قر پرەمەر-مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ اسحات ايماعامبەتوۆ «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسىنىڭ جوسپارىن ۇسىندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ايماعامبەتوۆتٸڭ ايتۋىنشا, «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا ەزٸرلەندٸ. جوبا كٶپ جىلدار بويى شەشٸمٸن تاپپاي كەلە جاتقان ٷش اۋىسىممەن وقىتاتىن جەنە اپاتتى مەكتەپتەر مەن وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋعا باعىتتالعان.
«جوبانى تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن جان-جاقتى تالداۋ جاسالدى. تەك سوڭعى 10 جىلدىڭ ٸشٸندە وقۋشى سانى 1 ملن-عا ٶسٸپ, بٷگٸنگٸ تاڭدا 3,7 ملن-عا جەتٸپ قالدى. بۇل - تاريحتا بولماعان رەكوردتىق كٶرسەتكٸش», — دەدٸ مينيستر.
وسىعان بايلانىستى مەكتەپتەرگە ٷلكەن جٷكتەمە تٷسٸپ وتىر. پروبلەماعا ەسەر ەتٸپ وتىرعان بەس فاكتور بار. ولار ۋربانيزاتسييا, ميگراتسييا, تۋۋ كٶرسەتكٸشٸ, مەكتەپ عيماراتتارىنىڭ توزۋى جەنە مەگاپوليستەردە تۇرعىن ٷيلەردٸڭ تىعىز سالىنۋى. بۇل فاكتورلار جوبادا تولىعىمەن ەسكەرٸلدٸ.
وسى مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن 2023-2025 جىلدار ارالىعىندا 842 مىڭ وقۋشىعا مەكتەپ سالۋعا 2,6 ترلن تەڭگە قاراستىرىلدى. ۇلتتىق جوبا اياسىندا 60 مىڭعا جۋىق ۋاقىتشا جەنە 40 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلماق.
ايماعامبەتوۆتٸڭ مەلٸمدەۋٸنشە, جوبادا مەكتەپتەردٸ ٸسكە قوسۋدىڭ 3 ناقتى تەتٸگٸ ۇسىنىلعان:
1) مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك ەرٸپتەستٸك اياسىندا مەكتەپتەر سالۋ;
2) مەكتەپ عيماراتىن جايلى مەكتەپ تالاپتارىنا سەيكەس كەلگەن جاعدايدا تاۋار رەتٸندە ساتىپ الۋ;
3) بٸرىڭعاي وپەراتور ارقىلى مەكتەپتەردٸڭ نىسانالى قۇرىلىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, جوبانى ەزٸرلەۋ بارىسىندا وسىعان دەيٸن مەكتەپتەردٸ سالۋ كەزٸندە بولعان پروبلەمالار ەسكەرٸلدٸ. ولار سالىنعان مەكتەپتەردە پەن كابينەتتەرٸنٸڭ جەنە قاجەتتٸ وقۋ جابدىقتارىنىڭ جەتكٸلٸكتٸ بولماۋى, كونكۋرستىق رەسٸمدەردٸڭ ۇزاقتىعى, قۇرىلىس مەرزٸمٸنٸڭ سوزىلۋى, مەكتەپ جوبالارىنىڭ بٸرىڭعاي ستاندارتىنىڭ بولماۋى جەنە ت.ب.
«جوعارىدا اتاپ ٶتكەن بٸرىڭعاي وپەراتوردى تارتۋ دا وسى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان. ياعني بۇل مەحانيزم بٸرىڭعاي ستاندارتقا سەيكەس قۇرىلىس جٷرگٸزۋ, ساتىپ الۋ پروتسەسٸن جەنە جىلدامدىعىن ارتتىرۋعا, ساپانى قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازٸرگٸ سالىناتىن مەكتەپتەردٸڭ ەرەكشەلٸگٸ اۋىلدا دا, قالادا دا – بارلىق جەردە بٸردەي جوعارى ستاندارت بويىنشا سالىنادى», — دەدٸ اسحات ايماعامبەتوۆ.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, جايلى مەكتەپتەردٸڭ كەلەسٸدەي ەرەكشەلٸكتەرٸ بار:
- باستاۋىش جەنە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى مەكتەپ عيماراتىنىڭ جەكەلەگەن بلوكتارىندا وقيدى. سەيكەسٸنشە, ولاردىڭ ٶز وقۋ كابينەتتەرٸ, ەجەتحانالارى, سپورتزالدارى بولادى.
