Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstan Respýblikasynyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan Ulttyq qaýipsizdik strategiiasyn bekitý týraly» Jarlyqqa qol qoidy. Bul týraly Aqordanyń baspasóz qyzmeti habarlady.
Ulttyq qaýipsizdik strategiiasy budan buryn Tuńǵysh Prezident – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysynda qaralyp, maquldanǵan jáne eldiń ulttyq múddelerin qorǵaýǵa qatysty tujyrymdamalyq jaǵynan jańartylǵan tásilderdi qamtidy.
Strategiia – Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boiynsha engiziletin memlekettik josparlaýdyń jańa júiesiniń negizgi qujattarynyń biri. Osyǵan orai qujatta taiaýdaǵy bes jylda bolýy múmkin dep boljanyp otyrǵan negizgi syn-qaterlerge qarsy is-qimylǵa basa mán berilgen.
Atap aitqanda, birinshiden, koronavirýs pandemiiasynyń jalǵasýy jáne biologiialyq qaýipsizdiktiń basqa da qaterleri. Ekinshiden, ekonomikany, eńbek qatynastaryn, áleýmettik salany, aqparattyq keńistik pen kommýnikatsiiany túbegeili ózgertetin tehnologiialyq ózgerister. Úshinshiden, qarjy-ekonomika salasyna áser etken syrtqy naryqtardaǵy daǵdarys jaǵdaiy. Tórtinshiden, jahandyq jáne óńirlik arenada daǵdarystyń odan ári ýshyǵýy keri áser etedi.
Osyǵan bailanysty álemniń kóptegen damyǵan elderi qazirgi halyqaralyq jáne ishki jaǵdailardy eskere otyryp, ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi ózderiniń saiasatyn qaita qaraidy.
Sonymen qatar Qazaqstan Strategiiasynda ulttyq qaýipsizdikti nyǵaitýdyń negizgi basymdyqtary aiqyndaldy.
Azamattardyń, qoǵam men memlekettiń qaýipsizdigi birinshi orynǵa qoiylǵan. Strategiiada adami kapital salasyndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, eń aldymen, ulttyń ziiatkerlik áleýetin saqtaýǵa jáne ulǵaitýǵa nazar aýdarylady. Biologiialyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi keshendi jumystarmen birge qoǵamdyq densaýlyq saqtaý isin damytý máselesi de ulttyq qaýipsizdiktiń bazalyq faktorlarynyń qataryna engizildi.
Atalǵan baǵyt quqyq qorǵaý organdary men sot júiesi jumystarynyń tiimdiligin arttyrýdy, halyqty quqyq buzýshylyqtardyń barlyq túrinen qorǵaýdy qamtidy.
Ekonomikalyq qaýipsizdiktiń mindetteri aitarlyqtai túzetildi. Qaýipsizdikti qamtamasyz etý turaqty ósýdiń jańa modeline kóshýge, ekonomikanyń tehnologiialyq kúrdeliligin arttyrýǵa, ónimdiligi joǵary jumys oryndaryn ashýǵa jáne halyqtyń tabysyn arttyrý úshin jaǵdai jasaýǵa bailanysty.
Atap aitqanda, basty baǵyttar azyq-túlik qaýipsizdigi, qarjy júiesiniń turaqtylyǵy, kólik-tranzit salasyndaǵy qaterlerdi azaitý bolyp tabylady.
Budan bólek basymdyqtardyń qatarynda ekologiialyq qaýipsizdik, sonyń ishinde, ekojúielerdi qorǵaý ǵana emes, tabiǵi resýrstardy basqarý da bar. Munda eldiń sý qaýipsizdigi erekshe oryn alady.
Tabiǵi jáne tehnogendik apattardyń aldyn alý jáne olardyń zardaptaryn barynsha azaitý jónindegi jumysty júieli túrde kúsheitý talap etiledi.
Aqparattyq qaýipsizdik salasynda kiber qaýipterge qarsy is-qimyl, qazaqstandyqtardyń jeke derekterin qorǵaý, aqparattyq infraqurylym, strategiialyq nysandar jáne ulttyq aqparattyq keńistiktiń qorǵalý deńgeiin arttyrý mańyzdy ról atqarady.
Qorǵanys qabiletin qamtamasyz etý, ulttyq múddelerdi halyqaralyq arenada ilgeriletý máseleleri ulttyq qaýipsizdiktiń dástúrli baǵyttarynyń qataryna jatady. Sonymen birge olardyń mazmuny jańa aimaqtyq jáne jahandyq syn-qaterlerge, sonyń ishinde, gibridti jáne asimmetriialy syn-qaterlerge bailanysty eleýli ózgeristerge ushyrady.
Árbir basym baǵyt boiynsha aldyn alý tetikteri jáne qaterlerdiń aldyn alý jónindegi naqty sharalar ázirlendi. Olar ulttyq qaýipsizdik táýekelderin basqarý jónindegi is-qimyl jospary arqyly iske asyrylady, sondai-aq, ulttyq jobalarǵa jáne memlekettik josparlaý júiesiniń basqa da qujattaryna enedi.
Sonymen qatar Strategiia azamattardyń, qorshaǵan ortanyń qorǵalýyna, áleýmettik-ekonomikalyq sala men halyqtyń ál-aýqatyna tónetin qaterlerdi tómendetýge qatysty naqty nysanaly kórsetkishterdi aiqyndai otyryp, tolyq qoldanbaly mánge ie bolady.
Strategiialyq táýekelderdi basqarýdyń ozyq ádisteri negizinde indikatorlardyń biryńǵai júiesi qalyptastyrylady. Bul Strategiiany iske asyrý jónindegi sharalarǵa jedel monitoring júrgizýge, olardyń azamattar men memlekettiń qaýipsizdik jaǵdaiyna áserin baǵalaýǵa múmkindik beredi.
