Foto: okg.kz
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomikalyq ósim, qoǵamdyq optimizm» atty Joldaýynda «Gidrologiia beketterin jóndep, jańǵyrtý qajet. Sýdy barynsha únemdeý jumysyn uiymdastyrý qajet. Bul – eń aldymen, aýyl sharýashylyǵyna qatysty másele, iaǵni sý únemdeý tehnologiiasyn, ásirese, aýyl sharýashylyǵynda keńinen qoldaný qajet» dep atap kórsetti. Maqtaaral aýdanyna barǵan saparymyzda Memleket basshysynyń tap osy tapsyrmasyna sai tyndyrymdy da tiianaqty jumys istep kele jatqan sharýashylyq bar ekenin estip, ujymnyń tájiribesimen tanysýǵa yqylasymyz aýa berdi.
Rasynda, «Hamro-Ata» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperativindegi jumys kópshilikke úlgi etip aitarlyqtai-aq eken. Bizdi kooperativ agronomy Ábdirazaq Boev kútip alyp, egistik basyna bastap bardy. Mynadai appaq álemdi basqa óńirden tabý qiyn-aý. Biik te bitik ósken maqta jaiqalyp tur. Olardyń ashyq aspan astynda qulpyryp turǵan kórinisine kóz súisinedi. Sońǵy jyldary jalpy oblys boiynsha maqtalyq alqaptyń ónimdiligi tómendep ketkenin jasyra almaimyz. Al, mundaǵy aq ulpa shyǵymy óte joǵary.
Agronom áńgime bastady. Onyń aitýynsha, sáýir aiynyń sońynda jerge shit túsken. Degenmen, erte gúldegen. Munyń syry nede? Óitkeni, olar maqtany jańa tehnologiiamen tamshylatyp sýarady. 312 gektar jerge shit tastalǵannan bastap egistik alqabyna birde-bir tehnika kirmepti. Aramshópter shabylmaǵan. Óitkeni, barlyǵy jańa tehnologiianyń kómegimen atqarylǵan. Iaǵni shyǵyn az. Qol kúshi qajet emes. Agronom Ábdirazaqtyń aitýynsha, ár 70 gektar saiyn tyńaitqyshty bir jerden beretin avtomatty sýsorǵy qondyrǵysy ornatylǵan. Sol arqyly qozaǵa dárýmen, tyńaitqysh kestege sai der ýaqytynda berilip kelgen. Kooperativ mamandary maqta egý tehnologiiasy boiynsha aldymen ósimdiktiń boiyn ósiredi eken. Boiy biik bolsa, kósekti kóp salady. Qoza shyrpylmaidy. Qozanyń tóbesindegi gúline deiin tolyq kósekteidi.
Abdýjalil Boev basshylyq jasaityn óndiristik kooperativke tartylǵan jobanyń jalpy investitsiialyq quny 500 million teńgeni quraidy eken. Jobanyń ereksheligi –dástúrli ádispen salystyrǵanda aǵyn sý 50 paiyzǵa deiin únemdelip, ónimdilik 60-70 tsentnerge artady. Shyndyǵynda, munda alqaptyń ár gektarynan 60 tsentnerden «aq altyn» jinalypty. Maqta terýge úsh kombain qatystyrylýda. Búginge deiin kombaindardyń kúshimen 190 gektar jerdiń maqtasy jinalyp, qoimaǵa quiylǵan. Keshegi jaýyn-shashynǵa bailanysty maqta jinaý birer kúnge saiabyrsyǵan.
– Biz Qytai investorlarymen birigip, jańa jobany qolǵa aldyq. Qytai agronomdary áýeli bizdiń egistik alqabymyzǵa kelip, topyraq qunarlylyǵyn, tuzdylyǵyn tekserdi. Sosyn elderine qaityp ketip, bizdiń jerimizge laiyq tuqym ákeldi. Bul 125-135 kún aralyǵynda pisetin maqta sorty eken. Mine, kórip otyrsyzdar, maqta shyǵymy qýantady. Biyl keminde 2000 tonna «aq altyn» jinaimyz degen úmitimiz bar, – deidi agronom Ábdirazaq bizge qarap.
