Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń kómekshisi – Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy Áset Isekeshov qylmystyq-atqarý júiesin odan ári damytý máseleleri boiynsha selektorlyq keńes ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Quqyq qorǵaý júiesiniń tolyqqandy reformasy Qazaqstan Respýblikasyn damytýdyń zamanaýi kezeńindegi eń ózekti mindetteriniń biri bolyp qalady.
Qaýipsizdik Keńesiniń apparaty Elbasy men Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń tiisti tapsyrmalaryn oryndaý boiynsha jumysty jalǵastyrýda.
30 sáýirde Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń kómekshisi – Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy Áset Isekeshov qylmystyq-atqarý júiesin odan ári damytý máseleleri boiynsha selektorlyq keńes ótkizdi.
Keńes jumysyna Ishki ister ministrliginiń, Bas prokýratýranyń, Qylmystyq-atqarý júiesi komitetiniń (budan ári – Komitet) jáne onyń aýmaqtyq bólimsheleriniń basshylyq quramy qatysty.
Ishki ister ministiri E.Z. Turǵymbaev Qazaqstan Respýblikasynyń 2010 jyldan 2020 jylǵa deiingi kezeńge arnalǵan quqyqtyq saiasat tujyrymdamasynda kórsetilgen penitentsiarlyq júieni damytý mindetterin oryndaý nátijelerin usyndy.
Atap aitqanda, bas bostandyǵynan aiyrýmen bailanysty emes qylmystyq jazalaý sharalaryn praktikaǵa keńinen engizý qamtamasyz etildi.
Eger 2009 jyly bas bostandyǵyn shekteý siiaqty jazanyń túrin respýblika sottary 781 sottalǵandarǵa qatysty taǵaiyndaǵan bolsa, 2019 jyly atalǵan qylmystyq jaýapkershilik sharalaryna 9 495 nemese 12 ese kóp adam tartylǵan.
Sondai- aq, bas bostandyǵynan aiyrýmen bailanysty emes qylmystyq jazanyń basqa túrlerin qoldaný aiasy aitarlyqtai keńeidi: qoǵamdyq jumystar - 3,8 ese (1 213-ten 4 638-ge deiin) jáne aiyppuldar-2,3 ese (1 765-ten 4 082-ge deiin).
Qabyldanǵan sharalar saldarynan qylmystyq-atqarý júiesi mekemelerinde tulǵalardyń sany 2010 jylǵy 63 643-ten 2020 jyly 29 841-ke deiin qysqardy; «Túrme halqynyń indeksinde» Qazaqstan Respýblikasy 13-orynnan 99-orynǵa aýysyp, óz pozitsiialaryn aitarlyqtai jaqsartty.
Zańnamalyq baza mańyzdy jańarýǵa ushyrady.
2015 jyldyń 1 qańtarynan bastap Qazaqstan Respýblikasynyń jańa Qylmystyq-atqarý kodeksi, 2017 jyly – «Probatsiia týraly» Zań qoldanysqa engizildi.
Qylmystyq-atqarý inspektsiialarynyń ornyna probatsiia qyzmetteri quryldy, olardyń negizgi fýnktsiialarynyń biri sottalǵandardy túzep-tárbieleýge yqpal etýdi, onyń ishinde tásilderdi daralandyrý qaǵidaty negizinde, damytý boldy.
Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasynyń bastamasy boiynsha qylmystyq jazalardy oryndaý boiynsha qyzmettiń tárbielik bólikterin arttyrý ideialary 5 institýttyq reformany júzege asyrý boiynsha 100 naqty qadam – Ult Josparynda kórinis tapty.
Óz kezeginde Qylmystyq-atqarý júiesi komitetiniń Tóraǵasy sottalǵandardy ustaý jaǵdaiy jaqsarǵanyn, týystarymen áleýmettik bailanystardy qoldaý maqsatynda kezdesýler men telefon arqyly sóilesýler sanynyń artqanyn habarlady.
Sonymen qatar, qylmystyq-atqarý mekemelerinde sottalǵandarǵa arnalǵan dúkenderdiń elektrondy formattaǵy jumysynyń sheteldik tájiribesi engizilýde.
Ult Josparynyń 33-qadamyna sáikes Elbasynyń 2016 jylǵy 8 jeltoqsandaǵy №387 Jarlyǵymen bas bostandyǵynan aiyrý oryndarynan bosatylǵan jáne probatsiia qyzmetiniń esebinde turǵan azamattardy áleýmettik ońaltýdyń keshendi strategiiasy bekitildi.
Jumystyń negizgi baǵyttarynyń biri retinde penitentsiarlyq infraqurylymdy jańǵyrtý, sottalǵandardyń eńbekpen qamtylýyn, onyń ishinde memlekettik-jekeshelik áriptestik mehanizmderin qoldana otyryp, damytý boldy (Ult Josparynyń 34-qadamy).
Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl, qylmystyq-atqarý júiesi qyzmetkerlerin materialdyq qamtamasyz etý jáne áleýmettik qorǵaý deńgeiin arttyrý máseleleri Qazaqstan Respýblikasynyń ishki ister organdaryn jańǵyrtý jónindegi 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasynyń 8-bóliminiń naqty is-sharalarynyń máni bolyp tabylady (Qazaqstan Respýblikasy Úkimetiniń 2018 jylǵy 27 jeltoqsandaǵy № 897 qaýlysymen bekitilgen).
