Qazaq eliniń táýelsizdigi men derbestigin, egemendigin búkil álemge pash etetin rámizderi - Týy, Eltańbasy jáne Ánurany. Memleketimizdiń myzǵymas negizderiniń biri sanalatyn bul qundy belgilerimizben halqymyzdyń san ǵasyrlyq arman-tilegi, muqalmas rýhy men qaharmandyǵy astasyp jatyr.
Osy qundylyqtarymyz jaiynda QR Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy Nursultan Nazarbaev bir sózinde: «Biz táýelsizdikke ańsap, zaryǵyp jettik. Endi sol táýelsizdiktiń qasietti belgilerin de erekshe qadirleýimiz, qasterleýimiz kerek. Ár azamat Qazaqstannyń Týyn, Eltańbasyn, Ánuranyn tumardai qasiet tutýy qajet. Eldigimizdiń synalatyn bir tusy - osy», - degeni este.
Endeshe, osynaý qundylyqtarymyzdy qanshalyqty qasterlep júrmiz? Týymyzǵa, Eltańbamyzǵa, Ánuranymyzǵa qurmetimiz qandai?! Árine, qoǵam bolǵannan keiin ishinde ala da, qula da bolady. Aitalyq, kúni keshe ǵana orta mektepti bitirip, 11 jyldyq eńbegi sińgen muqabasynda Memlekettik Eltańbamyz bar attestattaryn qoqys jáshigine laqtyryp ketken úsh jasóspirimniń jónsiz áreketi áleýmettik jelige tarap, qoǵamnyń ashý-yzasyn týdyrǵan bolatyn. Sál keiin dál sol úsh jasóspirimniń jasaǵan qylyqtary úshin keshirim suraǵan videosy da taraǵan-dy.
«Qurmetti barsha qazaqstandyqtar, ustazdarymyz, balalyqpen jasaǵan qateligimiz úshin keshirim suraimyz. Bilim týraly attestat bizdiń bolashaǵymyzdyń qujaty ekenin túsinemiz, sezinemiz. Biz ózimizdiń Eltańbamyzdy qurmetteimiz, syilaimyz. Balalyqpen jasaǵan isimizge óte qatty ókinemiz», – degen edi olar.
Statistika sóileidi
Búgingi rámizder kúnine orai jáne joǵaryda ataǵan jasóspirimderdiń qylyǵyn saralaý maqsatynda memlekettik qundylyqtarymyzdyń qadirin túsinbei, aiaqasty etetinderdiń sanyn bilmek bolyp QR Bas prokýratýrasynyń Quqyqtyq statistika jáne arnaiy esepke alý komitetiniń aqparattyq servisindegi statistikalyq málimetterge júgingen edik. Ondaǵy jańartylǵan derekterde osy jyldyń alǵashqy eki aiynda elimizdiń memlekettik rámizderin qorlaý deregi tirkelmegenin kórsetip tur. Sondyqtan ótken jylǵy statistikany da súzip qarap shyqtyq. Qarap shyqtyq ta, jii bolmasa da memlekettik rámizderimizdi qorlaityndardyń bar ekenin baiqadyq. Máselen, serviste keltirilgen derekterge sáikes, 2019 jyldyń qańtar, aqpan, naýryz, sáýir, mamyr ailarynda ai saiyn memlekettik rámizimizdi qorlaýdyń bir-birden deregi tirkelip otyrǵan eken. Al maýsymnan bastap qazan aiyna deiingi aralyqta oǵash qylyq tanytyp, isti bolǵandar joq. Alaida qarasha men jeltoqsanda memlekettik rámizimizdi aiaq asty etkenderge qatysty eki-ekiden derek tirkelgen.
Júgensizderge zań ne deidi?
Qazaqstan Respýblikasynyń Qylmystyq kodeksiniń 372-babyna sáikes, Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik rámizderin qorlaǵandar 2 myń ailyq eseptik kórsetkishke deiingi mólsherde aiyppul salýǵa ne sol mólsherde túzeý jumystaryna nemese 600 saǵatqa deiingi merzimge qoǵamdyq jumystarǵa tartýǵa ne eki jylǵa deiingi merzimge bas bostandyǵyn shekteýge nemese sol merzimge bas bostandyǵynan aiyrýǵa jazalanady. Sonymen qatar elimizdiń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 354-1-babyna sáikes, Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik Týyn, Memlekettik Eltańbasyn jáne olardyń beinelerin zańsyz paidalaný, sondai-aq QR zańnamasynyń talaptaryn buza otyryp, Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik Gimnin paidalaný jáne oryndaý eki júz ailyq eseptik kórsetkish mólsherinde aiyppul salýǵa ákep soǵady.
Memlekettik Tý, Eltańba jáne Ánurandy paidalaný tártibi qandai?
