Koronavirýstan qazaqstandyq vaktsinany jasaýshy ǵalym, professor Lespek Kútimbetov otandyq vaktsina ázirliktiń qandai fazasynda ekenin aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
Onyń aitýynsha, QR BǴM Ǵylym komiteti Biologiialyq qaýipsizdik problemalarynyń ǵylymi-zertteý institýty 5 vaktsina daiyndap jatyr.
Olardyń ekeýi synaqtan ótkizilýde.
«Birinshi vaktsina – inaktivtendirilgen vaktsina. Ol 2020 jyldyń mamyrynda DDSU-da tirkelgen. Bul vaktsina klinikalyq kezeńge deiingi synaqtan ótken. Iaǵni, janýralarǵa tekserildi. Sońǵy kezeń – maimyldarǵa tekserilip jatyr. Ekinshi vaktsina – sýbbirliktik vaktsina tamyzda tirkelgen. Bul ónim de klinikalyq kezeńge deiingi synaqtan ótti. Ekeýiniń de nátijesi jaqsy, ekeýi de qaýipsiz, tiimdiligi joǵary», - dedi professor.
Onyń ishinde «QazCovid-in» dep atalatyn bireýi erikti adamdarǵa synalyp úlgergen. Qazir synaqtyń 2 fazasynan da ótti.
«Birinshi fazasynda 18 ben 50 jas aralyǵyndaǵy 44 adamǵa egildi. Ekinshi fazasy 30 qarashada aiaqtaldy. Ony 50 jastan asqan 200 adamǵa salyp kórdik. Klinikalyq zertteýler oń nátije kórsetip otyr. Vaktsina immýnogendik belsendilik týdyrady. COVID-19-dan qorǵaidy», - dedi professor.
Lespek Kútimbetov shilde aiynda vaktsinany oilap tabýǵa atsalysqan birneshe ǵalym ony óz aǵzalaryna synap kórgenin aitty.
Qazir olardyń barlyǵy densaýlyǵyna shaǵymdanbaidy. Koronavirýs juqtyrǵandarmen birge júre beredi.
«Klinikalyq synaqtan ótip jatqan eriktilerdiń qanyn teksergende qandaǵy antidenelerdiń titri óte joǵary bolǵan. Bul, antideneler virýsty beitaraptandyryp aǵzaǵa taralýynyń aldyn alady. Bes ai ótkenine qaramastan, antideneler aǵzada áli joǵary bolyp tur. Bizge áli de virýstan qaýip tónip turǵan joq. Immýnitet 6 aiǵa deiin turaqty bolady dep josparlap otyrmyz», - dedi professor Kútimbetov.
Onyń aitýynsha, jeltoqsannyń sońynda «QazCovid-in» vaktsinasynyń úshinshi synaq kezeńi bastalady. Nátijesi oń shyqqan jaǵdaida, QR DSM maquldaýynan soń, kópshilikke paidalanýǵa bolady.
«Úshinshi fazada birneshe myńdaǵan erikti qatysady. Koronavirýspen bir ret aýyryp turǵandar da qatysatyn bolady», - dedi ol.
Professordyń aitýynsha, qalǵan 3 vaktsinanyń ekeýi – vektorlyq, úshinshisi - gendik injeneriia ǵylymynyń jemisi.
«Virýs shtamdary alyndy. Óndiris negizi daiyn. Tek óndiris tehnologiiasyn standartizatsiiadan ótkizip, immýnobiologiialyq qasietin baǵalaý qaldy. Besinshi vaktsina – tiri vaktsina. Kelesi jyly qańtardan bastap onyń vaktsinalyq qasietin tekseretin bolamyz. Immýnogendik qasieti boiynsha bul vaktsinalar birinen-biri asa erekshelenbeidi. Tek daiyndaý tehnologiialary boiynsha ǵana ózgeshe. Inaktivtendirilgen vaktsina virýlentti virýstan jasalady. Biz olardy óltirip, immýnostimýliator preparattarmen qalypqa keltiremiz. Sýbbirliktik vaktsina úshin virýstyń tek syrtqy aqýyzdary ǵana alynyp, basqa mikroaǵzaǵa qondyrylady. Sodan ósip shyqqan biomassaǵa adiývanttar (immýnostimýliatorlar) qosylyp vaktsina jasalady. Vektorlyq vaktsinalarǵa adiývant qosylmaidy. Bundai vaktsinalardy álemniń kóptegen elderi oilastyrýda. Al tiri vaktsinany Úndistan men Qazaqstan ǵana qarastyryp jatyr. Basqa elder jaily estigenim joq», - dedi professor.
Lespek Kútimbetov qazaqstandyq vaktsina immýnogendik qasieti boiynsha reseilik «Spýtnik V»-dan kúshtirek bolatynyn jetkizdi.