2019 jyldyń tamyz aiynda Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti Q.K.Toqaevtyń tapsyrmasy boiynsha penitentsiarlyq júiede sottalǵandar quqyqtarynyń saqtalý zańdylyǵynyń jaǵdaiy Qazaqstan Respýblikasynyń zańdylyqty, quqyqtyq tártipti jáne qylmysqa qarsy kúresti qamtamasyz etý jónindegi Úilestirý keńesiniń arnaiy otyrysynda qaraldy.
Úilestirý keńesimen qaraý nátijeleri boiynsha sottalǵandar quqyqtarynyń buzylýyn boldyrmaý jóninde birqatar naqty usynystar ázirlendi, olar iske asyrý satysynda.
Keńeste usynylǵan ýákiletti organnyń jumysy týraly aqparat Prezidenttiń Kómekshisi-Qaýipsizdik Keńesiniń Hatshysy Á. Ó. Isekeshevpen nazarǵa alyndy, strategiialyq jáne baǵdarlamalyq qujattarda kórsetilgen birqatar maqsattarǵa qol jetkizilgendigi aiqyndaldy.
Sonymen qatar, Qaýipsizdik Keńesiniń Hatshysy atap ótkendei, qylmystyq-atqarý júiesin jańǵyrtý qoǵamnyń quqyq qorǵaý salasyndaǵy eń ózekti suranystarynyń biri bolyp qala berýde.
Jinalysqa qatysýshylardyń nazary BAQ pen áleýmettik jelilerde jalǵasýdaǵy penitentsiarlyq mekemelerdiń qyzmetkerleri men basqa da sottalǵandar tarapynan qylmystyq jazasyn ótep jatqan azamattardyń quqyqtaryn óreskel buzýy týraly jariialanymdarǵa aýdaryldy.
Qylmystyq-atqarý júiesiniń júieli problemalarynyń qatarynda sybailas jemqorlyq, tyiym salynǵan zattardyń ótýi, probatsiia qyzmetiniń jumysyndaǵy formalizm, jumystyń eskirgen nysandary men ádisteri, vedomstvolyq «Eńbek» RMK áleýetin jetkiliksiz paidalanylýy atap ótildi.
Ótkizilgen talqylaý barysynda Ishki ister ministrligi men qylmystyq-atqarý júiesi Komitetiniń jaýapty basshylary qylmystyq-atqarý júiesin jańǵyrtý jónindegi belsendi jáne ilgerli jumysty jalǵastyrý qajettigine baǵdarlandy.
Onyń ishinde qyzmettiń basym baǵyttary retinde:
- qylmystyq-atqarý júiesi mekemeleriniń qyzmetinde qazirgi zamanǵy tehnologiialardy neǵurlym belsendi qoldaný (beine baqylaý, onlain-shaǵymdaný men beine kórý portaldary jáne t.b.);
- sottalǵandar arasynda tárbie jáne ideologiialyq jumystyń tiimdiligin arttyrý, pármendi psihologiialyq kómek kórsetý, onyń ishinde sýitsidtik minez-qulyqtyń aldyn alý boiynsha sharalar qabyldaý;
- vedomstvolyq baǵynysty kásiporyndardyń áleýetin, memlekettik-jekeshelik áriptestik mehanizmderin neǵurlym tiimdi paidalaný jáne sottalǵandardyń naqty eńbekpen qamtylý kórsetkishterin arttyrý esebinen qylmystyq-atqarý júiesiniń sharýashylyq qyzmetin ońtailandyrý;
- penitentsiarlyq infraqurylymdy, birinshi kezekte bas bostandyǵynan aiyrý oryndarynda qylmystyq jazasyn ótep jatqan azamattardy ustaý jaǵdailaryn, jaqsartý;
- sottalǵandardy qaita áleýmettendirý boiynsha jumys tásilderin, onyń ishinde ony baǵalaý kriteriilerin, qaita qaraý;
- mekeme qyzmetkerleriniń sybailas jemqorlyq quqyq buzýshylyq jasaý yqtimaldyǵyn boldyrmaityn nemese azaitatyn kúndelikti jumys protsesterin uiymdastyrý algoritmderin ázirleý jáne engizý;
- qylmystyq-atqarý júiesindegi qyzmettiń bedelin arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalardy qabyldaý.
Talqylaý barysynda penitentsiarlyq mekemelerde qylmystyq jazasyn ótep jatqan azamattardyń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaý kepildigin arttyrý, sonyń ishinde SOVID-19 pandemiiasy jaǵdaiynda epidemiiaǵa qarsy qorǵaý sharalaryn kúsheitý qajettigi bólek atap ótildi.
Qorytyndylai kele, Qaýipsizdik Keńesiniń Hatshysy qylmystyq-atqarý júiesin jetildirý máseleleri aldaǵy ýaqytta da Prezident Ákimshiligi men Qaýipsizdik Keńesi basshylyǵynyń turaqty baqylaýynda bolatynyn aitty.
