كوروناۆيرۋستان قازاقستاندىق ۆاكتسينانى جاساۋشى عالىم, پروفەسسور لەسپەك كٷتٸمبەتوۆ وتاندىق ۆاكتسينا ەزٸرلٸكتٸڭ قانداي فازاسىندا ەكەنٸن ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ونىڭ ايتۋىنشا, قر بعم عىلىم كوميتەتٸ بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى 5 ۆاكتسينا دايىنداپ جاتىر.
ولاردىڭ ەكەۋٸ سىناقتان ٶتكٸزٸلۋدە.
«بٸرٸنشٸ ۆاكتسينا – يناكتيۆتەندٸرٸلگەن ۆاكتسينا. ول 2020 جىلدىڭ مامىرىندا ددسۇ-دا تٸركەلگەن. بۇل ۆاكتسينا كلينيكالىق كەزەڭگە دەيٸنگٸ سىناقتان ٶتكەن. ياعني, جانۋرالارعا تەكسەرٸلدٸ. سوڭعى كەزەڭ – مايمىلدارعا تەكسەرٸلٸپ جاتىر. ەكٸنشٸ ۆاكتسينا – سۋببٸرلٸكتٸك ۆاكتسينا تامىزدا تٸركەلگەن. بۇل ٶنٸم دە كلينيكالىق كەزەڭگە دەيٸنگٸ سىناقتان ٶتتٸ. ەكەۋٸنٸڭ دە نەتيجەسٸ جاقسى, ەكەۋٸ دە قاۋٸپسٸز, تيٸمدٸلٸگٸ جوعارى», - دەدٸ پروفەسسور.
ونىڭ ٸشٸندە «QazCovid-in» دەپ اتالاتىن بٸرەۋٸ ەرٸكتٸ ادامدارعا سىنالىپ ٷلگەرگەن. قازٸر سىناقتىڭ 2 فازاسىنان دا ٶتتٸ.
«بٸرٸنشٸ فازاسىندا 18 بەن 50 جاس ارالىعىنداعى 44 ادامعا ەگٸلدٸ. ەكٸنشٸ فازاسى 30 قاراشادا اياقتالدى. ونى 50 جاستان اسقان 200 ادامعا سالىپ كٶردٸك. كلينيكالىق زەرتتەۋلەر وڭ نەتيجە كٶرسەتٸپ وتىر. ۆاكتسينا يممۋنوگەندٸك بەلسەندٸلٸك تۋدىرادى. COVID-19-دان قورعايدى», - دەدٸ پروفەسسور.
لەسپەك كٷتٸمبەتوۆ شٸلدە ايىندا ۆاكتسينانى ويلاپ تابۋعا اتسالىسقان بٸرنەشە عالىم ونى ٶز اعزالارىنا سىناپ كٶرگەنٸن ايتتى.
قازٸر ولاردىڭ بارلىعى دەنساۋلىعىنا شاعىمدانبايدى. كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندارمەن بٸرگە جٷرە بەرەدٸ.
«كلينيكالىق سىناقتان ٶتٸپ جاتقان ەرٸكتٸلەردٸڭ قانىن تەكسەرگەندە قانداعى انتيدەنەلەردٸڭ تيترٸ ٶتە جوعارى بولعان. بۇل, انتيدەنەلەر ۆيرۋستى بەيتاراپتاندىرىپ اعزاعا تارالۋىنىڭ الدىن الادى. بەس اي ٶتكەنٸنە قاراماستان, انتيدەنەلەر اعزادا ەلٸ جوعارى بولىپ تۇر. بٸزگە ەلٸ دە ۆيرۋستان قاۋٸپ تٶنٸپ تۇرعان جوق. يممۋنيتەت 6 ايعا دەيٸن تۇراقتى بولادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز», - دەدٸ پروفەسسور كٷتٸمبەتوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جەلتوقساننىڭ سوڭىندا «QazCovid-in» ۆاكتسيناسىنىڭ ٷشٸنشٸ سىناق كەزەڭٸ باستالادى. نەتيجەسٸ وڭ شىققان جاعدايدا, قر دسم ماقۇلداۋىنان سوڭ, كٶپشٸلٸككە پايدالانۋعا بولادى.
«ٷشٸنشٸ فازادا بٸرنەشە مىڭداعان ەرٸكتٸ قاتىسادى. كوروناۆيرۋسپەن بٸر رەت اۋىرىپ تۇرعاندار دا قاتىساتىن بولادى», - دەدٸ ول.
پروفەسسوردىڭ ايتۋىنشا, قالعان 3 ۆاكتسينانىڭ ەكەۋٸ – ۆەكتورلىق, ٷشٸنشٸسٸ - گەندٸك ينجەنەرييا عىلىمىنىڭ جەمٸسٸ.
«ۆيرۋس شتامدارى الىندى. ٶندٸرٸس نەگٸزٸ دايىن. تەك ٶندٸرٸس تەحنولوگيياسىن ستاندارتيزاتسييادان ٶتكٸزٸپ, يممۋنوبيولوگييالىق قاسيەتٸن باعالاۋ قالدى. بەسٸنشٸ ۆاكتسينا – تٸرٸ ۆاكتسينا. كەلەسٸ جىلى قاڭتاردان باستاپ ونىڭ ۆاكتسينالىق قاسيەتٸن تەكسەرەتٸن بولامىز. يممۋنوگەندٸك قاسيەتٸ بويىنشا بۇل ۆاكتسينالار بٸرٸنەن-بٸرٸ اسا ەرەكشەلەنبەيدٸ. تەك دايىنداۋ تەحنولوگييالارى بويىنشا عانا ٶزگەشە. يناكتيۆتەندٸرٸلگەن ۆاكتسينا ۆيرۋلەنتتٸ ۆيرۋستان جاسالادى. بٸز ولاردى ٶلتٸرٸپ, يممۋنوستيمۋلياتور پرەپاراتتارمەن قالىپقا كەلتٸرەمٸز. سۋببٸرلٸكتٸك ۆاكتسينا ٷشٸن ۆيرۋستىڭ تەك سىرتقى اقۋىزدارى عانا الىنىپ, باسقا ميكرواعزاعا قوندىرىلادى. سودان ٶسٸپ شىققان بيوماسساعا اديۋۆانتتار (يممۋنوستيمۋلياتورلار) قوسىلىپ ۆاكتسينا جاسالادى. ۆەكتورلىق ۆاكتسينالارعا اديۋۆانت قوسىلمايدى. بۇنداي ۆاكتسينالاردى ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸ ويلاستىرۋدا. ال تٸرٸ ۆاكتسينانى ٷندٸستان مەن قازاقستان عانا قاراستىرىپ جاتىر. باسقا ەلدەر جايلى ەستٸگەنٸم جوق», - دەدٸ پروفەسسور.
لەسپەك كٷتٸمبەتوۆ قازاقستاندىق ۆاكتسينا يممۋنوگەندٸك قاسيەتٸ بويىنشا رەسەيلٸك «سپۋتنيك V»-دان كٷشتٸرەك بولاتىنىن جەتكٸزدٸ.
