كٶنە تٷركٸستاننىڭ ورنىنان شىعىس بازارى تابىلدى

كٶنە تٷركٸستاننىڭ ورنىنان شىعىس بازارى تابىلدى


كٶنە تٷركٸستانداعى قازبا جۇمىستارى كەزٸندە عالىمدار بٸرەگەي شىعىس بازارىن تاپتى.

بۇل تۋرالى قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مەدەنيەت ينستيتۋتىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ مەلٸم ەتتٸ. عالىمدار ەجەلگٸ بازاردىڭ كٶنە قالادا بٸرنەشە عاسىر بويى جۇمىس ٸستەپ تۇرعانىن ايتادى. 

«XVII-XIX عاسىرلارداعى تٷركٸستان تاريحىمەن بايلانىستى جازبا جەنە كارتوگرافييالىق دەرەككٶزدەردە بٸرنەشە عاسىر بويى قالانىڭ ەلەۋمەتتٸك, ساياسي, قارجى-ەكونوميكالىق جەنە تٸپتٸ مەدەني ٶمٸرٸنٸڭ ورتالىعى بولعان ٷلكەن تٷركٸستان بازارى تۋرالى ايتىلادى. جاقىندا بٸزدٸڭ عالىمدار وسى اتاقتى تٷركٸستان بازارىن تاپتى. ارحەولوگييالىق ماتەريالدىڭ بٸرەگەيلٸگٸ - قازاقستاندا العاش رەت ورتاعاسىرلىق شىعىس بازارى ٷلكەن اۋقىمدا, جاقسى ساقتالعان كٷيدە, تابىلىپ وتىر», - دەيدٸ قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مەدەنيەت ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, فيلوسوفييا دوكتورى اندرەي حازبۋلاتوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ارحەولوگييالىق ولجانىڭ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە بالاماسى جوق. سوندىقتان ونى عالىمدار تاشكەنت پەن بۇحاراداعى بازارلارمەن سالىستىرىپ زەرتتەمەكشٸ. 

«بٸر قىزىعى, بازارعا جاقىن جەردە قىش قۇيىپ, تەمٸر سوعاتىن ەرتٷرلٸ شەبەرحانالار تابىلدى. سول شەبەرحانالاردا جاسالاعان بۇيىمدار ٸرگەدەگە بازاردا ساتىلعان بولۋى دا مٷمكٸن. بازار كەشەنٸ ورتا ازيياداعى, يران مەن تاياۋ شىعىستاعى ورتاعاسىرلىق سەۋلەت ٶنەرٸن بويىنا بٸرگە توعىستىرعان» - دەدٸ عالىم.


ارحەولوگييالىق نىسان شىعىس, ورتالىق جەنە باتىس قاناتتاردان تۇرادى. ارحەولوگتار ەزٸرگە ونداعى وننان استام ٷي-جايدى ارشىپ, زەرتتەۋگە كٸرٸسٸپ كەتكەن.

«ٷي-جايلاردىڭ قۇرىلىسى دا ەرەكشە. بٸرٸ ٸرٸ تاستاردان قالانسا, ەندٸ بٸرٸنٸڭ قۇرىلىسىنا كٷيدٸرٸلگەن كٸرپٸشتەن جاسالعان ايۆان باستىرماسى قولدانىلعان. وڭتٷستٸك جاعىندا كەڭ الاڭ بولعانعا ۇقسايدى. بازاردىڭ شىعىس قاناتىنا جەتٸ بٶلمە كٸرەدٸ. بازاردىڭ ورتالىق بٶلٸگٸندە وننان استام دٷكەن بولعان» - دەيدٸ قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مەدەنيەت ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرٸ, ارحەولوگييالىق ەكسپەديتسييا جەتەكشٸسٸ ايسۇلۋ ەرجٸگٸتوۆا.


ارحەولوگتار, سونىمەن قاتار, 1,5 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتى قامتىپ جاتقان ينفراقۇرىلىمدى اشىپ وتىر. مۇنشا اۋماقتى ارشىپ شىعۋ ٷشٸن ەلٸ بٸراز ۋاقىت كەرەك.

بازاردىڭ بٸر بٶلٸگٸنەن وشاقتار مەن ساندالدار, سانيتارلىق قۇرىلىستار ورىن تەپكەن. ونىڭ بەرٸ تٸكبۇرىشتى جەنە شارشى پٸشٸندٸ كٷيدٸرٸلگەن كٸرپٸشتەن جاسالعان.

ينستيتۋتتىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ بەرگەن مەلٸمەت بويىنشا شىعىس بازارىنىڭ بارلىق ٷي-جايلارى باستاپقىدا شيكٸ كٸرپٸشتەن سالىنعانىن, بٸراق XIX عاسىردا كٷيدٸرٸلگەن كٸرپٸشتەن قايتا سالىنعان كٶرٸنەدٸ.

«بازار اۋماعىنان تابىلعان كەراميكا فراگمەنتتەرٸنە, تۇرمىستىق زاتتار مەن تٷرلٸ كەزەڭگە جاتاتىن نۋميزماتيكالىق جەدٸگەرلەرگە قاراعاندا, XVIII-XIX عاسىرلاردا بازاردا قايناعان تٸرشٸلٸك جالعاسقان. ال العاش جۇمىس ٸستەي باستاعان كەزەڭٸ تىم تەرەڭدە جاتىر» - دەپ جازادى ينستيتۋتتىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.


بۇل بازار «كٷلتٶبە قالاشىعىنىڭ تاريحي نىساندارىن رەستاۆراتسييالاۋ» عىلىمي جوباسى اياسىندا اۋقىمدى ارحەولوگييالىق ەكسپەديتسييا كەزٸندە تابىلعانىن اتاپ ٶتۋ كەرەك. ونىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ – 30 گەكتاردان استام القاپتا ەجەلگٸ تٷركٸستاننىڭ اۋماعىن زەرتتەۋ.