QR Premer-Ministri Álihan Smaiylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda oqý-aǵartý ministri Ashat Aimaǵambetov «Jaily mektep» ulttyq jobasynyń josparyn usyndy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Aimaǵambetovtiń aitýynsha, «Jaily mektep» ulttyq jobasy Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda ázirlendi. Joba kóp jyldar boiy sheshimin tappai kele jatqan úsh aýysymmen oqytatyn jáne apatty mektepter men oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn joiýǵa baǵyttalǵan.
«Jobany tiimdi iske asyrý úshin jan-jaqty taldaý jasaldy. Tek sońǵy 10 jyldyń ishinde oqýshy sany 1 mln-ǵa ósip, búgingi tańda 3,7 mln-ǵa jetip qaldy. Bul - tarihta bolmaǵan rekordtyq kórsetkish», — dedi ministr.
Osyǵan bailanysty mektepterge úlken júkteme túsip otyr. Problemaǵa áser etip otyrǵan bes faktor bar. Olar ýrbanizatsiia, migratsiia, týý kórsetkishi, mektep ǵimarattarynyń tozýy jáne megapolisterde turǵyn úilerdiń tyǵyz salynýy. Bul faktorlar jobada tolyǵymen eskerildi.
Osy máselelerdi sheshý úshin 2023-2025 jyldar aralyǵynda 842 myń oqýshyǵa mektep salýǵa 2,6 trln teńge qarastyryldy. Ulttyq joba aiasynda 60 myńǵa jýyq ýaqytsha jáne 40 myń turaqty jumys orny ashylmaq.
Aimaǵambetovtiń málimdeýinshe, jobada mektepterdi iske qosýdyń 3 naqty tetigi usynylǵan:
1) memlekettik-jekeshelik áriptestik aiasynda mektepter salý;
2) mektep ǵimaratyn jaily mektep talaptaryna sáikes kelgen jaǵdaida taýar retinde satyp alý;
3) biryńǵai operator arqyly mektepterdiń nysanaly qurylysy.
Onyń aitýynsha, jobany ázirleý barysynda osyǵan deiin mektepterdi salý kezinde bolǵan problemalar eskerildi. Olar salynǵan mektepterde pán kabinetteriniń jáne qajetti oqý jabdyqtarynyń jetkilikti bolmaýy, konkýrstyq rásimderdiń uzaqtyǵy, qurylys merziminiń sozylýy, mektep jobalarynyń biryńǵai standartynyń bolmaýy jáne t.b.
«Joǵaryda atap ótken biryńǵai operatordy tartý da osy máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan. Iaǵni bul mehanizm biryńǵai standartqa sáikes qurylys júrgizý, satyp alý protsesin jáne jyldamdyǵyn arttyrýǵa, sapany qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Qazirgi salynatyn mektepterdiń ereksheligi aýylda da, qalada da – barlyq jerde birdei joǵary standart boiynsha salynady», — dedi Ashat Aimaǵambetov.
Ministrdiń aitýynsha, jaily mektepterdiń kelesidei erekshelikteri bar:
- Bastaýysh jáne joǵary synyp oqýshylary mektep ǵimaratynyń jekelegen bloktarynda oqidy. Sáikesinshe, olardyń óz oqý kabinetteri, ájethanalary, sportzaldary bolady.
- Balalardyń qaýpsizdigin qamtamasyz etýge jaǵdai jasalady. Beinebaqylaý, dybystyq dabyl siiaqty qaýipsizdik nysandary ornatylady.
- Oqýshylarǵa yńǵaily bolý úshin oqý quraldaryn, aýystyratyn kiimderin saqtaityn jeke shkaftar, kitap oqýyna, demalýyna, shyǵarmashylyq áleýetin damytýǵa tiisti jaǵdailar qarastyrylǵan.
- Mektep eń zamanaýi fizika, himiia, biologiia, robototehnika siiaqty kabinettermen qamtamasyz etiledi. Ár kabinetke touch-ekrandar ornatylyp, mekteptiń kez kelgen jerinen joǵary jyldamdyqty internetke qosylý múmkindigi beriledi.
- Arnaiy bilimdi qajet etetin balalar úshin qolaily jaǵdai jasalady.
- Sportzal máselesi. Mysaly, qazirgi kúni 1 200 oqýshyǵa arnalǵan mektepte kóbine bir sportzal ǵana qarastyrylǵan. Onda tańerteńgi 8.00-den keshke deiin bir ýaqytta 4-5 synyp úshin dene shynyqtyrý sabaǵy ótedi. Al jaily mektepterde balalardyń jas ereksheligine bailanysty birneshe sportzal qarastyrylǵan.
