Memleket basshysy Qazaqstan Respýblikasy Úkimetiniń keńeitilgen otyrysyn ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat " Aqordaǵa silteme jasap.
Beinebailanys rejiminde ótken jiynǵa Premer-Ministr Asqar Mamin, Prezident Ákimshiliginiń Basshysy Erlan Qoshanov, Úkimet músheleri, oblystar men Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynyń ákimderi, ortalyq memlekettik organdar men ulttyq kompaniialardyń jetekshileri qatysty.
Qasym-Jomart Toqaev is-shara barysynda biylǵy birinshi jartyjyldyqtaǵy atqarylǵan jumystar qorytyndylanyp, aldaǵy kezeńge arnalǵan mindetter anyqtalatynyn aitty.
– Indetke jáne shekteý sharalaryna qaramastan, el ekonomikasy jarty jyl ishinde 2,2 paiyzǵa ósti. Bul – qýantarlyq jait. Byltyr pandemiianyń saldarynan ishki jalpy ónim 2,6 paiyzǵa tómendedi. Biz ony tezirek qalpyna keltirýimiz kerek. Daǵdarysqa qarsy qabyldanǵan sharalarmen jáne karantindik shekteýlermen birge álemdik ekonomikanyń jandanýy iskerlik belsendiliktiń qaita qalpyna kelýine septigin tigizdi. Bizdiń mindetimiz – ekinshi jartyjyldyqta ekonomika ósiminiń qarqynyn arttyrý, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń pikirinshe, jańa shtamdardyń bitpeitin tolqyndary koronavirýstyń bizdiń ómirimizge myqtap engenin kórsetedi. Mundai jaǵdailarǵa beiimdelip, ómir súrýdi úirený qajet. Indet taralǵan iri oshaqtardyń paida bolýyn azaitý jáne densaýlyq saqtaý júiesine shekten tys salmaq túsýine jol bermeý – ózekti mindet.
– Kúrdeli jaǵdailar men ólim-jitimdi azaitý, sondai-aq, aýyr haldegi naýqastardy emdeýge basa mán berý kerek. Koronavirýsqa qarsy kúreste ózgeshe ádisterdi paidalaný tek meditsinalyq aspektilerge ǵana emes, biznestegi shekteý sharalaryna da qatysty. Monitoring júrgizý toptarynyń jumysyn qaita qarap, Ashyq júiesi siiaqty tsifrlyq sheshimderdi belsendi paidalaný qajet. Shaǵyn jáne orta biznes qyzmetkerlerin vaktsinalaý merzimin naýqanshylyqqa uryndyrmai, shynaiy júrgizý kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident vaktsinalaýǵa qatysty jalǵan qujattar jasaý derekterine nazar aýdaryp, onyń qoǵam úshin óte qaýipti jaǵdai ekenin atap ótti. Sondyqtan quqyq qorǵaý organdary osy máselege basa nazar aýdarýǵa tiis. Memleket basshysynyń pikirinshe, azamattarymyz ózderiniń jáne jaqyn týystarynyń densaýlyǵyn oilap, sanaly túrde sheshim qabyldaýy kerek.
– Antivakserlerdiń qaýeset, dańǵaza áńgimelerine senýdiń qajeti joq. Sondyqtan biz ekpe salý naýqanyn jalǵastyramyz. Al, keibir jekelegen salalarda mindetti túrde vaktsina saldyrý qajet bolady. Bul úshin zańnamalyq ta, konstitýtsiialyq ta negiz bar. Týrasyn aitsaq, bul – árkimniń óz otandastary aldyndaǵy mindeti, paryzy, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev azamattar úshin qol jetimdi vaktsinany, sonyń ishinde, halyqaralyq deńgeide moiyndalǵan ekpeniń kólemin ulǵaitý qajet ekenin aitty.
