Qazaqstandyqtardyń bank aldyndaǵy qaryzy 5 trillion teńgeden asady. Keiingi 1 jylda tutynýshylyq kredittiń kólemi 18 protsentke ósken. Sarapshylar muny infliatsiianyń ósýi jáne taýardyń qymbattaýymen bailanystyrady, dep jazdy Habar 24.
Jalpy bankten alǵan qaryzdy merziminen buryn qaitaryp, kreditti tolyq jabýǵa bola ma? Ondai jaǵdaida ústeme aqy qalai esepteledi? Kreditti merziminen buryn tolyq qaitarý kimge tiimdi? Bankter úshin emes, árine. Sebebi mundai jaǵdai qarjy uiymyn paidadan qaǵady. Sondyqtan keibir bankter nesieni merziminen buryn jabýǵa ruqsat bermeidi nemese bul úrdisti barynsha qiyndatady. Olardyń bul áreketi zań talaptaryna sai kele me?
"Bir de bir bank qaryzdy merziminen buryn qaitarýǵa ózdigimen shekteý qoia almaidy. Elde kreditti tolyq jabý júiesin retteitin arnaiy zań bar. Zańnyń 34-babynyń 7-tarmaǵynda eger qaryz alýshy qarjyny kásip ashý maqsatynda almasa, 14 táýlikten keiin tolyq qaitarýǵa quqyly ekeni aitylǵan. Sáikesinshe ústemeaqy tek sol kúnder úshin ǵana eseptelýge tiis", - deidi bank máseleleri boiynsha táýelsiz sarapshy Nurjan Biiakaev.
Tutynýshylyq nesie negizinen arnaiy bir maqsatqa berilmeidi. Qarjy uiymdary qaryz bergen jeke tulǵadan aqshany qaida, qalai jaratatynyn suramaidy. Sondyqtan onyń kásip ashýǵa jumsalǵany qaǵaz júzinde kórsetilmegen. Iaǵni kez kelgen adam kreditti merziminen buryn jabýǵa múmkindigi bolsa, kelisimshart jasalǵan kúnnen 14 táýlik ótkennen keiin sol kúnder úshin eseptelgen ústemeni qosyp qana qaitarýǵa quqyly.
Biraq osy jerde eskere ketetin bir jáit bar. Eldiń "Bank jáne bank qyzmeti týraly" zańynda "bir jylǵa berilgen qaryzdy alty ai ótpei japsańyz, qarjy uiymy ústeme aqyny tolyq bir jylǵa alýǵa quqyly ekeni aitylady. Qarjy uiymdary osy erejeni óz paidasyna sheshetin kórinedi.
"Eger qaryzdy 3 jylǵa rásimdep, bir jyldan keiin tolyq qaitarǵyńyz kelse, bul zań sizge shek qoimaidy. Qarjy uiymdarynyń sizden úsh jylǵa eseptelgen ústeme aqyny talap etýge quqyǵy joq. Kreditti japqanda ústeme aqy sol kúnge deiin ǵana eseptelýi tiis", - dep túsindirdi Nurjan Biiakaev.
Eger qaryzdy merziminen buryn qaitarýdy josparlasańyz, bul týraly bankke ótinish qaldyrý kerek. Soǵan sáikes qarjy uiymy qaryz somasyn qaita eseptep, naqty bereshegińizdi habarlaidy. Eger olai bolmaǵan jaǵdaida kez kelgen azamat eldiń qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine shaǵymdana alady.
Aita keteri, osy agenttik ashylǵaly qarjylyq qyzmetti tutynýshynyń quqyǵyn qorǵaityn birneshe ózgeris engizildi. Sonyń biri kredit alý kezinde beriletin biryńǵai jadynama. Onda kreditke qatysty negizgi aqparat jazylady. Máselen qaryz somasy men valiýtasy, qaryz merzimi, tólem sany, óteýge tiis jalpy soma syiaqynyń jiyntyq somasy jáne basqa da málimetter jazylǵan.
Qazir eldegi barlyq bank qaryz alýshyǵa shartpen birge osy jadynamany usynýǵa tiis. Bul azamattyń birneshe qarjy uiymyn salystyra otyryp tiimdisin tańdaýǵa múmkindik beredi. Al negizgi talaptar kelisimshartta kórsetilgen. Sondyqtan qaryz alarda onymen muqiiat tanysyp shyqqan abzal.
