Foto: baribar.kz
Biyl qasietti Qurban ait meiramyn musylmandar 6, 7 jáne 8 maýsym kúnderi atap ótedi. Osyǵan orai Almatynyń jeti aýdanynda úlken meshitterge jaqyn jerde qurban shalatyn 12 oryn ashyldy. 6 maýsymda tańǵy saǵat 06:00-de qalanyń 56 meshitinde Ait namazy oqylady. Namazdan keiin birden qurban shalý rásimi bastalady. Osy oraida Ult.kz tilshisi qurban shalý rásimi týraly tolyǵyraq jazady.
Almatydaǵy qurban shalý oryndary
«Qurban aitta muqtaj jandarǵa qol ushyn sozyp, baýyrmal bolyp, izgilikke umtylǵan durys. Jyldaǵydai arnaýly oryndarda mal satylyp, qurbandyq shalynyp, et taratylady. Barlyq oryn taza, shariǵat normalaryna sai keledi. Dini rásimdi meshit qyzmetkerleri baqylaidy», - dedi Almaty qalasynyń bas imamy Tólebi Ospan.
Almaty qalasynda qurban shalýǵa ruqsat etilgen oryndar tizimi:
Alataý aýdany boiynsha:
Myrzahmet meshiti. Qarasý sh/a, Soltústik ainalma joly kóshesi, 15.
Ásker ata meshiti. Aigerim-1 sh/a, Benberin kóshesi, 18/4.
Alǵabas meshiti. Alǵabas sh/a, Saigúbe kóshesi, 6.
Bostandyq aýdany boiynsha:
Baqytkeldi meshiti. Han-Táńiri sh/a, Dýlati kóshesi, 27/11.
Medeý aýdany boiynsha:
Omar ibn ál-Hattab meshiti. Jýkov kóshesi, 136 A.
Amanqul ata meshiti. T.Bigeldinov kóshesi, 5.
Fatima meshiti. Sh.Jánibek kóshesi, 148.
Raiymbek batyr meshiti. Dýman-1 sh/a, Han Táńiri kóshesi, 15.
Arafat meshiti. Ibragimov kóshesi, 5 A.
Naýryzbai aýdany boiynsha:
Qalqaman-2 meshiti. Qalqaman-2 sh/a, Aspandiiarov kóshesi, 84.
Túrksib aýdany boiynsha:
"Qairat" meshiti. Qairat sh/a, Sarymoldaev kóshesi, 22.
Jetisý aýdany boiynsha:
Ál-Mádina meshiti. Fedorov kóshesi, 12.
Qurban shalý rásimi
Qurban shalý rásimi – musylmandardyń eń qasietti meiramdarynyń biri, Qurban ait kezinde oryndalatyn dini ǵuryp. Bul rásim Alla Taǵalaǵa jaqyndaýdyń, taqýalyqtyń, iman men yqylastyń belgisi retinde atqarylady. Qurban shalý islam dininiń mańyzdy ǵibadattarynyń biri.
Qurban shalý Zulhijja aiynyń 10, 11 jáne 12-kúni, iaǵni Qurban aittyń alǵashqy úsh kúni tań namazynan keiin oryndalady.
Qurbandyqqa qoi (1 jastan asqan, semiz). eshki (1 jastan asqan), siyr (2 jastan asqan, 7 adamǵa deiin ortaq shalýǵa bolady), túie (5 jastan asqan, 7 adamǵa deiin ortaq shalýǵa bolady) shalýǵa ruqsat etilgen. Sonymen qatar, Maldyń deni saý, kemshiliksiz, múkis bolmaýy shart. Kózi soqyr, aiaǵy aqsaq, óte aryq, múiizi synǵan t.b. mal jaramsyz.
Kez kelgen aqyl-esi durys, baliǵat jasyna jetken, turǵylyqty (mýsofir emes) jáne nisap mólsherinen (85 gramm altyn ne soǵan teń bailyq) artyq múlki bar adamǵa qurban shalý mindetti.
Qurban shalý tártibi boiynsha, maldy qubylaǵa qaratyp jatqyzyp, «Bismilláhi Allahý ákbar» dep aitady. Maldy uqyptylyqpen jáne azaptamai, qurban nietimen shalý kerek.
Qurbandyq etin bólý tártibi
Joǵaryda atalǵan qurbandyq maldarynyń ishinen eń kóbi qoi soiylatyny belgili. Endi osy qoi etin qalai bóletinin taldasaq.
Qurbandyqqa shalynǵan qoidyń etin bólý – musylman dástúrinde arnaiy tártippen oryndalatyn saýapty amal. Etti ádil jáne durys bólip, ony tek óziń úshin emes, ózgelerge de úlestirý – qurban shalýdyń mánin tolyq ashady.
Sonymen, qurbandyqqa shalynǵan qoidyń eti 3 bólikke bólinedi: Aldymen qoi etiniń bir bóligi — ózine jáne otbasyna qaldyrylady. Bul – Allanyń bergen nyǵmeti, halal rizyq retinde paidalanylady. Ekinshi bóligi týǵan-týystarǵa, dostar men kórshilerge taratylady. Jaǵdaiy jaqsy bolsa da, olarǵa syilyq retinde úlestirýge bolady. Úshinshi bóligi jaǵdaiy joq, muqtaj, az qamtylǵan adamdarǵa beriledi. Bul sadaqa retinde esepteledi, eń saýapty bóligi osy.
Etti bólgende shariǵat boiynsha naqty grammen belgilengen mólsher joq, biraq úsh bólik shamamen teń bolýy kerek. Qalasańyz, muqtajdarǵa kóbirek berýge bolady, bul – saýapty arttyrady.
Eskeretin jait, qurban etin de, terisin de satýǵa bolmaidy. Qasapshyǵa aqy retinde et nemese teri berý – durys emes, oǵan eńbekaqy bólek berilýi kerek. Eger qajet dep tapqan jaǵdaida, qurban shalýshy barlyq etti sadaqa etýge de bolady (ózine qaldyrmai) — bul qosymsha saýap.
Qurbandyq shalý mindeti ait namazynan keiingi úsh kún ishinde oryndalady. Bul kúnderi musylmandardyń jaǵdaiy kelgenderine qurbandyq shalý paryz bolyp sanalady.
Aita keteiik, biyl Qurban ait meiramy 6 maýsymda bastalady. Bul kún jumaǵa sáikes keledi jáne Qazaqstanda resmi demalys kúni bolyp belgilengen.
Aqbota Musabekqyzy