- Jańa mektepterde muǵalimderge de barlyq jaǵdai jasalady. Muǵalimderdiń kabinetteri, kásibi zonalar, qosymsha bilim berýge arnalǵan nemese jiyn ótkizý zaldary, ár qabinette internetke qosylǵan jeke kompiýterler bolady.
- Jaily mektepter community ortalyǵynyń rólin atqarady. Ásirese, bul aýyldyq jerlerge qatysty. Oǵan qosa, mektepter balalardy eńbekke baýlý úshin resýrstyq ortalyq qyzmetin atqarady.
Ári qarai oqý-aǵartý ministri jańa mektepterde oqý protsesin tiimdi uiymdastyrýǵa jasalatyn jaǵdailar týraly aityp ótti.
«Olar qazirgi zaman jáne zamanaýi bilim talaptaryna sai ergonomikalyq sheshimder arqyly jasaqtalǵan. Mekteptiń sáýlet jospary jaily, jaǵymdy, ár oqýshyǵa jáne muǵalimge laiyqtalyp ázirlenedi», — dedi ministr.
Onyń aitýnysha, jaily mektepterdiń taǵy bir ereksheligi – mekteptiń tek ishki ǵana emes, syrtqy infrastrýktýrasy da qarastyrylady.
«Shynyn aitý kerek, bul másele qazirgi kezde nazardan syrt qalyp jatady. Mekteptiń mańaiynda balalar balshyq basyp júrýge májbúr. Jaily mektepterde bul másele de qarastyrylǵan», — dedi Aimaǵambetov.
Taǵy bir erekshelik – qurylys kezinde ashyqtyq qamtamasyz etiledi. Elimizdiń kez kelgen azamaty interaktivti karta arqyly qurylystyń barysymen jáne IP-kamera arqyly onlain rejimde baqylap, mekteptiń tiisti qujattarymen tanysa alady.
Sonymen qatar salynatyn mektepterdi pedagogtermen qamtamasyz etý – basty máselelerdiń biri. Ministr osy baǵytta tiisti jumys júrgizilip jatqanyn aitty.
Oqý-aǵartý ministri bergen málimetke sáikes, sońǵy 5 jylda pedagogikalyq mamandyqtar boiynsha 200 myńnan astam maman daiarlandy, onyń 31 myńy granttar boiynsha oqyǵan. Biraq bul túlekterdiń tek 55 myńy ǵana jumysqa ornalasqan. Shynaiy qajettilik sondai boldy.
2026 jylǵa deiin taǵy 100 myńǵa jýyq pedagogikalyq maman oqý bitiredi. Jańadan salynatyn mektepterge 40 myńǵa jýyq pedagog qajet. Onyń bir bóligi qazirgi úsh aýysymmen oqytatyn mektepte istep júrgen pedagogtar bolady. Olar jańadan ashylǵan mektepterge aýysady.
«Iaǵni qosymsha grant bólip, artyq kadr daiyndaý qajet emes. Sondyqtan biz úshin bastysy – muǵalim sany emes, sapasy men biliktiligin arttyrý», — dedi ministr.
Bul baǵytta vedomstvo Ǵylym jáne joǵary bilim ministrligimen birge pedagogikalyq baǵdarlamalrdy akkreditteýdiń standarttaryn jáne kadrlardy daiarlaý boiynsha keshendi jumys atqaryp jatyr.
Sonymen qatar mektep qurylysy bastalysymen mektep direktoryn taǵaiyndaýdy qarastyrylyp otyr. Ol qurylys barysyn baqylap, bas-kóz bolyp, aldyn ala pedagogtardy jinaqtap, menedjment jáne kóshbasshylyq boiynsha arnaiy kýrstardan ótedi.
Ministrdiń aitýynsha, osy sharalardyń barlyǵy jańa mektepterdi jaqsy pedagogtermen qamtamasyz etýge jáne bilim sapasyn arttyrýdy qamtamasyz etetin tásilderdi paidalanýǵa múmkindik beredi.
«Ulttyq jobany iske asyrý nátijesinde 842 myńnan astam jańa, sapaly, jaily oqýshy orny ashylyp, tapshylyq joiylady, bilim teńsizdigi qysqartylyp, sapany arttyrýǵa múmkindik beredi. Ákimdiktermen jáne múddeli taraptarmen birge bul jobany tiimdi iske asyramyz», — dedi oqý-aǵartý ministri Ashat Aimaǵambetov.