Osy jerde aýdan maqtashylary ár gektardan 26,2 tsentnerden ǵana ónim jinaǵanyn eskersek, tamshylatyp sýarý men jańa tehnologiialardyń tiimdiligi ózinen-ózi kórinip turǵan joq pa?! Sonymen qatar, maqta shyǵymdylyǵy 2-2,5 esege artqan. Bularǵa qosymsha, memleket tarapynan tamshylatyp sýarý tehnologiiasyn engizgen sharýalarǵa ketken shyǵynnyń 80 paiyzy sýbsidiia arqyly óteledi eken.
Qazir óndiristik kooperativte Myrzabai Joraev, Anatolii Ázimov, Ánýar Boev, Solih Rahmanov, Elhan Qasymov, Abazbek Baratov, Saqypbai Shadmanov syndy mehanizator-kombainshylar ónimdi eńbek etip júr. Olar óz isterine úlken jaýapkershilikpen qaraidy.
«Hamro-Ata» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperativiniń 9 gektarlyq jylyjaiy da bar. Biyl osy jylyjaidan 95 tonna qyzanaq, 60 tonna qiiar jinapty. Osyndaǵy agronom Jámshi Saparov, brigadir Ahmet Qasymov, bas elektrik Myrzabai Oraqbaev, jylytý júiesiniń sheberi Myrzafar Qurmatov qysy-jazy aianbai eńbek etedi. Jylyjaida maýsym kezinde elýge jýyq adam turaqty jumys istep, nápaqa tabady.
Kooperativ bulardan tys 100 iri qarany qysy-jazy bordaqylap satady. Osynda eńbek etetinderdiń úsh mezgil tamaqtary tegin. Iri qara mal etin óz ashanalarynda da paidalanady.
Maqtaaraldyq sharýalardyń ǵasyrǵa jýyq ýaqyttan beri «aq altyn» ósirýmen ainalysyp kele jatqany belgili. Alaida, kúni búginge deiin ony shikizat kúiinde ǵana satyp keldi. Endigi jerde maqta tereń óndelmek. Jergilikti bilik ózbekstandyq «Global textile» kompaniiasymen kelisimge kelip otyr. Quny 45 million dollardy quraityn joba aiasynda logistika haby, maqtany bastapqy óńdeý zaýyty, trikotaj fabrikasy, maqta boiaý fabrikasy jáne tigin fabrikalary iske qosylatyn bolady. Al, Maqtaaral aýdany boiynsha 2024 jyly 2,0 myń gektar alqapqa tamshylatyp sýarý tehnologiiasyn engizý josparlanǵan bolsa, búgingi tańda 1,5 myń gektarǵa sý únemdeý tehnologiiasy engizilgen. Sonyń ishinde 500 gektar maqta, 1000 gektar baqsha, kókónis daqyldary bar.
Keler jyly tamshylatyp sýarý tehnologiiasy engiziletin alqaptyń kólemin kóbeitý josparlanyp otyr. Osy maqsatpen «Hamro-Ata» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperativinde tamshylatyp sýarýdyń tiimdiligi jóninde seminar-keńes ótti. Maqtaaraldyq kásipkerler men maqtashylar «Hamro-Ata» óndiristik kooperativinen úirenerimiz kóp eken desip tarasty.
Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn tiianaqty oryndap jatqan maqtaaraldyqtardyń maqtaýly tirlikterine razy kóńilmen qaittyq. Iá, ár gektardan 60 tsentner ónim jinaý buryn-sońdy bolmaǵan rekordtyq kórsetkish!
Sabyrbek Oljabai,
«Ońtústik Qazaqstan».
Maqtaaral aýdany.
