Foto:egemen.kz alyndy
Degenmen elimizde azamattyq qoǵam endi qalyptasyp keledi deidi sarapshy.
«Azamattyq qoǵamnyń qalyptasýyna áleýmettik jeli men aqparattyq quraldary áser etip jatyr. Kózderi ashyq, kókiregi oiaý azamattarymyz bar. Ózderiniń shynaiy oilaryn anyq jetkizetin azamattarymyz májilis jáne máslihat depýtattaryn sailaý kezinde belsendilik tanytty. Iaǵni, áleýmettik jeli arqyly, dóńgelek ústel arqyly ózderiniń daýystaryn ashyq sanap, oilaryn erkin bildire aldy. Keshegi ótken referendým da biliktiń azamattyq qoǵammen sanasýynyń negizgi dáleli», - dep jaýap berdi saiasattanshy Talǵat Janysbai.
Rasymen, máslihat depýtattary óte mańyzdy fýnktsiia atqarady. Sebebi bul óńirlerdegi jaǵdaiǵa qanyq, qoǵamnyń ishinde júrgen, jergilikti bilik pen halyqtyń arasyndaǵy qarym-qatynas, biýdjet, áleýmettik jaǵdai, qoǵamdaǵy kóńil-kúi jáne basqany jaqsy biletin, sol protsesstiń ishinde júrgen jandardan quralady.
Jalpy bizde 3300-den astam máslihat depýtaty bar. Sonyń 70 paiyzy Astanada II respýblikalyq forýmda bas qosty. Forýmǵa prezident te qatysty. Sóz sóilep, máslihat depýtattary jumystarynyń mańyzdylyǵyn, olardy halyqtyń oi-pikirin bildirýshi tarap retinde qyzmetiniń joǵary ekenin aitty. Áielder men jastardyń ókildi bilikte sany artyp kele jatqanyn, máslihat depýtattarynyń quzireti keńeie túskenin, al depýtattar oblys jáne qala ákimderin balamaly negizde tańdai bastaǵanyn da tilge tiek etti.
Biliktilikterin arttyrýdy udaiy júrgizip, máslihattardyń jergilikti ekonomikalyq saiasatqa yqpalyn arttyra túsý máselesi ózekti bolyp turǵany aityldy.
Bizdiń halyqtyń daýys berýde, saiasi sheshim qabyldaýda tájiribesi bar. Sebebi táýelsizdik alǵaly referendým elimizde 4-shi ret ótkizilip otyr. BAQ-ta daýys berýge kelgen qazaqstandyqtardyń qarasy kóp ekenin kórdik. Ásirese, elimizdiń bas qalasy Astananyń turǵyndary belsendilik tanytty. Sonymen qatar, Qaraǵandy, Aqtóbe, Qyzylorda oblystary men Shymkent qalasynyń turǵyndary da tizimniń kósh basynda tur.
Árine, sailaý naýqany kezinde baiqaýshylardyń jumysy asa mańyzdy. Olar sailaý ýchaskelerdiń ýaqytyly ashylýyn, daýys berýshilerdiń registratsiiadan ótýin jáne olardyń quqyqtarynyń buzylmaýyn jiti baqylap otyrdy. Eger daýys berýshilerdiń quqyqtary shektelip jatsa, onda baqylaýshylar tiisti qujat toltyryp, qajetti organdarǵa jiberdi.
Bul referendýmdy álemniń 30 elinen 177 baiqaýshy qadaǵalady. Olar Amerika Qurama Shtattary, Ulybritaniia jáne Soltústik Irlandiia Birikken Koroldigi, Frantsiia, Resei, Ispaniia, Qytai, Belarýs, Grýziia, Japoniia syndy 30 memleketten kelgen ókilder.
Odan bólek, 4 halyqaralyq uiymnyń ókilderi qatysty. Bul qatarda Táýelsiz Memleketter dostastyǵy uiymy, Shanhai yntymaqtastyq uiymy jáne Túrki memleketteriniń uiymy men Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńes bar.
Biyl atom elektr stantsiiasyn (AES) salý boiynsha referendým ótti. Sailaýshylardyń jalpy sany 12,28 million bolsa, olardyń ishinen 7,82 million adam nemese 63,66% referendýmǵa qatysty. Daýys bergenderdiń 71,12%-y AES qurylysyna qoldaý bildirdi. Al 2022 jyly Konstitýtsiiaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý boiynsha ótkizgen referendýmǵa halyqtyń 66,98 paiyzy qatysqan. Bul saiasi ózgerister azamattyq qoǵamnyń belgili bir dárejede qalyptasyp jatqanynyń kórsetkishi.
«Azamattyq qoǵamnyń belgileri - jeke tulǵanyń negizgi quqyqtary men erkindikteri zań júzinde qamtamasyz etilýi. Saiasi qorǵalǵan memleketten tys qatynastar salasyndaǵy úilesimdi damyǵan qoǵam. Demokratiialyq qoǵamda ár adam óziniń oiyn ashyq ári erkin jetkize alýymen belgilenedi. Azamattyq qoǵam bilikke yqpal ete alatyn jeke dara tulǵalar, oppozitsiialyq tulǵalar, qoǵam qairatkerleri, el janashyrlarynan turady. Belgili bir azamattardyń toptasyp saiasi partiialyq kúshterge ainalýy kezinde azamattyq qoǵam pisip, jetildi», - dedi saiasattanýshy.
