QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken QR Úkimetiniń otyrysynda Qarjy ministri Erulan Jamaýbaev 2020 jylǵy 5 aidaǵy memlekettik biýdjettiń atqarylýy týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
E. Jamaýbaevtyń málimetinshe biylǵy jylǵy bes aidyń qorytyndysy boiynsha memlekettik biýdjetke 3 trln 420 mlrd teńge kóleminde kiris túsken nemese jospar 102,9%-ke oryndaldy.
Respýblikalyq biýdjetke 2 trln 111 mlrd teńge kiris tústi nemese jospar 94,4%-ke atqaryldy.
Kirister boiynsha jospar 125 mlrd. teńgege oryndalmady.
«Jospardyń oryndalmaýyna syrtqy faktorlar aiasynda tótenshe jaǵdai kezeńinde biznesti qoldaý boiynsha qabyldanǵan sharalar áser etýde», — dedi E. Jamaýbaev.
Salyq túsimderiniń azaiýy sáýir aiynan bastalyp, biyl mamyr aiynda jalǵasty. «Elektrondyq shot-faktýralar» aqparattyq júiesi derekteri boiynsha kásipkerlik belsendiliktiń eń kóp tómendeýi kóterme jáne bólshek saýdaǵa tiesili.
Taýarlardy ótkizý boiynsha ainalymdar 2019 jylǵy mamyrmen salystyrǵanda 54%-ǵa nemese 1,2 trln teńgege tómendegen.
Negizgi eksporttyq pozitsiialar boiynsha baǵalar 2019 jyldyń 5 aiymen salystyrǵanda orta eseppen 16,4%-ǵa jáne jyl basynan beri 13,2%-ǵa tómendedi. Bul taý-ken óndirý salasynan túsken salyq túsimderine áser etti.
Shiki munaiǵa eksporttyq kedendik baj salyǵy boiynsha (EKB) jospar 4 mlrd teńgege oryndalǵan joq. Bul biyl mamyr aiynda belgilengen «0» eksporttyq kedendik baj stavkasymen bailanysty, sáýirde munaidyń ortasha baǵasy barreline 25 AQSh dollarynan tómen boldy.
Jergilikti biýdjetterdiń óz kiristeri 120,4%-ǵa atqarylyp, 1 trln 309 mlrd teńgeni qurady.
Jospar 222 mlrd teńgege asyra oryndaldy. Onyń ishinde 224 mlrd teńge — salyqtar esebinen. Barlyq óńirde kiristerdiń jospary artyǵymen oryndaldy.
Memlekettik biýdjet shyǵystary 97,9%-ǵa, respýblikalyq biýdjet 98,9%-ǵa, jergilikti biýdjetter 97,2%-ǵa atqaryldy. Respýblikalyq biýdjettiń shyǵystary 5 trln 620 mlrd teńgeni qurady. Biýdjet qarajaty 61 mlrd teńgege igerilmedi.
«Igerilmeýdiń negizgi sebepteri: konkýrstyq rásimderdi uzaq jáne ýaqtyly ótkizbeý, naqty kórsetilgen qyzmetter, atqarylǵan jumystar kólemine tóleý, shart jasasý rásimderin uzaq júrgizý, tólem boiynsha qujattardy uzaq merzimdi kelisý», — dep túsindirdi E. Jamaýbaev.
Jergilikti biýdjetterdiń shyǵystary 2 trln 606 mlrd teńgeni qurady. Igerilmegen qarajat — 75 mlrd teńge . Biyl óńirlerge 2 trln 317 mlrd teńge nysanaly transfertter qarastyrylǵan.
Aldyn ala derekter boiynsha olarǵa 671 mlrd teńge bólindi. Onyń 96%-y nemese 643 mlrd teńgesi igerildi. Oryndalmaý somasy 28 mlrd teńgeni qurady. Onyń 8 mlrd teńgesi biýdjet qarajatyn únemdeý bolsa, 20 mlrd teńgesi igerilmedi.
Sonymen qatar E. Jamaýbaev ótken 5 aida kameraldyq baqylaýmen jalpy somasy 6,5 trln teńgege 952 myń memlekettik satyp alý protsedýrasy qamtyǵanyn aitty. Tekserý qorytyndysy boiynsha 535 mlrd teńgege buzýshylyqtardyń aldy alyndy. 746 aýditorlyq is-shara júrgizildi. Aýditpen biýdjet qarajatynyń 494 mlrd teńgesi qamtyldy. Nátijesinde 101 mlrd teńgege qarjylyq buzýshylyqtar anyqtaldy.
«Taýarlar jetkizý, qyzmetter kórsetý jáne jumystardy oryndaýdy qalpyna keltirý, biýdjetke óteý jáne esep boiynsha kórsetý jolymen buzýshylyqtardyń 94 mlrd teńgesi joiyldy. Júrgizilgen aýditorlyq sharalardyń nátijeleri boiynsha aýdit obektileriniń qyzmetterin jetildirýge 675 usynys berildi. Olardyń 548-i oryndaldy», — dedi ministr.
2016-2020 jyldardaǵy keshendi jekeshelendirý josparynyń iske asyrylýy 93%-dy qurady. 2020 jyly 70 obektini satý josparlanǵan. Onyń 40-y satylýǵa qoiyldy. Esepti kezeńde 6 obekt 3,2 mlrd teńgege satyldy. 34 obekt satylymǵa shyǵaryldy. 4 obekt qaita uiymdastyrý jáne taratýǵa jiberildi. 26 obekt jyldyń aiaǵyna deiin satylymǵa shyǵarylady.