- بالالاردىڭ قاۋپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسالادى. بەينەباقىلاۋ, دىبىستىق دابىل سيياقتى قاۋٸپسٸزدٸك نىساندارى ورناتىلادى.
- وقۋشىلارعا ىڭعايلى بولۋ ٷشٸن وقۋ قۇرالدارىن, اۋىستىراتىن كيٸمدەرٸن ساقتايتىن جەكە شكافتار, كٸتاپ وقۋىنا, دەمالۋىنا, شىعارماشىلىق ەلەۋەتٸن دامىتۋعا تيٸستٸ جاعدايلار قاراستىرىلعان.
- مەكتەپ ەڭ زاماناۋي فيزيكا, حيمييا, بيولوگييا, روبوتوتەحنيكا سيياقتى كابينەتتەرمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. ەر كابينەتكە touch-ەكراندار ورناتىلىپ, مەكتەپتٸڭ كەز كەلگەن جەرٸنەن جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوسىلۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلەدٸ.
- ارنايى بٸلٸمدٸ قاجەت ەتەتٸن بالالار ٷشٸن قولايلى جاعداي جاسالادى.
- سپورتزال مەسەلەسٸ. مىسالى, قازٸرگٸ كٷنٸ 1 200 وقۋشىعا ارنالعان مەكتەپتە كٶبٸنە بٸر سپورتزال عانا قاراستىرىلعان. وندا تاڭەرتەڭگٸ 8.00-دەن كەشكە دەيٸن بٸر ۋاقىتتا 4-5 سىنىپ ٷشٸن دەنە شىنىقتىرۋ ساباعى ٶتەدٸ. ال جايلى مەكتەپتەردە بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸنە بايلانىستى بٸرنەشە سپورتزال قاراستىرىلعان.
- جاڭا مەكتەپتەردە مۇعالٸمدەرگە دە بارلىق جاعداي جاسالادى. مۇعالٸمدەردٸڭ كابينەتتەرٸ, كەسٸبي زونالار, قوسىمشا بٸلٸم بەرۋگە ارنالعان نەمەسە جيىن ٶتكٸزۋ زالدارى, ەر قابينەتتە ينتەرنەتكە قوسىلعان جەكە كومپيۋتەرلەر بولادى.
- جايلى مەكتەپتەر community ورتالىعىنىڭ رٶلٸن اتقارادى. ەسٸرەسە, بۇل اۋىلدىق جەرلەرگە قاتىستى. وعان قوسا, مەكتەپتەر بالالاردى ەڭبەككە باۋلۋ ٷشٸن رەسۋرستىق ورتالىق قىزمەتٸن اتقارادى.
ەرٸ قاراي وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جاڭا مەكتەپتەردە وقۋ پروتسەسٸن تيٸمدٸ ۇيىمداستىرۋعا جاسالاتىن جاعدايلار تۋرالى ايتىپ ٶتتٸ.
«ولار قازٸرگٸ زامان جەنە زاماناۋي بٸلٸم تالاپتارىنا ساي ەرگونوميكالىق شەشٸمدەر ارقىلى جاساقتالعان. مەكتەپتٸڭ سەۋلەت جوسپارى جايلى, جاعىمدى, ەر وقۋشىعا جەنە مۇعالٸمگە لايىقتالىپ ەزٸرلەنەدٸ», — دەدٸ مينيستر.
ونىڭ ايتۋنىشا, جايلى مەكتەپتەردٸڭ تاعى بٸر ەرەكشەلٸگٸ – مەكتەپتٸڭ تەك ٸشكٸ عانا ەمەس, سىرتقى ينفراسترۋكتۋراسى دا قاراستىرىلادى.
