Koronavirýs infektsiiasynyń pandemiiasyna bailanysty kóptegen elder COVID-19 koronavirýs infektsiiasyna qarsy vaktsinalardy jedel túrde jasai bastady. Qazaqstanda densaýlyq saqtaý úshin asa qaýipti infektsiialarǵa qarsy vaktsinalardy ázirleý jáne Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymymen (DDSU) yntymaqtastyq boiynsha Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi Ǵylym komitetiniń Biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýtynyń tájiribesi mol. Institýt vaktsinany daiyndaýǵa naýryz aiynyń ortasynan bastap kiristi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Bul ǵylymi uiym qaýipti infektsiialarmen jumys isteý úshin 13 biologiialyq qaýipsizdik zerthanasynda jumys isteitin elimizdiń jetekshi virýsolog-ǵalymdaryn biriktiredi.
Qaýipti jáne asa qaýipti jumystardyń barlyq túrleri qaýipsizdiktiń 3 deńgeiindegi zerthanada (BSL-3) júrgiziledi. Bul - 50 jyldan astam nátijeli jumys atqarǵan jáne vaktsinalardy óndirýde tájiribesi mol, biregei institýt.
Institýttyń zertteýleri meditsina men aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan vaktsinalardyń jańa túrlerin jasaýǵa, immýnobiologiialyq preparattardy óndirýge, qaýipti jáne asa qaýipti aýrýlardy diagnostikalaý úshin test júielerin jasaýǵa baǵyttalǵan. Tek sońǵy 10 jyldyń ishinde institýt asa qaýipti infektsiialar boiynsha, onyń ishinde «qus» jáne «shoshqa» tumaýyna, nodýliarlyq dermatitke, brýtsellezge qarsy jeti jańa vaktsina jasaý tehnologiiasyn daiyndady. Qaýipsizdik jáne immýnobiologiialyq qasietteri boiynsha sońǵysy osy aýrýǵa qarsy ózge vaktsinalarǵa qaraǵanda edáýir sapaly.
Sonymen qatar, 2020 jyly Biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýty ǵalymdary túie sheshegine qarsy vaktsina jasady.
COVID-19 virýsyn juqtyrǵan alǵashqy naýqastar naýryz aiynyń ortasynda ǵana anyqtalǵandyqtan ǵalymdar patologiialyq materialǵa tek 23 naýryzda qol jetkizdi.
Almaty qalasynyń juqpaly aýrýlar aýrýhanasynda emdelip jatqan alǵashqy naýqastardan materialdar alynyp, BQPǴZI-ǵa jetkizildi. BSL-3 qorǵaý deńgeii bar zerthanada biologiialyq úlgilerden VERO jasýshalarynyń kýltýrasynda SARS-CoV-2 qozdyrǵyshy (koronavirýs qozdyrǵyshy) retinde anyqtalǵan virýs bólinip, onyń biologiialyq qasietteri zertteldi.
Óte qysqa ýaqyt ishinde júrgizilgen ǵylymi zertteýlerdiń nátijesinde 9 mamyrda BQPǴZI ǵalymdary alǵashqy vaktsinany shyǵardy. 15 mamyrda Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy (DDSU) ony óz saitynda klinikaǵa deiingi synaqtarǵa arnalǵan kandidattyq vaktsina retinde tirkedi.
DDSU-da tirkelgen kúni zerthanalyq janýarlarǵa vaktsinanyń klinikaǵa deiingi synaqtary bastaldy: syzyqtyq tyshqandar, siriialyq homiaktar, egeýquiryqtar, gvineia shoshqalary, paromdar men qoiandar jáne t. b. Búgingi tańda synaq nátijeleri DDSU reglamenttegen barlyq parametrler boiynsha, atap aitqanda - ýyttylyq, pirogendilik, allergendilik, immýnogendik, vaktsina DDSU men Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik farmakopeiasynyń talaptaryna sáikes keletinin kórsetedi.
Sonymen qatar, ǵylymi institýt vaktsinany antideneler titri joǵary immýnogendilikti kórsetken primattarda da synaqtan ótkizip jatyr.
Klinikaǵa deiingi zertteýler aiaqtalǵannan keiin kóp uzamai vaktsinanyń klinikalyq synaqtary bastalady.
Sondai-aq, BQPǴZI ártúrli platformalarda taǵy úsh vaktsinany: SOVID-19-ǵa qarsy qosalqy, vektorlyq jáne tiri kandidattyq vaktsinalardy daiyndap jatyr.
Eske salsaq, Densaýlyq saqtaý ministrligi vaktsinalaý - infektsiialyq aýrýlardan qorǵanýdyń tiimdi ádisi ekenin jetkizdi. Qazaqstandyq ǵalymdar 7 vaktsina daiyndaý tehnologiiasyn jasady.
Jalpy Qazaqstanda koronavirýsqa qarsy vaktsinanyń bes prototipi boiynsha jumys júrgizilip jatyr. COVID-19 vaktsinasyn jasaý boiynsha jumystardyń barysyna qyzyǵýshylyq tanytqan azamattar DDSU veb-saitynda vaktsinaǵa úmitkerler týraly jalpy sholýdy oqi alady. Vaktsinaǵa úmitkerlerdiń tizimi únemi jańartylyp otyrady.
