittym. Qazirgi tańda qus sańǵyryǵynan aýyl sharýashylyǵyna qajetti tyńaitqysh daiyndaý isin qolǵa aldyq.
Bul tusta aitaiyn degenim, Elbasynyń kásipkerlikti damytýda baǵyt-baǵdar berip, oi tastai biletindigi jáne ár sala mamanymen kezdeskende eldiń qai baǵytta damyp jatqandyǵynan habardar ekendigi, aqparatty tolyq meńgergendigi, ár salanyń jetistigi men álemdik tehnologiialardyń damýyndaǵy jańalyqtardy qalt jibermeitindigine kýá boldym.
2011 jyly N. Nazarbaev fabrika jumysymen tanysyp, jastarmen, jumysshylarmen kezdesti. Búginde jylyna 10 myń tonna kúrketaýyq etin óndiremiz, onyń 40%-y eksportqa shyǵady. Taýyq etiniń 70-80-ge tarta túri bar. 400-den asa jergilikti turǵyn jumyspen qamtylǵan, eń kóp salyq tóleýshi mekeme atandyq. Eń úlken baǵalaý – ótken jyly Prezidenttiń «Altyn sapa» syilyǵy berildi.
N. Ábishulymen bir júzdesýimizde «Kúrketaýyq etin ózderiń jei bermei, Astanaǵa da jiberip otyryńdar» dep ázildegeni bar. Bul otandyq ónimdi tutynýshylar elimizdiń túkpir-túkpirinde kóbeiipkeledi degen sóz edi. Osy maqsatta biyl «EKSPO - 2017» kórmesinde úsh aida 500 tonna kúrketaýyq etin jónelttik.
Elbasy óndiristiń damý jaiyn jii suraidy. Bir ǵana «Ordabasy qus» fabrikasynyń jaǵdaiy emes, indýstriialandyrý jobasy aiasynda básekege qabiletti sapaly ónim óndirip kele jatqan óndiristiń barlyǵynyń jaǵdaiynan habardar bolyp, qamqorlyǵyna, qadaǵalaýyna alady.
Shyndyǵyn aitsaq, Elbasynyń eldiń damýynda jasap jatqan eńbegi ólsheýsiz. Qazaqstannyń ekonomikalyq damýy, búginge kúnge jetken jetistigi, elimizdegi yntymaq pen berekeni kóshbasshynyń sarabdal saiasatymen tikelei bailanystyramyn.