– Byltyr men tiisti tapsyrma berdim. Biraq kompaniianyń Qazaqstanǵa bólgen Pfizer vaktsinasyn jetkizý isi toqtap qaldy. Qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtarǵa sáikes, Pfizer kompaniiasy Qazaqstanǵa biyl mamyr aiynda 2 million doza vaktsina jetkizýdi josparlaǵan. Úkimet ekpe jetkizý isiniń toqtap qalýyn Pfizer qoiǵan birqatar talaptarmen bailanystyrady. Biraq atalǵan sharttar – vaktsina satyp alatyn barlyq el úshin birdei standart. Jýyrda jańa usynys kelip tústi. Onda búkil is-qimyl algoritmi qamtylǵan. Memleket basshysy tiisti Jarlyqqa qol qoiýy kerek deidi. Eger qajet bolsa, muny isteýge daiynmyn. Úkimetke, Prezident Ákimshiligine qalyptasqan ahýaldy tekserip, bizdiń naryq úshin qajetti osy ekpeniń jetkizilýine kedergi keltirgen laýazymdy tulǵalarǵa qatysty shara qabyldaýdy tapsyramyn. Túptep kelgende, biz azamattarymyzdyń ózderi qalaǵan ekpeni saldyrýyna múmkindik berýimiz qajet. Pfizer vaktsinasyna qol jetimdilik máselesin qysqa merzim ishinde sheshý kerek, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń aitýynsha, pandemiia bilim sapasyna keri áserin tigizdi. Sondyqtan ótken oqý jylyndaǵy jiberilgen kemshilikterdiń ornyn toltyryp, jańa oqý jylynda kóshten qalyp qoimaýymyz kerek.
– Munyń birden-bir joly – oqytýdyń burynǵy formatyna kóshý. Úkimetke jańa oqý jylynda oqýshylar men stýdentterdiń dástúrli oqý júiesine oralýyn qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Koronavirýstyń jańa shtamdary paida bolyp jatqan kezde bul mindetti oryndaý ońai emes ekenin túsinemin. Sol sebepti oqýshylar men muǵalimderdi barynsha qorǵaityn keshendi tásil ázirleý qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident daǵdarysqa qarsy qabyldanǵan sharalarǵa bailanysty qarjynyń tym kóp salynýy jáne jeńildetilgen aqsha-nesie saiasaty infliatsiianyń qarqynyn kúsheitip jiberdi dep sanaidy. Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uiymdarynyń málimeti boiynsha azyq-túliktiń álemdik baǵasy 40 paiyzǵa ósken. Bul – on jyl ishindegi eń joǵary kórsetkish. Osyndai jaǵdaida elimizdegi infliatsiia deńgeii birinshi jartyjyldyqta 7,9 paiyzǵa jetti. Azyq túlik baǵasynyń qymbattaýy asa ózekti problemaǵa ainaldy. Pandemiia azyq-túlik qaýipsizdigi turǵysynan elimizdiń osal tustaryn aiqyndap berdi.
– Otandyq aýyl sharýashylyǵy salasynyń ishki naryqty negizgi azyq-túlik ónimderimen qamtamasyz ete almaýyna qatysty aitylyp jatqan syn óte ádil. Óndiristik shyǵyndardan bólek, maýsymdyq qymbatshylyq pen deldaldyq áreketterdiń ashyq bolmaýy baǵa belgileýdiń negizgi faktorlary bolyp tabylady. Aty aityp turǵandai, tasymalǵa maýsymdyq boljam jasaýǵa bolady. Demek, ony retteýge de bolady degen sóz. Atalǵan máseleni sheshýdiń joly – kelesi maýsymǵa deiin ónim saqtaityn zamanaýi ári qol jetimdi infraqurylym qalyptastyrý. Kókónis saqtaityn qoimalar salý jáne jańǵyrtý jóninde birneshe ret tapsyrma berildi. Biraq jaǵdai jaqsarǵan joq. Bul problemany júieli sheshý kerek. Úkimetke ákimdermen birlesip, kókónis saqtaityn qoimalar salý jáne jańǵyrtý josparyn ázirleýdi tapsyramyn. Osy maqsatty qoldaý úshin bizdiń kóptegen baǵdarlamalarymyzdan qarjy bólińizder, – dedi Memleket basshysy.
Úkimetke «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn ustap turýdyń qazirgi tetikteriniń tiimdiligin baǵalaý jáne jańa ári tiimdi sharalar toptamasyn usyný tapsyryldy. Qasym-Jomart Toqaev naryqty ózine yńǵailap alatyn, óndirýshiler men tutynýshylardyń esebinen ústeme paida tabatyn jasyryn deldaldardyń kóbeiýine jol bermeý qajettigin aitty. Onyń pikirinshe, óńirlerde osyndai deldaldyq áreketterdi tergep-tekserý jóninde komissiia qurý qajet.
Memleket basshysy sharýalardy jem-shóppen qamtamasyz etýdi taǵy bir alańdatyp otyrǵan másele retinde atap ótti. Onyń aitýynsha, aýa-raiynyń qolaisyzdyǵynan jáne boljam jasaý jumysynyń tiimsizdiginen ahýal ýshyǵyp ketken. Bir ǵana Mańǵystaýdyń ózinde 3 myńǵa jýyq mal qyrylyp qalǵan.
