Aimaqtyń jer qoinaýyn paidalanýshylarmen kezdesýde munai eksportynyń úlesin arttyrý, gaz óndirý jáne jańa ken oryndaryn igerý máseleleri talqylandy.
Kezdesýdi ashqan oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev QR Premer-Ministriniń birinshi orynbasary Asqar Maminniń aimaqqa jasaǵan issaparynda salany damytý boiynsha naqty tapsyrmalar bergenin atap ótti.
Oblys ákiminiń aitýynsha, 2018 jyly munai óndirý kólemi 2017 jylǵa qaraǵanda 600 myń tonnaǵa azaiyp, 6,2 mln. tonnany quraidy, iaǵni 7,5%-ǵa tómendeidi. Sonymen qatar, óńirdegi munai kompaniialary ishki naryqta óndirilgen munaidyń 80%-yn óndiredi, munda bir barreline 30 AQSh dollary, al eksport baǵasy 70 AQSh dollaryn quraidy. Máselen, 2018 jyldyń 6 aiynda «QOR» UK» AQ men «PetroQazaqstan Qumkól Resorsiz» AQ munaidyń jalpy kóleminiń 30%-yn jáne «Qazgermunai» BK JShS 6% -dy eksporttady.
Talqylanǵan máselelerdi eskere otyryp, Qazaqstan Respýblikasynyń Energetika ministrligi men Qyzylorda oblysynyń ákimdigi bir ai ishinde aimaqtyń munai kompaniialarynyń kem degende 50% -dyq úlesin qoldaný múmkindigin qarastyrý tapsyryldy.
Sondai-aq, oblys ákimi aldyn-ala barlaý derekteri boiynsha 50-70 milliard tekshe metr gazdyń artýy týraly boljam bar ekenin atap ótti.
«Mundai jaǵdailarda «ósim» núkteleriniń biri jáne óńirdegi munai óndirisiniń ótemaqysy gaz óndirisin keńeitý bolyp tabylady. Degenmen, bir ulttyq operatorǵa tómen baǵamen gaz satýdyń qoldanystaǵy shemasy óndiris shyǵyndaryn da qamtymaidy», - dedi aimaq basshysy.
Bul rette, oblystyń jer qoinaýyn paidalanýshylar gazdy týrbinalyq qondyrǵylarda aidap nemese ony kúidirýdi jalǵastyrýda, iaǵni qalai da gaz óndirisiniń kólemin qysqartady.
«Gaz óndirý úshin ekonomikalyq yntalandyrý qajet. Osyǵan bailanysty, bizdiń usynysymyzda Qazaqstan Respýblikasynyń Energetika ministrligi «QazMunaiGaz» AQ men «QazTransGaz» AQ birlesip bir ai merzimde daiyn gaz ónimderin bólý qaǵidattaryna ózgerister engizýge, atap aitqanda, jobaǵa qatysatyn gaz óndirýshi kompaniialarǵa syrtqy naryqqa shyǵarylatyn gazdyń 50%-yn óz kúshimen jáne ulttyq operatorǵa qoldanystaǵy sharttarǵa sai mindetti 50%-yn satý júkteledi», - dedi Q.Kósherbaev.
Munai eksportynyń úlesin ulǵaitý jáne gaz baǵasyn qalyptastyrý jónindegi is-sharalar óńirdegi munai-gaz kompaniialaryna kiristeriniń ulǵaiýyna múmkindik beredi. Óz kezeginde alynǵan túsimder jańa ken oryndaryn barlaýǵa jáne burǵylaýǵa, jańa tehnologiialardy engizýge baǵyttalýy tiis. Osylaisha, jańa ken oryndaryn izdestirýdiń perspektivalyq baǵyttary retinde Aral, Syrdariia jáne Shý-Sarysý basseinderin ataýǵa bolady.
«Aral teńiziniń Ózbekstan tarapyna qaraityn aýmaǵy belsendi túrde zerttelip jatqanyn eskerip, qazaqstandyq taraptan da zertteý júrgizilýdiń qajettiligi týyndap tur. Qazirgi tańda Qyzylorda oblysyndaǵy munai ken oryndary quldyrap, munai burǵylaý 1,5-2 myń metr tereńdikte júrgizilýde», -dedi aimaq basshysy.
Qyzylorda oblysynda MJÁ printsipterine negizdelgen bir parametrlik uńǵymalardy burǵylaý júrgizýdi usyndy. Aimaq basshysy óz sózinde ákimshilik tarapynan jer qoinaýyn paidalanýshylardyń usynystaryn ilgeriletýde kómek kórsetýge daiyn ekenin atap ótti.
Sondai-aq, kezdesý barysynda Qazaqstan Respýblikasy Energetika ministrligi, Gaz ónerkásibin damytý departamentiniń direktory Ziiash Qiiaqbaev jáne aimaqtaǵy munai kompaniialarynyń basshylary sóz sóiledi.
