Seisenbide, Parlament úiinde Jer týraly zań jobasy talqylandy. Oǵan qoǵam ókilderi de qatysty. J.Dúisenbin basqarǵan jumysshy tobyndaǵy jiynda Qazaqstannyń Halyq jazýshysy, Túrki álemi ziialylar odaǵynyń tóraǵasy, Jer komissiiasynyń múshesi Muhtar Shahanov sóz surady. Ult patriottarynyń kóshbasshysyn sóiletpeýge qansha tyryssa da, aitylýy tiisti jaittar depýtattar nazaryna báribir ilikti. Aqyn sózine siz de kóńil aýdaryńyz, qadirli oqyrman.
Men Jer komissiiasynyń burynǵy jiynynda, Qazaqstan Respýblikasy dúniejúziniń 114 memleketine 153,5 milliard dollar qaryz ekenin, al Ózbekstan respýblikasynyń birde-bir memleketten qaryz almaǵanyn málimdep edim. Búgingi tańda memleketimizge bir milliard dollar qarjyny el igiligine jaratý zor problemaǵa ainalyp otyrǵan shaqta, osynshama úlken deńgeide alynǵan qaryz qaida ketti? Ótken joly basshymyz bir sózinde aldaǵy jyldan bastap, ár januianyń, ár jylda bes-aq ret dárigerlik jedel járdem kóligin shaqyra alatynyn, qalǵan jedel járdem kómekterine aqsha tóleý qajettigin aitty. Máselen, men bir aýrý ananyń aptasyna eki ret jedel járdem shaqyrtyp, sonyń arqasynda áli kúnge deiin tiri kele jatqanynan habardarmyn. Sonda kelesi jyldan bastap, qaltasynda kók tiyny joq sondai naýqastar o dúniege attanyp kete bermek pe? Bul memleketimizdiń beishara halge aiaq basqaly turǵanyn áigilemei me?!
Qazaqstannyń jer kóleminiń keńdigi men bailyǵy uzaq jyldardan beri Qytai memleketin qyzyqtyryp kele jatqany belgili. Endi Qytaidyń 51 kásiporny, Qazaqstanǵa kóshirilmek. Qytai beredi dep otyrǵan 26,2 milliard dollar bolashaǵymyzǵa úlken qaýip týdyrýy múmkin. Qytaidyń 51 kásiporny Qazaqstan ekonomikasyn ilgeri súireidi dep sensek te, bul – táýelsizdigimizge tóngen úlken qaýip. Endi Qazaq jerine qytai mamandary, qytai jumysshylary jáne olardyń otbasylary, jaqyn-juraǵattary osy oqiǵadan keiin qaptaidy. “Qazaqstan jeri shetelge satylmasyn, jalǵa berilmesin!” degen bizdiń aiqaiymyzdyń tumsyǵy tasqa tigeni barsha jurtqa belgili boldy.
Búkil Qazaqstan halqyn silkindirgen, jer týraly shyndyqqa Atyraý ólkesinde jurt nazaryn burǵan Talǵat Aian men Maks Boqaev áli de ádiletsizdik tusaýynda. Ókinishke qarai, Maks Boqaev “gepatit S” atty baýyr naýqasymen aýyryp jatyr eken. Qalyń jurt onyń ómirine úlken qaýip tónip turǵanyn aitýda. Bilikten jáne sot oryndarynan tez arada eki azamatty bosatýdy talap etemiz!
Respýblikamyzda úsh tuǵyrly tildiń alǵa shyǵýy, balabaqshalarda áli oń qoly men sol qolyn tanyp úlgermegen 2-3 jasar sábilerdi úsh tilge beiimdeý,birinshi synyptan bastap úsh tildi oqytý – bul ana qýatyn boiyna sińirýge tiisti búldirshinderdi ana tilinen alystatý, olardyń týǵan ana tiline degen mahabbatyn joiý jáne bolashaqta qazaq tilin joiý degen sóz. Órkenieti damyǵan Japoniia siiaqty elderde bala 12 jasqa deiin tek óziniń ana tilinde tárbielenip, birinshi kezekte tek týǵan ana qýatyn boiyna sińirýi tiis ekenin eskersek, bul máseleniń álemdik deńgeidegi pedagogikanyń zańyna múlde sai kelmeitin, qylmysqa bara-bar is ekeni daýsyz. Al Qazaqstan Respýblikasynyń Bilim jáne ǵylym ministri Erlan Saǵadievtiń buiryǵyna sáikes, joǵary synyp oqýshylaryna matematika, informatika, fizika, himiia, biologiia pánderin túgeldei aǵylshyn tilinde oqýy tiis. Bul kezinde meniń ashtyq jariialaýymnyń negizinde, búkil qazaq qarsy shyǵyp toqtatqan, túp-tamyryn “amerikalyq ulttan” alatyn “qazaqstandyq ulttyń” qaita endirilýi emes pe?
Jýyrda jańadan qurylǵan Qazaqstan Respýblikasy Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministri Nurlan Ermekbaev “Musylman meshitterinde ýaǵyz orys tilinde bolýy kerek” – dep tapsyrma berdi. Din basqarmasyndaǵy adamdar ministr tapsyrmasyn múltiksiz oryndaýǵa kirisip ketti. Elimizdiń kóptegen musylman meshitterinde ýaǵyz orys tilinde júre bastady. Bul tikelei musylman dinin, onyń álemdik rýhyn qorlaý emes pe? Álde Ermekbaev myrzanyń bolashaqta musylman dinin hristian dinine buryp, ekeýinen bir din jasamaq oiy bar ma?
Osy kóterilgen máselelerge nemquraily qaramaý – bárimizdiń ortaq boryshymyz!
"Jas Alash"
