Qazaqstanda mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesi engizilgeli eki aptadan asty. Eki jyl keiinge shegerilip baryp iske qosylǵan jańa júiege qatysty týyndap jatqan suraq kóp. Sonyń eń negizgisi – jarna máselesi. Jurtshylyqty mazalaǵan suraqtarǵa «Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qory» KEAQ Almaty qalalyq filialynyń direktory Nurlybek Qabdyqaparov jaýap beredi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Saqtandyrý júiesi engizilgennen keiin qala turǵyndarynan kóptegen suraqtar túsip jatyr. Suraqtardyń negizgi bóligi jarna máselesine kelip tireledi. Azamattardy qansha jarna tóleýim kerek, saqtandyrý sheńberinde kórsetiletin qyzmetterge somasy jaǵynan shekteý bar ma, áskeriler qalai tóleidi degen siiaqty saýaldar mazalaidy», - deidi qordyń Almaty filialynyń direktory Nurlybek Qabdyqaparov.
Aitýynsha, birinshi sanatqa memleket tarapynan saqtandyrylatyn 15 sanat jatady. Bul tizimge 18 jasqa deiingi balalar, zeinetkerler, Uly Otan soǵysynyń qatysýshylary men ardagerleri, resmi jumyssyz retinde tirkelgender, internat tárbielenýshileri, jumys istemeitin júkti áielder, dekrettik demalystaǵy analar, múgedekter, múgedek bala kútimimen ainalysatyndar, stýdentter, tergeý izoliatorlarynda otyrǵandar, jumyssyz otandastar jatady. Olardyń jalpy sany - 11 millionǵa jýyq.
Odan keiin jumys berýshiler, jaldamaly jumysshylar, jeke kásipkerler men óz betinshe tóleýshiler degen sanattar bar.
Esterińizge sala ketsek, jumys berýshiler qaramaǵyndaǵy qyzmetkerler úshin 2017 jyldyń shildesinen bastap jarna tólep keledi. 2020 jyly atalǵan sanat óz qarajaty esebinen ár qyzmetkerdiń jalaqysynan 2% aýdarady.
Qalǵan sanattardyń barlyǵy jarna aýdarýǵa biyldan bastap kiristi. Sonyń ishinde:
- Jaldamaly jumysshylar – jalaqynyń 1% (jumys berýshi ailyq jalaqydan ustap, Qorǵaý aýdaryp otyrady);
- Jeke kásipkerler – 1,4 eń tómengi jalaqynyń 5% (ai saiynǵy tólem – 2975 teńge (ETJ – 42 500 teńge) tóleidi;
«Sonymen qatar, Almatyda ózin-ózi jumyspen qamtyǵan 50 myńǵa jýyq adam turady. Bul sanatqa jaldamaly jumysshylar, jeke kásipker qataryna kirmeitin azamattar jatady. Mysaly, jeke kóligimen adam tasityndar, sút satatyndar, bala kútýshisi bolyp jumys isteitinder, iaǵni, kelisimshart bekitpei-aq jeke tulǵaǵa qyzmet etetin jeke tulǵalar biryńǵai jiyntyq tólem tóleýine bolady», - dedi Nurlybek Qabdyqaparov.
Biryńǵai jiyntyq tólem elimizde 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap engizilgen bolatyn. Jiyntyq tólemniń ishinde ózge de áleýmettik tólemderge qosa saqtandyrý jarnasy da bar. Ol - jalpy somanyń 40 paiyzy. BJT – respýblikalyq mańyzy bar qalalar úshin 1 ailyq eseptik kórsetkish (AEK) nemese 2525 teńge, aýyldyq jerler úshin – 0,5 AEK nemese 1263 teńge kóleminde belgilengen.
Sonymen qatar, óz betinshe tóleýshiler dep atalatyn sanat bar. Bul sanatqa jatatyn azamattar 1 ETJ-nyń 5% aýdarady.
Jarnany kez kelgen ekinshi deńgeili bank, «Qazposhta» bólimsheleri, emdeý mekemelerinde ornalasqan «Kassa 24» terminaldary men Kaspi mobildi qosymshasy arqyly tóleýge bolady.
