QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi meditsinalyq-áleýmettik saraptama (MÁS) júrgizý qaǵidalaryna ózgerister engizdi, dep habarlaidy vedomstvonyń baspasóz qyzmeti.
Bul is 2025 jylǵa deiingi QR múgedektigi bar adamdardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý jáne ómir súrý sapasyn jaqsartý jónindegi ulttyq jospardy iske asyrý sheńberinde júzege asty. Atap aitqanda, eresekterge múgedektik 5 jyl merzimge belgilenetin aýrýlar tizbesi bekitildi.
MÁS júrgizý qaǵidalaryna ózgerister múgedekterdi áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy úilestirý keńesiniń usynymdaryna sáikes engizildi, onyń quramyna múgedektigi bar adamdardyń qoǵamdyq birlestikteriniń ókilderi kiredi. Olar ońaltý boljamy qolaisyz aýrýlar boiynsha qaita kýálandyrýdan jii ótý qajettigine bailanysty birneshe ret qolaisyzdyqtardy atap ótti.
Osyǵan bailanysty dene fýnktsiialarynyń aýyr buzylýymen, ońaltý boljamy kúmándi nemese qolaisyz 19 aýrýdyń tizbesi jasaldy, oǵan sáikes múgedektik 5 jylǵa belgilenýi múmkin. Olardyń ishinde intoksikatsiia aiqyn bilinetin qaterli isikter, psihika aiqyn buzylǵan shizofreniia, organdar men organizm fýnktsiialarynyń aiqyn bilinetin birshama buzylýymen qant diabeti, V satydaǵy sozylmaly búirek aýrýlary jáne t.b. bar.
Osy belgileri bar múgedekter 5 jylda bir ret qaita kýálandyrýdan ótedi. Buryn 18 jastan asqan adamdarǵa múgedektik 1 jylǵa, 2 jylǵa nemese merzimsiz berildi.
Sonymen qatar, emdeýge kelmeitin anatomiialyq defektiler tizbesi keńeitildi. Sondai defektileri bar 18 jastan asqan adamdarǵa múgedektiktiń ekinshi toby qaita kýálandyrýdan ótpesten belgilenedi. Tizbege qan diabeti men Lerish sindromy aiasyndaǵy eki aiaqtyń ampýtatsiiasy, 16 jasqa deiin balaǵa múgedektikti alǵash belgilegen kezde ortasha aqyl-oi kemistigi (imbetsildilik) jáne túrli genezdegi aqyl-oi kemistiginiń tiisti dárejesi, eki aiaqtyń turaqty bilinetin parezderimen jáne bilinetin shoǵyrlanǵan giperkinezdermen qozǵalýdaǵy buzylýlar (gemiparez, paraparez, triparez, tetraparez) qosymsha engizildi.
Budan basqa, 16 jasqa deiingi bala múgedek dep tanylatyn meditsinalyq kórsetilimderdiń tizbesi keńeitildi. Máselen, múgedektikti 5 jyl merzimge belgileý úshin qoldanystaǵy kórsetilimder tizbesine balalar aýtizmi, Asperger sindromy, atipikalyq aýtizm, sondai-aq qaita kýálandyrý kezinde 1 jáne 2 tipti qant diabeti jáne t. b. qosyldy. 16 jasqa deiingi múgedektik teriniń tuqym qýalaityn aýrýlary, Daýn jáne Rett sindromdary, údemeli bulshyqet distrofiiasy, týa bitken miopatiiamen jáne aýtizmmen, Asperger sindromymen, atiptik aýtizmmen aýyratyn balalardy qaita kýálandyrý kezinde belgilenedi.
Sondai-aq, densaýlyq jaǵdaiy ózgergende budan buryn belgilengen múgedektik merzimi men eńbek etý qabiletinen aiyrylý dárejesin qaita kýálandyrý tártibi reglamentteldi. Endi múgedekter densaýlyq jaǵdaiy nasharlaǵan, sondai-aq jaqsarǵanda da qaita kýálandyrýǵa jiberiletin bolady.
Taǵy bir jańalyq – Meditsinalyq-áleýmettik saraptama bóliminiń otyrystaryn ótkizý barysynda aýdio-jáne beinejazba quraldaryn paidalaný bolyp tabylady.
Buiryq 2021 jylǵy qańtarda kúshine enedi.
Buiryq mátinimen myna jerden tanysýǵa bolady.