«شىنىن ايتۋ كەرەك, بۇل مەسەلە قازٸرگٸ كەزدە نازاردان سىرت قالىپ جاتادى. مەكتەپتٸڭ ماڭايىندا بالالار بالشىق باسىپ جٷرۋگە مەجبٷر. جايلى مەكتەپتەردە بۇل مەسەلە دە قاراستىرىلعان», — دەدٸ ايماعامبەتوۆ.
تاعى بٸر ەرەكشەلٸك – قۇرىلىس كەزٸندە اشىقتىق قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. ەلٸمٸزدٸڭ كەز كەلگەن ازاماتى ينتەراكتيۆتٸ كارتا ارقىلى قۇرىلىستىڭ بارىسىمەن جەنە IP-كامەرا ارقىلى ونلاين رەجيمدە باقىلاپ, مەكتەپتٸڭ تيٸستٸ قۇجاتتارىمەن تانىسا الادى.
سونىمەن قاتار سالىناتىن مەكتەپتەردٸ پەداگوگتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ – باستى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ. مينيستر وسى باعىتتا تيٸستٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن ايتتى.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ بەرگەن مەلٸمەتكە سەيكەس, سوڭعى 5 جىلدا پەداگوگيكالىق ماماندىقتار بويىنشا 200 مىڭنان استام مامان دايارلاندى, ونىڭ 31 مىڭى گرانتتار بويىنشا وقىعان. بٸراق بۇل تٷلەكتەردٸڭ تەك 55 مىڭى عانا جۇمىسقا ورنالاسقان. شىنايى قاجەتتٸلٸك سونداي بولدى.
2026 جىلعا دەيٸن تاعى 100 مىڭعا جۋىق پەداگوگيكالىق مامان وقۋ بٸتٸرەدٸ. جاڭادان سالىناتىن مەكتەپتەرگە 40 مىڭعا جۋىق پەداگوگ قاجەت. ونىڭ بٸر بٶلٸگٸ قازٸرگٸ ٷش اۋىسىممەن وقىتاتىن مەكتەپتە ٸستەپ جٷرگەن پەداگوگتار بولادى. ولار جاڭادان اشىلعان مەكتەپتەرگە اۋىسادى.
«ياعني قوسىمشا گرانت بٶلٸپ, ارتىق كادر دايىنداۋ قاجەت ەمەس. سوندىقتان بٸز ٷشٸن باستىسى – مۇعالٸم سانى ەمەس, ساپاسى مەن بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ», — دەدٸ مينيستر.
بۇل باعىتتا ۆەدومستۆو عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸمەن بٸرگە پەداگوگيكالىق باعدارلامالردى اككرەديتتەۋدٸڭ ستاندارتتارىن جەنە كادرلاردى دايارلاۋ بويىنشا كەشەندٸ جۇمىس اتقارىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار مەكتەپ قۇرىلىسى باستالىسىمەن مەكتەپ ديرەكتورىن تاعايىنداۋدى قاراستىرىلىپ وتىر. ول قۇرىلىس بارىسىن باقىلاپ, باس-كٶز بولىپ, الدىن الا پەداگوگتاردى جيناقتاپ, مەنەدجمەنت جەنە كٶشباسشىلىق بويىنشا ارنايى كۋرستاردان ٶتەدٸ.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, وسى شارالاردىڭ بارلىعى جاڭا مەكتەپتەردٸ جاقسى پەداگوگتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە بٸلٸم ساپاسىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتەتٸن تەسٸلدەردٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«ۇلتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە 842 مىڭنان استام جاڭا, ساپالى, جايلى وقۋشى ورنى اشىلىپ, تاپشىلىق جويىلادى, بٸلٸم تەڭسٸزدٸگٸ قىسقارتىلىپ, ساپانى ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەكٸمدٸكتەرمەن جەنە مٷددەلٸ تاراپتارمەن بٸرگە بۇل جوبانى تيٸمدٸ ٸسكە اسىرامىز», — دەدٸ وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ اسحات ايماعامبەتوۆ.
