Kóne Túrkistandaǵy qazba jumystary kezinde ǵalymdar biregei Shyǵys bazaryn tapty.
Bul týraly Qazaq ǵylymi-zertteý mádeniet institýtynyń baspasóz qyzmeti málim etti. Ǵalymdar ejelgi bazardyń kóne qalada birneshe ǵasyr boiy jumys istep turǵanyn aitady.
«XVII-XIX ǵasyrlardaǵy Túrkistan tarihymen bailanysty jazba jáne kartografiialyq derekkózderde birneshe ǵasyr boiy qalanyń áleýmettik, saiasi, qarjy-ekonomikalyq jáne tipti mádeni ómiriniń ortalyǵy bolǵan úlken Túrkistan bazary týraly aitylady. Jaqynda bizdiń ǵalymdar osy ataqty Túrkistan bazaryn tapty. Arheologiialyq materialdyń biregeiligi - Qazaqstanda alǵash ret ortaǵasyrlyq Shyǵys bazary úlken aýqymda, jaqsy saqtalǵan kúide, tabylyp otyr», - deidi Qazaq ǵylymi-zertteý mádeniet institýtynyń bas direktory, filosofiia doktory Andrei Hazbýlatov.
Arheologiialyq nysan Shyǵys, Ortalyq jáne Batys qanattardan turady. Arheologtar ázirge ondaǵy onnan astam úi-jaidy arshyp, zertteýge kirisip ketken.
«Úi-jailardyń qurylysy da erekshe. Biri iri tastardan qalansa, endi biriniń qurylysyna kúidirilgen kirpishten jasalǵan aivan bastyrmasy qoldanylǵan. Ońtústik jaǵynda keń alań bolǵanǵa uqsaidy. Bazardyń Shyǵys qanatyna jeti bólme kiredi. Bazardyń ortalyq bóliginde onnan astam dúken bolǵan» - deidi Qazaq ǵylymi-zertteý mádeniet institýtynyń ǵylymi qyzmetkeri, arheologiialyq ekspeditsiia jetekshisi Aisulý Erjigitova.
Arheologtar, sonymen qatar, 1,5 myń sharshy metr aýmaqty qamtyp jatqan infraqurylymdy ashyp otyr. Munsha aýmaqty arshyp shyǵý úshin áli biraz ýaqyt kerek.
Bazardyń bir bóliginen oshaqtar men sandaldar, sanitarlyq qurylystar oryn tepken. Onyń bári tikburyshty jáne sharshy pishindi kúidirilgen kirpishten jasalǵan.
Institýttyń baspasóz qyzmeti bergen málimet boiynsha shyǵys bazarynyń barlyq úi-jailary bastapqyda shiki kirpishten salynǵanyn, biraq XIX ǵasyrda kúidirilgen kirpishten qaita salynǵan kórinedi.
«Bazar aýmaǵynan tabylǵan keramika fragmentterine, turmystyq zattar men túrli kezeńge jatatyn nýmizmatikalyq jádigerlerge qaraǵanda, XVIII-XIX ǵasyrlarda bazarda qainaǵan tirshilik jalǵasqan. Al alǵash jumys istei bastaǵan kezeńi tym tereńde jatyr» - dep jazady institýttyń baspasóz qyzmeti.
Bul bazar «Kúltóbe qalashyǵynyń tarihi nysandaryn restavratsiialaý» ǵylymi jobasy aiasynda aýqymdy arheologiialyq ekspeditsiia kezinde tabylǵanyn atap ótý kerek. Onyń mańyzdy baǵyttarynyń biri – 30 gektardan astam alqapta ejelgi Túrkistannyń aýmaǵyn zertteý.