– Ákimdikterdiń jáne Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń tarapynan durys sheshim qabyldanbaǵan. Júieli ári naqty jumys atqarylmaǵan. Sonyń kesirinen sharýalarymyz tyǵyryqqa tirelip otyr. Naqty is-áreket pen keri bailanys joq. Sondyqtan fermerler kómek surap, tikelei maǵan ótinish aitýda. Árine, qýańshylyq – tabiǵi jaǵdai. Muny jaqsy túsinemin. Degenmen, bul – máseleniń bir jaǵy ǵana. Eń aldymen, osyndai kúrdeli kezeńde tiisti ministrlik shuǵyl jáne batyl sheshimder qabyldaýy qajet edi. Biraq, ministrlik bul jumysty tiimdi uiymdastyra alǵan joq. Sondyqtan osy salaǵa birden-bir jaýapty tulǵa retinde ministr Saparhan Omarovtyń otstavkaǵa ketkeni durys dep esepteimin, – dedi Prezident.
Jiyn barysynda Úkimet pen ákimderge «Báiterek» holdingimen birlesip, ziian shekken fermerlerge qoldaý kórsetý úshin shuǵyl túrde keshendi sharalar ázirleý jóninde tapsyrma berildi.
Memleket basshysy turǵyndardyń naqty ári nominaldy tabysynyń ósimi azaiyp, tabys túrlerindegi ózgerister de kóńil kónshitpeitinin aitty. Sondai-aq Prezident zeinetaqy, járdemaqy jáne stipendiia siiaqty áleýmettik transfertter artqanymen, eńbek tabysy azaiyp bara jatqanyna toqtaldy. Qasym-Jomart Toqaev osy baǵytta shuǵyl ári aýqymdy sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. Bul sharalar eńbek tabysy men kásipkerlik qyzmetpen ainalysýdan túsetin tabysty arttyryp, kóleńkeli ekonomikanyń aýqymyn azaitýǵa jáne basqa da bastamalardy qamtýǵa tiis.
– Aýyldyń ahýalyna basa nazar aýdarý qajet. Meniń tapsyrmam boiynsha Jambyl oblysynda aýyl turǵyndarynyń tabysyn arttyrý jónindegi pilottyq joba júzege asyryldy. Nátijesi jaman emes – aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirý eki esege artty, mal basy 24 paiyzǵa ósti. Jumyssyzdar, ataýly áleýmettik kómek alatyndar, tirkelmei ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar sany azaidy. Úkimet bul jobanyń aýqymyn keńeitý múmkindigin qarastyrýy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezidenttiń pikirinshe, jol jóndeý jumystarynyń sapasyna bailanysty aitylatyn syndar oryndy. Bul, ásirese, aqyly joldarǵa qatysty ózekti bolyp otyr.
– Jýyrda alysqa júk tasymaldaityn júrgizýshiler narazylyq bildirdi. Aqyly joldardy engizý – álemdik tájiribege sai durys sheshim. Alaida, biz siiaqty jer kólemi úlken elde tek biýdjet esebinen jol salý múmkin emes. Onyń ústine, Qazaqstan júk tasymalynan paida tabýy kerek. Biraq ol úshin sapaly joldar salynyp, jol boiynda joǵary deńgeide qyzmet kórsetilýi kerek. Biznes pen azamattar jol infraqurylymynyń jańa sapasyn sezinýi qajet. Úkimet atalǵan máseleni erekshe baqylaýǵa alǵany jón, – dedi Memleket basshysy.
Prezident Energetika ministrligi men «Samuryq Qazyna» qoryna, sonyń ishinde, «Qazmunaigaz» kompaniiasyna janar-jaǵar mai naryǵyna yqpal etetin munai óńdeý zaýyttaryndaǵy ahýaldy qatań baqylaýǵa alýdy, sondai-aq, Úkimetke Qormen birlesip, Atyraý munai óńdeý zaýytynyń jospardan tys toqtap qalýyna bailanysty jaǵdaiǵa kinálilerdi jaýapqa tartý jóninde sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. Qarjylyq monitoring agenttigi men Esep komiteti qazaqstandyq munai óńdeý zaýyttarynda qarjyny jylystatýǵa bailanysty astyrtyn áreketterdiń bar-joǵyn tekserip, onyń nátijesi týraly qyrkúiektiń basynda esep berýi tiis.
Jiyn sońynda Qasym-Jomart Toqaev memlekettik apparat jumysynyń sapasy týraly aitty. Memlekettik qyzmetshiler elimiz úshin osyndai syn saǵatta judyryqtai jumylyp, batyl qadamdarǵa baryp, ózderiniń qarym-qabiletterin kórsetip, shuǵyl sheshimder qabyldaýy qajet ekenin málimdedi.
