ايماقتىڭ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن كەزدەسۋدە مۇناي ەكسپورتىنىڭ ٷلەسٸن ارتتىرۋ, گاز ٶندٸرۋ جەنە جاڭا كەن ورىندارىن يگەرۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
كەزدەسۋدٸ اشقان وبلىس ەكٸمٸ قىرىمبەك كٶشەرباەۆ قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى اسقار ماميننٸڭ ايماققا جاساعان ٸسساپارىندا سالانى دامىتۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار بەرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلى مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 2017 جىلعا قاراعاندا 600 مىڭ تونناعا ازايىپ, 6,2 ملن. توننانى قۇرايدى, ياعني 7,5%-عا تٶمەندەيدٸ. سونىمەن قاتار, ٶڭٸردەگٸ مۇناي كومپانييالارى ٸشكٸ نارىقتا ٶندٸرٸلگەن مۇنايدىڭ 80%-ىن ٶندٸرەدٸ, مۇندا بٸر باررەلٸنە 30 اقش دوللارى, ال ەكسپورت باعاسى 70 اقش دوللارىن قۇرايدى. مەسەلەن, 2018 جىلدىڭ 6 ايىندا «قور» ۇك» اق مەن «پەتروقازاقستان قۇمكٶل رەسورسيز» اق مۇنايدىڭ جالپى كٶلەمٸنٸڭ 30%-ىن جەنە «قازگەرمۇناي» بك جشس 6% -دى ەكسپورتتادى.
تالقىلانعان مەسەلەلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ مەن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ بٸر اي ٸشٸندە ايماقتىڭ مۇناي كومپانييالارىنىڭ كەم دەگەندە 50% -دىق ٷلەسٸن قولدانۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ تاپسىرىلدى.
سونداي-اق, وبلىس ەكٸمٸ الدىن-الا بارلاۋ دەرەكتەرٸ بويىنشا 50-70 ميلليارد تەكشە مەتر گازدىڭ ارتۋى تۋرالى بولجام بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«مۇنداي جاعدايلاردا «ٶسٸم» نٷكتەلەرٸنٸڭ بٸرٸ جەنە ٶڭٸردەگٸ مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ ٶتەماقىسى گاز ٶندٸرٸسٸن كەڭەيتۋ بولىپ تابىلادى. دەگەنمەن, بٸر ۇلتتىق وپەراتورعا تٶمەن باعامەن گاز ساتۋدىڭ قولدانىستاعى سحەماسى ٶندٸرٸس شىعىندارىن دا قامتىمايدى», - دەدٸ ايماق باسشىسى.
بۇل رەتتە, وبلىستىڭ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار گازدى تۋربينالىق قوندىرعىلاردا ايداپ نەمەسە ونى كٷيدٸرۋدٸ جالعاستىرۋدا, ياعني قالاي دا گاز ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸن قىسقارتادى.
«گاز ٶندٸرۋ ٷشٸن ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ قاجەت. وسىعان بايلانىستى, بٸزدٸڭ ۇسىنىسىمىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ «قازمۇنايگاز» اق مەن «قازترانسگاز» اق بٸرلەسٸپ بٸر اي مەرزٸمدە دايىن گاز ٶنٸمدەرٸن بٶلۋ قاعيداتتارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋگە, اتاپ ايتقاندا, جوباعا قاتىساتىن گاز ٶندٸرۋشٸ كومپانييالارعا سىرتقى نارىققا شىعارىلاتىن گازدىڭ 50%-ىن ٶز كٷشٸمەن جەنە ۇلتتىق وپەراتورعا قولدانىستاعى شارتتارعا ساي مٸندەتتٸ 50%-ىن ساتۋ جٷكتەلەدٸ», - دەدٸ ق.كٶشەرباەۆ.
مۇناي ەكسپورتىنىڭ ٷلەسٸن ۇلعايتۋ جەنە گاز باعاسىن قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار ٶڭٸردەگٸ مۇناي-گاز كومپانييالارىنا كٸرٸستەرٸنٸڭ ۇلعايۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٶز كەزەگٸندە الىنعان تٷسٸمدەر جاڭا كەن ورىندارىن بارلاۋعا جەنە بۇرعىلاۋعا, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋگە باعىتتالۋى تيٸس. وسىلايشا, جاڭا كەن ورىندارىن ٸزدەستٸرۋدٸڭ پەرسپەكتيۆالىق باعىتتارى رەتٸندە ارال, سىردارييا جەنە شۋ-سارىسۋ باسسەيندەرٸن اتاۋعا بولادى.
«ارال تەڭٸزٸنٸڭ ٶزبەكستان تاراپىنا قارايتىن اۋماعى بەلسەندٸ تٷردە زەرتتەلٸپ جاتقانىن ەسكەرٸپ, قازاقستاندىق تاراپتان دا زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلۋدٸڭ قاجەتتٸلٸگٸ تۋىنداپ تۇر. قازٸرگٸ تاڭدا قىزىلوردا وبلىسىنداعى مۇناي كەن ورىندارى قۇلدىراپ, مۇناي بۇرعىلاۋ 1,5-2 مىڭ مەتر تەرەڭدٸكتە جٷرگٸزٸلۋدە», -دەدٸ ايماق باسشىسى.
قىزىلوردا وبلىسىندا مجە پرينتسيپتەرٸنە نەگٸزدەلگەن بٸر پارامەترلٸك ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋ جٷرگٸزۋدٸ ۇسىندى. ايماق باسشىسى ٶز سٶزٸندە ەكٸمشٸلٸك تاراپىنان جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ۇسىنىستارىن ٸلگەرٸلەتۋدە كٶمەك كٶرسەتۋگە دايىن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونداي-اق, كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ, گاز ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى زيياش قيياقباەۆ جەنە ايماقتاعى مۇناي كومپانييالارىنىڭ باسشىلارى سٶز سٶيلەدٸ.
