Meditsina salasynyń aýqymdy jumysyn atqaratyn - aimaqtyq dárigerler. Olar qala, aýyl turǵyndarynyń densaýlyǵyn qadaǵalap, syrqatqa shaldyqqandaryna alǵashqy meditsinalyq kómek kórsetip, qai mamanǵa baratynyn anyqtap, jol silteidi. Oqys jaǵdaiǵa tap bolǵandarǵa ortalyqqa jetkenshe qoldan kelgen kómegin jasaidy. Sondyqtan, aimaqtyq dárigerlerdiń eńbekaqysyn kóterýdi qoldaý qajet.
Bul oraida Elbasymyz halyqqa arnaǵan Joldaýynda: Eń aldymen, ásirese, aýyldyq jerlerde alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómektiń qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý qajet. Alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek kórsetetin qyzmetkerlerdi yntalandyrý úshin 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap aýrýlardy emdeý isin basqarýdyń jańa tásilderin engizgen aimaqtyq meditsina qyzmetkerleriniń jalaqysyn kezeń-kezeńimen 20 paiyzǵa kóbeitýdi tapsyrdy. Bul - dárigerler úshin jaqsy jańalyq. Sebebi qazir negizgi kúsh jalpy tájiribeli dárigerge túsedi. Onyń ishinde shalǵai eldi mekendegi dárigerlerge qiyn. Eger eńbekaqy kóterilse, emhana, aýrýhanalarda dárigerler turaqty qyzmet etken bolar edi, qazir jumysqa ornalasqan jas maman ary ketse 5-6 ai jumys jasap turaqtamai ketip qalatyn jáitter de bar.
Búginde meditsina kompiýterlik júiege kóshýde. Iaǵni, syrqattyń emdeý kartasy elektrondy túrde júrgiziledi. Naýqas adamnyń buryn qandai keselmen syrqattanǵany, oǵan nendei em júrgizilgeni, qansha ret «jedel járdem» shaqyrǵany tirkeledi. Soǵan qarap, onyń densaýlyǵynyń jaǵdaiy, aldaǵy ýaqytta qandai em jasaý kerektigi anyqtalady. Memleket basshysy Joldaýynda: «2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap barlyq emhanalar men aýrýhanalar meditsinalyq qujattardy qaǵazsyz, tsifrlyq nusqada júrgizýge kóshýge tiis. Bul 2020 jylǵa qarai búkil turǵyndardyń elektrondy densaýlyq pasporttaryn jasaýǵa, kezekterdi joiýǵa, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi», - dedi.
Bul - óte durys qadam. Dárigerler qaǵazbastylyqtan arylyp, naýqasqa kóbirek kóńil bóledi. Osy máseleni sheshý úshin bizdiń emhanamyz da 140 kompiýter qosymsha satyp aldyq. Qazir emhanamyz tolyǵymen tsifrlyq nusqaǵa kóshti. Sondai-aq qazir biz «DamuMed» baǵdarlamasyn qoldanyp júrmiz. Bul da tsifrlyq júiege kóshýdiń alǵashqy qadamy. Burynǵydai emes emhanada kezek azaidy. Naýqastar dárigerge uialy telefon arqyly tirkelip kelýine múmkindik bar. Elimizde júrek qan-tamyr aýrýy birinshi tur. Elbasy júrekke ota jasaýǵa basa mán berilip kele jatqanyn aitty. Sońǵy jyldary barlyq oblys ortalyqtarynda júrekke ashyq jáne jabyq ota jasaityn ortalyqtardyń ashylǵandyǵy aýyz toltyryp aitar jańalyq. Osynyń nátijesinde ómiri qyl ústinde turǵan kóptegen adam ajal tyrnaǵynan arashalandy. Elimizdi alańdatyp otyrǵan taǵy bir másele - qaterli isik syrqaty. Keseldi erte anyqtaý, emdi ýaqytynda bastaý oń nátije berýde.
Endeshe, aýrýdyń asqynǵanynsha ótkizip almai, erte anyqtaýǵa barynsha kúsh salý kerek. Joldaýda Prezident osyǵan deiin jasalǵan kardiologiialyq jáne neirohirýrgiialyq klasterlerdiń tájiribesin paidalanyp, 2019 jyly Astanada Ulttyq ǵylymi onkologiialyq ortalyqtyń qurylysyn bastaý kerektigin aitty. Osylaisha, kóptegen adamnyń ómirin saqtap qalýǵa bolatynyn meńzegen Memleket basshysy eldiń erteńge degen senimin nyǵaitty. Jalpy Elbasy Joldaýynda aitylǵan problemalardyń barlyǵy ózekti. Onyń ishinde meditsina salasyna erekshe kóńil bólýi bizdi qýantady.
Jeńiskúl RAEVA,
Túrkistan qalalyq emhanasynyń bas pediatry.
"Túrkistan"