Elimizdiń 2007 jyldyń 4 maýsymynda qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik rámizderi týraly» Konstitýtsiialyq zańyna sáikes, Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Rezidentsiiasynyń, Parlamentiniń, Senat pen Májilistiń, Úkimettiń, ministrlikterdiń, Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidentine tikelei baǵynatyn jáne esep beretin memlekettik organdardyń, olardyń vedomstvolary men aýmaqtyq bólimsheleriniń, Konstitýtsiialyq Keńestiń, Qazaqstan Respýblikasynyń Joǵarǵy Soty men jergilikti sottarynyń, jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdardyń, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń, memlekettik uiymdardyń ǵimarattarynda, sondai-aq Qazaqstan Respýblikasy elshilikteriniń, halyqaralyq uiymdardaǵy turaqty ókildikteriniń, saýda ókildikteriniń, sheteldegi basqa da resmi mekemeleriniń, sheteldegi mekemeleriniń basshylary rezidentsiialarynyń ǵimarattarynda jáne sol memlekettiń protokoldyq praktikasyna sáikes kólik quraldarynda, sonymen qatar atalǵan laýazym tulǵalarynyń kabinetterinde udaiy tigilip turýy tiis. Ǵimarattarǵa turaqty tigilgen Memlekettik Týǵa táýliktiń qarańǵy mezgilinde jaryq túsip turýy qajet. Memlekettik Týdyń beinesi Qazaqstan Respýblikasy memlekettik nagradalarynyń, Ulttyq Bank banknottary men monetalarynyń elementi nemese geraldikalyq negizi retinde paidalanylýy múmkin. Ulttyq aza tutýǵa bailanysty Memlekettik Tý ulttyq aza tutý merzimi ishinde týtuǵyr biiktiginiń jartysyna deiin tómen túsiriledi.
Memlekettik eltańbamyz da týymyzben qatar turady. Munan bólek, ol Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti men onyń Ákimshiliginiń, Parlamenttiń, onyń palatalary men olardyń apparattarynyń, Qazaqstan Respýblikasynyń Parlamenti palatalary Biýrolarynyń, Úkimettiń jáne Premer-Ministr Keńsesiniń, ministrlikterdiń, Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidentine tikelei baǵynatyn jáne esep beretin memlekettik organdardyń, olardyń vedomstvolary men aýmaqtyq bólimsheleriniń, Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiialyq Keńesiniń, Qazaqstan Respýblikasynyń Joǵarǵy Soty men jergilikti sottarynyń, Qarýly Kúshterdiń quramalarynyń, áskeri bólimderiniń, bólimsheleri men mekemeleriniń, basqa da áskerler men áskeri quralymdardyń, jergilikti ókildi, atqarýshy organdardyń jáne ózge de memlekettik uiymdardyń mórleri men qujattarynyń blankilerinde bolady. Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń, Qazaqstan Respýblikasy Parlamentiniń, Úkimetiniń, Konstitýtsiialyq Keńesiniń jáne Joǵarǵy Sotynyń resmi basylymdarynda; Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq Bankiniń banknottary men monetalarynda, Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik baǵaly qaǵazdarynda; Qazaqstan Respýblikasynyń azamattaryna beriletin jeke kýálikte, týý týraly kýálikte, pasportta jáne ózge de pasporttarda, memlekettik organdar men memlekettik uiymdar qyzmetkerleriniń qyzmettik kýálikterinde; Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik shekarasyna ornatylatyn shekara baǵanalarynda qoldanylady.
Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik Gimni Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti qyzmetke kirisken kezde - ol ant bergennen keiin; Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti sessiialarynyń ashylýy jáne jabylýy kezinde; Qazaqstan Respýblikasynyń ulttyq jáne memlekettik merekelerine, sondai-aq ózge de saltanatty is-sharalarǵa arnalǵan jinalystar men májilisterdiń saltanatty ashylýy kezinde; tele-, radioarnalar efirge shyqqan kezde táýlik saiyn, olardyń habar taratýy bastalǵanda jáne aiaqtalǵanda; Qazaqstan Respýblikasy halqynyń ómirindegi asa mańyzdy tarihi oqiǵalardy atap ótý qurmetine eskertkishterdi, monýmentterdi, qulpytastardy jáne basqa da ǵimarattardy ashý kezinde; Qazaqstan Respýblikasynyń ulttyq (qurama) komandasy qatysatyn sporttyq is-sharalar ótkizilgen kezde jáne basqa da kezderde oryndalady.
Memlekettik Gimn kópshilik aldynda oryndalǵan kezde qatysýshylar ony ornynan turyp aitady (tyńdaidy), bul rette Qazaqstan Respýblikasynyń azamattary oń qolyn júrek tusyna qoiady. Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik organdary men ózge de uiymdary shet memleketter aýmaǵynda is-sharalar ótkizgen kezde Memlekettik Gimn Konstitýtsiialyq zańǵa, sondai-aq sol memlekettiń zańnamasy men protokoldyq praktikasyna jáne jergilikti salt-dástúrge sáikes oryndalady. Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik Týyn saltanatty jaǵdaida kóterý jáne tigý kezinde Memlekettik Gimn oryndalady, bul rette qatysýshylar júzderin Týǵa qarai burady. Memlekettik Gimndi orkestr, hor, orkestr men hor oryndaidy ne ol ózge de vokaldyq jáne aspaptyq túrde oryndalady. Bul rette dybys jazý quraldary paidalanylýy múmkin. Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik Gimnin yqshamdap oryndaýǵa jol beriledi. Memlekettik Gimn bekitilgen mátini men mýzykalyq redaktsiiasyna dálme-dál sáikestikpen memlekettik tilde oryndalady. Onyń mátini men mýzykalyq redaktsiiasyn basqa mýzykalyq shyǵarmalardyń jáne ózge de óner týyndylarynyń negizi retinde paidalanýǵa bolmaidy.
